Francisco Franco Kimdir?

İspanya tarihinin en fırtınalı dönemlerinden birine yön veren askeri lider Francisco Franco, 1892 yılında Galiçya bölgesindeki Ferrol kentinde dünyaya gözlerini açtı. Ülkesini otuz altı yıl boyunca sarsılmaz bir diktatörlük rejimiyle yöneten bu ünlü general, İspanya İç Savaşı'nda Milliyetçi Cephe'nin komutasını üstlenerek yönetimi ele geçirdi. Tarih sahnesinde El Caudillo yani Önder lakabıyla tanınan devlet adamı, askeri disiplinle büyüdüğü aile geleneğini yıkarak başladığı kariyerinde, iç savaşın getirdiği yıkım ve kaos ortamında gþcünü pekiştirmeyi başardı. Ayrıca 1975 yılındaki vefatına kadar ülkenin mutlak hakimi olan general, aldığı stratejik ve sert kararlarla modern İspanya'nın şekillenmesinde çok derin izler bıraktı.

Deniz Hayalinden Kara Harp Okulu'na

İspanyol generalin çocukluk yılları, denizcilikle yoğrulmuş köklü ve disiplinli bir aile ortamında geçti. Ailenin her üyesi, iki asırdır donanmada yüksek rütbelerde görev yapıyordu. Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo de Andrade da babası gibi deniz subayı olma yolunda ilerliyordu. Ancak İspanya ile Amerika arasındaki savaşta ülkenin neredeyse tüm donanmasını kaybetmesi, yeni subay ihtiyacını ortadan kaldırdı. Bunun üzerine genç adam, aile geleneğini bozarak 1907 yılında kara harp okuluna kaydoldu.

Aynı zamanda 1910 yılında akademiden mezun olan asker, ilk görev yeri olan Fas'a gönderildi. Fas cephesindeki ağır kayıplar nedeniyle pek çok yüksek rütbeli subay hayatını kaybetmişti. Oluşan bu boşluğu doldurmak için ordu, iyi bir sicile sahip olan başarılı genç subayları hızla terfi ettirdi. Disiplinli tarzıyla öne çıkan Franco, 1916 yılında yüzbaşı oldu. Henüz yirmi üç yaşındayken bu rütbeye yükseldi.

El Biutz'deki bir tatbikat sırasında ağır yaralanarak bir testisini kaybetti. Bölesi kötü bir patlamadan sağ çıkabildiği için orduda kendisine Baraka yani Şanslı lakabı uygun görüldü. Yaşadığı bu olaydan sonra 1917 yılında binbaşılığa, 1923'te ise yarbaylığa terfi etti. Aynı yıl Maria del Carmen Polo ile evlenen başarılı komutanın, 1926 yılında tek çocukları Maria del Carmen dünyaya gözlerini açtı.

İç Savaş Rüzgarları ve İktidarın İnşası

İspanya'da 1932 senesinde monarşi idaresinin sona ermesi ve demokratik bir düzenin kurulmasıyla birlikte ülkede siyasi dengeler tamamen değişti. Bu kritik değişim sürecinde Franco, herhangi bir siyasi tarafta yer almayarak apolitik bir çizgi izlemeyi tercih etti. Ancak zamanla ülkedeki demokratik hükümetle arası ciddi şekilde açıldı. Yaşanan derin görüş ayrılıkları neticesinde, 1936 yılında adeta bir sürgün niteliği taşıyan Kanarya Adaları atamasıyla merkezden uzaklaştırıldı. Bu uzaklaştırma kararı, onun içindeki isyan ateşini körükledi.

Tarihler 18 Temmuz 1936'yı gösterdiğinde, general askeri bir ayaklanma başlattığını ilan ederek İspanya tarihinin seyrini değiştirdi. İsyan bayrağını açtıktan hemen bir gün sonra hızlıca Fas cephesine geçen kararlı komutan, buradaki İspanyol birliklerinin idaresini sadece yirmi dört saat içinde kendi kontrolü altına almayı başardı. Fas'taki gþcünü konsolide ettikten sonra ordusuyla birlikte İspanya ana karasına doğru harekete geçti. Bu hamle, ülkede tam üç yıl boyunca sürecek ve arkasında yüz binlerce kayıp bırakacak olan yıkıcı İspanya İç Savaşı'nın resmen başlamasına yol açtı.

Ayaklanmanın patlak vermesiyle birlikte isyancı cephenin askeri ve idari lideri olarak görevlendirilen Franco, mücadelenin ilk dönemlerinde ülke genelinde tam bir kontrol kurmakta zorlandı. Buna rağmen, askeri hamleleriyle 30 Ocak 1938 tarihinde hareketi tamamladı. Elde ettiği bu askeri zaferle birlikte kendisini devlet başkanı, hükümet başkanı ile kara ve deniz kuvvetleri başkomutanı ilan etti. Güçlü liderin elde ettiği resmi yetki ve ünvanlar şunlardır:

• Devlet başkanı
• Hükümet başkanı
• Kara ve deniz kuvvetleri komutanı

Böylece tüm yönetim güçlerini tek bir elde toplayarak İspanya'yı sarsacak diktatörlük döneminin temellerini atmış oldu.

Dünya Savaşı Dönemi ve İktidarda Son Yıllar

İç savaşın ardından harabeye dönen ülkenin ekonomik ve askeri gþcünü yeniden ayağa kaldırmak isteyen El Caudillo, faşist yönetimlerle yakınlaştı. 1939 yılında Anti-Komitern Paktı'na imza atarak Adolf Hitler liderliğindeki Nazi Almanyası'nın yanında İkinci Dünya Savaşı'na dahil oldu. Ancak Berlin'in Polonya'ya taarruz etmesiyle Franco, ülkesini yıkıcı bir küresel felaketten uzak tutmak adına savaştan uzak durma kararı aldı. Bu sürecteki tek askeri eylemi, Fas topraklarındaki Tanca kentini işgal etmek oldu.

İspanya'nın Tanca hamlesi, İkinci Dünya Savaşı'nın galibi olan Müttefik Devletler cephesinde büyük bir hoşnutsuzlukla karşılandı. Bunun neticesinde, savaştan sonra kurulan Birleşmiş Milletler teşkilatına Madrid yönetiminin katılması engellendi. Uluslararası alanda tamamen yalnızlığa itilen ülke, dış politikada son derece sıkıntılı bir on yıl geçirdi. Bu durum, ABD ile kurulan Soğuk Savaş ilişkilerine dek sürdü.

Tarihler 1947'yi gösterdiğinde İspanya'daki rejimi değiştiren Franco, kendisini kral ve ülkenin daimi koruyucusu olarak atadı. 1966 senesinde, devlet ve hükümet başkanlarının yetkilerini azaltarak kendi gücünden feragat ettiyse de 1969 yılında, eski İspanya Kralı XIII. Alfonso'nun torunu Juan Carlos'u veliahdı ilan ederek diktatörlük rejimini güçlendirdi.

1973 yılında başbakanlık görevini Juan Carlos'a devreden general, sadece devlet başkanı ve ordu komutanı olarak görev yapmayı sürdürdü. İspanya'yı otuz altı yıl demir yumrukla yöneten asker, uzun bir hastalığın ardından 20 Kasım 1975'te Madrid'de seksen iki yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Yerine eski İspanya kralı XIII. Alfonso'nun torunu Juan Carlos geçerek İspanya'da krallığı devam ettirdi.