Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında başlatılan kapsamlı müzik devriminin en önemli yürütücülerinden biri olan keman sanatçısı Enver Kapelman, 1903 yılında dünyaya gelmiş ve Türk keman okulunun ilk temsilcileri arasında seçkin bir yer edinmiştir. Batı standartlarında aldığı nitelikli eğitimle kendisini yetiştiren usta sanatçı, dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün takdirini kazanmayı başarmıştır. Atatürk'ün yakın çevresinde yer alan sanatçı, onun özel oda orkestrasının başkemancılığı görevini üstlenerek tarihi anlara tanıklık etmiştir. Kapelman, hem sahnedeki icraları hem de kurumsal çalışmalarıyla Türkiye'nin çağdaş müzik hafızasına yön vermiş öncü isimlerdendir. Müzik tarihimizde derin izler bırakan bu kıymetli yaşam öyküsü, 1980 yılında sanatçının vefat etmesiyle nihayete ermiştir.
Saray ve Cumhuriyet Dönemi Arasındaki Köprü: İlk Eğitim Yılları
Müzikal serüvenine Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde adım atan Enver Kapelman, dönemin en prestijli eğitim kurumu olan Mızıka-yı Hümâyun bünyesinde eğitim görmüştür. Buradaki disiplinli ve çok sesli müzik odaklı eğitim süreci, onun gelecekteki profesyonel kariyerinin sarsılmaz temel taşlarını döşemiştir. Genç yetenek, öğrencilik yıllarında dönemin saygın ve alanında otorite kabul edilen eğitmenleriyle birebir çalışma fırsatı bulmuştur. Sanatçının gelişiminde en çok rol oynayan hocaları şunlardır:
- Mustafa Bey
- Zeki Bey
- Karl Berger
Bu büyük ustaların rahlesinden geçen sanatçı, keman icrasında yüksek teknik seviyeye ulaşmıştır. Böylece Türk keman ekolünün ilk temsilcisi olmuştur.
Atatürk'ün Başkemancısı ve Kapelman Soyadının Hikayesi
Eğitim hayatının ardından profesyonel müzik yaşantısına başlayan sanatçı, Riyaset-i Cumhur Filarmoni Orkestrası bünyesinde görev almaya hak kazanmıştır. Orkestra içerisinde gösterdiği üstün disiplin ve başarı neticesinde, ikinci keman grup şefliği kademesine kadar yükselmiştir. Sanatçının asıl dönüm noktası ise Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün özel oda orkestrasının başkemancılığına getirilmesiyle gerçekleşmiştir. Bu görev, onun liderle yakın çalışmasını sağladı. Nitekim Mustafa Kemal Atatürk, yeteneğini ve sanatını takdir ettiği sanatçıya soyadı kanunuyla birlikte Kapelman soyadını bizzat vermiştir. Bu bağ anılarda derin izler bıraktı. Usta müzisyen, cumhurbaşkanının huzurunda geçen günlerini ve tanıklık ettiği müzikal sohbetleri sonraki yıllarda kaleme almıştır. Bu kıymetli hatıralar, "Marşlarda Türkülerde Atatürk" ismiyle kitaplaştırılıp tarihe kazandırılmıştır. Bu kıymetli eser, Atatürk'ün müzik devrimine olan derin yaklaşımını ve o dönemdeki sanatçılara sunduğu vizyoner desteği birinci elden yansıtan son derece değerli bir belge niteliğindedir.
Müzik Eğitimciliği ve Ankara Radyosu Yılları
Enver Kapelman, aktif bir orkestra icracısı olmanın ötesinde, genç Cumhuriyet'in yeni müzik kurumlarının inşasında da sorumluluklar üstlenmiştir. Çok sesli müzik eğitimi veren Musiki Muallim Mektebi bünyesinde uzun süre keman öğretmenliği yaparak yeni nesil kemancıları yetiştirmiştir. Eğitimcilik kariyerinin yanı sıra, Ankara Radyosu bünyesinde gerçekleştirilen yayınlarda da aktif roller oynamıştır. Burada, tamamı Riyaset-i Cumhur Filarmoni Orkestrası üyelerinden oluşan Ankara Radyosu Salon Orkestrası'nda şeflik görevini yürütmüştür. Radyo dinleyicilerinin yakından tanıdığı bu güzide topluluk, 1940 yılına kadar halk arasında "Küçük Orkestra" ismiyle bilinmiştir. Usta şefin yönetiminde çalışmalarını sürdüren bu dinamik topluluk, çok sesli batı müziğinin radyo yayınları vasıtasıyla ülkenin en ücra köşelerindeki geniş kitlelere ulaştırılmasında son derece kritik bir misyon üstlenmiştir.
Emeklilik Dönemi ve İstanbul Devlet Opera Orkestrası
Yıllarca süren yoğun sanat mesaisinin ardından Enver Kapelman, 1955 senesinde Riyaset-i Cumhur Orkestrası'ndaki görevinden emekli olmuştur. Emeklilik hayatı, onun müzikten kopması demek değildi. Usta sanatçı, Ankara'dan ayrılarak sanat dünyasının kalbi olan İstanbul'a yerleşme kararı almıştır. İstanbul'da yeni çalışmalar başlattı. İstanbul Devlet Opera Orkestrası'nın kuruluş aşamasına katılarak bu kurumun kurucu orkestra üyeleri arasında adını yazdırmıştır. İstanbul'da da çok sesli müziğe hizmet etti. Usta kemancı, 1980 senesinde hayata gözlerini yummuştur. Cumhuriyet'in ilk kuşak kemancısı olan Enver Kapelman, geride eşsiz bir sanat mirası ve yetiştirdiği yüzlerce öğrenci bırakmıştır.