Genel bilgiler
İbn Battuta, 24 Şubat 1304'te Fas'ın Tanca şehrinde Berberi kökenli bir ailede doğdu ve 1369'da öldü. Orta Çağ'ın Mağrip bilgini, kâşifi ve seyyahıdır; Maliki mezhebine mensuptur. Rıhletü İbn Battûta diye bilinen seyahatnamenin yazarıdır. Büyük ölçüde modern öncesi tarihte diğer tüm ünlü kâşiflerden daha fazla seyahat etti; toplam 117.000 km ile Zheng He'yi yaklaşık 50.000 km, Marco Polo'yu 24.000 km ile geride bıraktı. Mısır, Arap Yarımadası, Irak, İran, Anadolu beylikleri, İstanbul, Orta Asya, Hindistan, Maldivler, Çin ve Endülüs'ü gezdi; birçok ülkede kadılık yaptı.
Hac yolculuğu
1325'te yirmi yaşında hacca gitmeye karar verdi. Kuzey Afrika kıyılarından kara yoluyla Kahire'ye vardı. Bir ermişin Suriye'yi görmeden hacca gidemeyeceğini söylemesi üzerine Şam'a yöneldi; Kudüs, Beytülahim ve El Halil gibi kutsal kentleri ziyaret etti, Medine üzerinden Mekke'ye ulaşıp hacı oldu. Dönüşte yolculuğunu sürdürdü: Necef'te Ali'nin mezarını ziyaret etti, Basra yoluyla İsfahan'a, Şiraz'a ve Bağdat'a gitti, son İlhanlı hükümdarı Ebu Said ile tanıştı, Tebriz'e vardı, sonra ikinci kez hacı olmak için Mekke'ye döndü.
Afrika, Anadolu ve Hindistan
Mekke'de bir yıl kaldıktan sonra Doğu Afrika kıyılarından güneye indi; Aden'den başlayarak Etiyopya, Mogadişu, Mombasa, Zanzibar ve Kilva'ya uğradı. Umman'ı ve Hürmüz Boğazı'nı da gördü. Hindistan'daki Delhi Sultanı'nın hizmetine girmeyi aklına koyarak Anadolu'ya geçti: Şam'dan bir Ceneviz gemisiyle Alanya'ya, oradan Konya yoluyla Sinop'a gitti ve Karadeniz'i aşıp Kırım'daki Kefe limanına vardı.
Hindistan'da yargıçlık yaptı. Maldivler'de beklediğinden fazla kaldı; adalıların işine geldiği için yargıç olarak hizmet etti, kraliyet ailesine evlilikle bağlandı, ancak aldığı sert kararlar yüzünden adayı terk etmek zorunda kaldı. Seylan'daki Sri Pada tapınağını görmek için yelken açtı; gemisi batmak üzereyken kurtarıldı, korsanlara uğradı. Sonunda bir Çin gemisiyle Quanzhou'ya ve Hangzhou'ya ulaştı.
Dönüş ve Sahra yolculuğu
Mekke'ye dönerken Kara Ölüm salgınına tanık oldu; Şam'da babasının ölüm haberini aldı. Mağrib'e döndüğünde annesinin de birkaç ay önce öldüğünü öğrendi. Kısa süre Endülüs'e gitti, Valensiya'dan geçip Granada'ya vardı. 1351 sonbaharında Fas'tan ayrılıp Sijilmasa, Taghaza ve Walata üzerinden Mali'nin başkentine ulaştı, burada sekiz ay kaldı, Timbuktu'yu gördü ve Aralık 1353'te Fas'a döndü.
Rıhle ve mirası
Sultan Ebu İnan Faris'in isteğiyle bir şaire anılarını yazdırdı. Rıhle'sindeki bazı bölümler hayal ürünü olsa da 14. yüzyıldaki dünyayı anlatan en önemli kaynaklardan biridir. Yüzyıllar boyunca İslam dünyasında bile pek tanınmadı; 19. yüzyılda batı dillerine çevrildikten sonra önem kazandı. Bugün Ay'daki bir meteor krateri ve Dubai'de bir alışveriş merkezi onun adını taşır.
Benzer kişiler
- James Cook (Kâşif)
- Zheng He (Kâşif)
- Alfred Russel Wallace (Kâşif)
- Amerigo Vespucci (Kâşif)
- Arminius Vambery (Seyyah)
- Ferdinand Macellan (Kâşif)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İbn Battuta maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.