Modern atom teorisinin gelişiminde dönüm noktası kabul edilen altın folyo deneyinin mimarlarından İngiliz fizikçi Ernest Marsden, 19 Şubat 1889 tarihinde İngiltere'nin Lancashire bölgesindeki Rishton kasabasında dünyaya geldi.
Thomas Marsden ve Phoebe Holden çiftinin evladı olan araştırmacı, Manchester laboratuvarlarında Hans Geiger ile birlikte Geiger sayacı cihazını geliştirerek fizik dünyasında büyük bir başarı kazandı. Bilim insanı, 15 Aralık 1970'te Yeni Zelanda'daki evinde yaşamını yitirene dek nükleer araştırmalardan savaş teknolojilerine kadar geniş bir sahada ülkesine ve insanlığa hizmet etti.
Manchester Yılları ve Altın Folyo Deneyi
İlk öğrenim yaşantısını Blackburn Queen Elizabeth Grammar School bünyesinde yüksek başarıyla tamamlayan Marsden, yükseköğrenim için Victoria University of Manchester'a girdi. Burada aldığı eğitim, onun hayatının rotasını tamamen değiştirdi. Genç öğrenci, 1907 yılında dünyaca ünlü fizikçi Ernest Rutherford'un öğrencisi olma şansını yakaladı. Manchester Üniversitesinden 1909 senesinde başarıyla mezun oldu.
Mezuniyetinin hemen ardından Londra Üniversitesinde fizik alanında eğitim görevlisi olarak çalışmaya başladı. Ancak Rutherford'un laboratuvarının cazibesi onu kısa sürede geri çekti. Eski hocasının yanına dönen Marsden, 1912 yılında Hans Geiger'in ayrılışıyla boşalan araştırma asistanlığı görevini devraldı.
Laboratuvarda Geiger ile üstlendiği görev son derece kritik öneme sahipti. İkili, alfa parçacıklarının incecik bir altın folyo tabakasından geçerken doğrusal hatlarından ne kadar sapacağını ölçmekle görevlendirilmişti. Deney esnasında alfa akışı sağlamak adına radyum kaynağı kullandılar. Parçacıkların ulaştığı hedef noktasında elektrik yükü kaydetmeyi başardılar. Bu çalışma, modern atom modelinin şekillenmesinde en hayati basamaklarından biri oldu.
Yeni Zelanda'ya Geçiş ve Cephedeki Fizikçi
Marsden, akademik başarılarını sürdürürken özel hayatında da önemli bir adım attı. Rishton'da ilkokul öğretmenliği yapan Margaret Sutcliffe ile 4 Ağustos 1913'te hayatını birleştirdi. Mutlu evliliklerinden bir kız ve bir erkek çocukları dünyaya geldi.
Genç bilim insanı, 1915 yılının Mayıs ayında Rutherford'un özel referansıyla Yeni Zelanda'daki Victoria Üniversitesi Kolejine fizik profesörü olarak tayin edildi. Ayrıca Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde gönüllü olarak orduya katıldı. Kraliyet Mühendisleri bünyesinde fizikçi olarak Fransa cephesinde görev yaptı. Savaşın sonuna kadar süren bu görevinde binbaşılığa terfi etti. Aynı zamanda savaş cephesindeki kahramanlıkları sebebiyle Askeri Haç ödülünün sahibi oldu.
Savaşın ardından Victoria Üniversitesindeki kürsüsüne geri dönen Marsden, yönetsel rolleriyle de öne çıktı. Burada 1921 yılından itibaren Bilim ve Sanat Kurulu üyeliği yaptı. Ayrıca 1925 senesinde Yeni Zelanda'daki Kraliyet Üniversite Eğitimi Komisyonu sekreterliğini üstlendi. Aynı dönemde sanayiye yönelik bilimsel araştırmaları denetleyen ve raporlayan bir komitenin başkanlığını yürüttü.
İkinci Dünya Savaşı ve Stratejik Projeler
İkinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde Ernest Marsden, ülkenin bilimsel potansiyelini harekete geçirmekle görevlendirildi. Kendisine Bilimsel Gelişmeler Direktörü unvanı layık görüldü. Savaşta Pasifik bölgesinde kullanılacak radar donanımlarını geliştirmek adına uzman bir ekip kurarak radar araştırmaları gerçekleştirdi.
Başarılı fizikçinin savaş yıllarındaki katılımı bununla da sınırlı kalmadı. Sahip olduğu geniş bilimsel çevre ve güçlü başlantılar sayesinde, nükleer bombayı geliştiren Amerikan Manhattan Projesi'ne katılacak genç Yeni Zelandalı bilim adamlarından oluşan seçkin bir ekibin kurulmasını sağladı. Bununla da yetinmeyerek Yeni Zelanda topraklarında nükleer projeler için gerekli olan uranyum madenini bulmak için geniş çaplı arama projeleri başlattı.
Son Dönem ve Bilimsel Miras
Uzun ve üretken yılların ardından Marsden, 1954 yılında resmi olarak emekliye ayrıldı. Emekliliğinin ardından hayatındaki acı bir kayıpla sarsıldı. İlk eşi Margaret Sutcliffe, 7 Kasım 1956'da geçirdiği kalp rahatsızlığı sebebiyle yaşamını yitirdi. Fizikçi, bu kaybın ardından 26 Temmuz 1958 tarihinde Eastbourne, Wellington'da kendisinden tam otuz yaş genç olan ve araştırmalarında kendisine büyük yardımları dokunan Joyce Winifred Chote ile hayatını birleştirdi. Yeni eşi, araştırmalarında ona büyük bir yardımcı oldu ve dünya seyahatlerinde yanından ayrılmadı.
Marsden, yaşlılık yıllarında da uluslararası enstitülerin davetlisi olarak doğal radyasyon ve sağlık üzerindeki etkilerini incelemeyi sürdürdü. Ancak 1966 yılında ağır bir felç geçirerek tekerlekli sandalyeye bağlı hale geldi. Buna karşın yerel ve uluslararası meslektaşlarıyla bilimsel ilişkilerini korumaya devam etti.
Büyük bilim insanı Ernest Marsden, 15 Aralık 1970 tarihinde Wellington'daki evinde 81 yaşında hayata gözlerini yumdu. Kendisinden geriye modern nükleer fizik dünyasına yön veren çalşmaları ve ülke savunmasında üstlendiği öncü roller kaldı.
Ernest Marsden'in bilim dünyasına sunduğu bazı temel katkılar ve önemli görevleri şunlardır:
- Hans Geiger ile birlikte geliştirdiği Geiger sayacı,
- Modern atom teorisinin temelini atan alfa parçacıkları saçılması (altın folyo) deneyi,
- İkinci Dünya Savaşı döneminde Pasifik cephesi için yürütülen radar donanımı araştırma projeleri,
- Yeni Zelanda genelinde nükleer çalşmalar için başlattığı uranyum madeni arama faaliyetleri.