Ferdinand Macellan Kimdir?

Genel Bakış

Ferdinand Macellan, 27 Nisan 1521'de ölen Portekizli kaptan ve kâşiftir. 1519'dan 1522'ye uzanan ve Doğu Hint Adaları'na yönelik seferi, dostu Juan Sebastián Elcano ile birlikte düzenledi; bu sefer dünyanın çevresini dolaşan ilk yolculuk oldu. İspanyol İmparatorluğu'nun desteğiyle denize açıldı. Hikâyesi, yolculuğa katılan Antonio Pigafetta'nın tuttuğu anılar sayesinde günümüze ulaşmıştır. Macellan son yolculuğunu tamamlayamadan Filipinler'deki Mactan Savaşı'nda öldürüldü. Büyük Okyanus'u çok sakin bulduğu için ona "pasifik" (sakin) adını verdi ve Güney Amerika'da keşfettiği boğaz onun adını taşır. Dünyayı dolaşmak üzere yola çıkan 237 (başka bir kaynağa göre 270) denizciden yalnızca 18'i İspanya'ya dönebildi; bu denizcilere, Macellan'ın ölümünden sonra komutayı devralan İspanyol Juan Sebastián Elcano liderlik etti.

İlk Yolculukları

İlk deniz yolculuğuna 1505'te, yaklaşık 25 yaşındayken çıktı; görevi Francisco de Almeida'yı Portekiz genel valisi olarak Hindistan'a götürmekti. Bu yolculukta Almeida'nın, bugünkü Tanzanya'daki Kilwa'ya saldırıp bölgeyi ele geçirmesiyle ilk kez savaş gördü. 1506'da doğu Hindistan'a giderek Baharat Adaları'na keşif gezileri yaptı. Şubat 1509'da Osmanlı Devleti'nin bölgedeki gücünün gerilemesinin başlangıcı sayılan Diu Muharebesi'ne katıldı. 1510'da kaptanlığa getirildi, fakat bir yıl içinde doğuya izinsiz gemi götürdüğü için yetkisini kaybetti ve Portekiz'e dönmek zorunda kaldı. 1511'de Fas'a gönderildi ve Azamor Savaşı'nda dizinden ağır yaralandı. İzinsiz savaştan ayrıldığı ve yasadışı ticaretle suçlandığı için Almeida'nın gözünden düştü. Suçlamaların çoğu zamanla etkisini yitirse de Kral I. Manuel onun ücretini artırmayı reddetti ve 15 Mayıs 1514'ten sonra yeni bir iş teklif etmeyeceğini bildirdi. Bunun üzerine Macellan hizmetini İspanya Krallığı'na sundu.

Dünya Turu Seferi

10 Ağustos 1519'da emrindeki beş gemi Sevilla'dan ayrılıp Guadalquivir Nehri'nin ağzındaki Sanlúcar de Barrameda'ya ulaştı. Gemiler burada beş haftadan uzun süre bekledi; İspanyol yöneticiler Portekizli amirale şüpheyle baktı ve Portekizli tayfanın hemen hemen tamamını İspanyol denizcilerle değiştirdi. Macellan 20 Eylül'de yaklaşık 270 denizciyle yola çıktı. Kanarya Adaları'nda mola verdikten sonra Yeşil Burun Adaları'na, oradan Brezilya'daki Cape St. Augustine'e yöneldi; 20 Kasım'da ekvatoru geçtiler ve 6 Aralık'ta Brezilya göründü. Brezilya Portekizlilere ait olduğu için burada durmaktan kaçındı ve 20 Aralık'ta bugünkü Rio de Janeiro yakınlarına demir attı.

Mactan ve Dönüş

Mactan Savaşı'nda bambu mızraklı ve palalı yerlilerin saldırısına uğrayan Macellan, ekibinin botlara binmesini sağlamaya çalışırken öldürüldü. Vasiyetnamesinde Malaylı köle tercümanı Enrique'nin özgür bırakılmasını istemişti; ancak geminin yeni kaptanı Mactan'da Enrique'yi serbest bırakmayı reddetti. Filipinler'deki kayıplar nedeniyle 2 Mayıs 1521'de Concepción yakıldı. Kalan Trinidad ve Victoria batıya ilerleyerek Palawan'a, 21 Haziran 1521'de ise Brunei-Borneo'ya ulaştı. Brunei'de 35 gün demirleyen ekip, Pigafetta'ya göre Rajah Siripada'nın altınlarını, incilerini ve 62 toplu kuvvetini gördü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ferdinand Macellan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.