Francisco Franco Kimdir?

Genel Bakış

Francisco Franco Bahamonde, 4 Aralık 1892'de Ferrol'da doğan, 20 Kasım 1975'te Madrid'de ölen İspanyol asker ve diktatördür. 1936'da İkinci Cumhuriyet'in demokratik hükûmetine karşı yapılan askerî darbenin liderlerinden biriydi. 1 Ekim 1936'da isyancı tarafın başkomutanı olarak atandı ve taraftarları ona el caudillo, yani önder demeye başladı. İç Savaş'ın sona ermesinden 1975'teki ölümüne kadar İspanya Devlet Başkanı olarak görev yaptı; 1938'den 1973'e kadar da hükûmet başkanlığını üstlendi.

Gençliği ve Ordudaki Yükselişi

Disiplinli bir ortamda yetişen Franco, eğlenceye düşkün babasından çok, dindar ve tutucu bir Katolik olan annesine yakındı. Ailenin önceki dört kuşağı ve ağabeyi gibi onun da deniz subayı olması öngörülmüştü; ancak Deniz Akademisi'ne alınacak öğrenci sayısı sınırlandığı için kara kuvvetlerine yöneldi. 1907'de, henüz 14 yaşındayken girdiği Toledo Piyade Akademisi'ni üç yıl sonra bitirdi. 1909'da Fas'ta başlayan sömürgeci harekâta gönüllü yazıldı ve 1912'de oraya gönderildi. 1912-1927 arasında Fas'ta görev yaptı; Abdülkerim Hattabi'nin önderlik ettiği direniş hareketine karşı Fransızlarla birlikte savaştı (Rif Savaşı). 1915'te İspanyol ordusunun en genç yüzbaşısı oldu, ertesi yıl karnından ağır yaralanarak tedavi için İspanya'ya gönderildi. 1920'de İspanyol Yabancılar Lejyonu'nun komutan yardımcılığına, 1923'te komutanlığına getirildi ve aynı yıl Carmen Polo ile evlendi. Ayaklanmanın bastırılmasındaki başarısıyla ulusal kahraman oldu, 1926'da tuğgeneralliğe yükseltildi ve 1928'de yeni kurulan Zaragoza Askerî Akademisi'nin komutanlığına atandı.

Cumhuriyet Dönemi

1931'de krallığın devrilmesinin ardından kurulan cumhuriyet yönetimi sert bir antimilitarist politika izledi. Zaragoza Askerî Akademisi kapatıldı ve Franco kızağa çekildi. Kralın özel danışma kuruluna kabul edilmiş ve kralcı olarak tanınmış olmasına karşın yeni yönetimi ve rütbesinin geçici olarak indirilmesini kabul etti.

Rejimi

Nisan 1937'de Falange Española de las JONS ile Comunión Tradicionalista'nın birleşmesiyle oluşan tek parti FET y de las JONS'un ulusal lideri olduğunu ilan etti. Savaşın bitiminde otoriter, yarı faşist nitelikte bir diktatörlük kurdu; işçi ilişkileri, otarşik ekonomi politikaları, estetik ve sembollerin kullanımı gibi alanlarda Alman ve İtalyan totalitarizmlerini açıkça taklit etti. Rejimin son yıllarında gelişimci diktatörlüklere daha yakın bir çizgiye geçti, ancak faşist geçmişinden kalan eğilimler sürdü. "Frankizm" olarak anılan rejim, belirgin bir ideolojiden çok antikomünizm ve milliyetçi Katolikliği öne çıkardı. İç Savaş sırasında ve rejimin ilk yıllarında yenilen cumhuriyetçi tarafa yoğun baskı uygulandı; yüz binlerce İspanyol yurtdışına sürüldü, yüz binlercesi de çoğunlukla toplama kamplarında, yargısız infazlarda veya cezaevlerinde öldürüldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Francisco Franco maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.