Coen Kardeşler Kimdir?

Coen Kardeşler lakabıyla tanınan Joel Daniel Coen ve Ethan Coen, 1980’li yıllardan bugüne Amerikan sinemasına yön veren en özgün yönetmen, senarist ve yapımcı ortaklıklarından birini oluşturmaktadır. ABD’nin Minnesota eyaletine bağlı Minneapolis şehrinde doğan ve St. Louis Park banliyösünde büyüyerek sinema serüvenine küçük yaşta adım atan bu iki kardeş, kendilerine has trajikomik dilleri ve keskin mizah anlayışlarıyla tanınır. Genellikle Joel yönetmen koltuğunda, Ethan ise senaryo yazımında ön plana çıksa da aslında tüm yapımlarını ortak bir zihnin ürünü olarak hayata geçirirler. Sektörde "İki Kafalı Yönetmen" olarak anılan ikili, kurgudan yapımcılığa kadar sinemanın her aşamasında sıkı bir iş birliği yürütmektedir.

Minneapolis'ten Hollywood'a Uzanan Büyülü Yolculuk

Kardeşlerin kültür ve sanatla iç içe büyümesinde akademik bir aile ortamının varlığı önemli bir rol oynamıştır. Babaları Edward Coen Minnesota Üniversitesi’nde ekonomi profesörü, anneleri Rena Coen ise St. Cloud Eyalet Üniversitesi’nde sanat tarihi profesörüdür. Joel, henüz küçük bir çocukken komşularının çimlerini biçerek kazandığı parayla ilk 8 mm’lik kamerasını satın almıştır. İki kardeş, bu kamerayla mahalledeki arkadaşlarını oynatarak televizyonda izledikleri filmlerin benzerlerini çekmeye başlayarak ilk sinema deneyimlerini kazanmışlardır. Büyük kardeş Joel, lisans eğitimini New York Üniversitesi Sinema Bölümü'nde tamamlamış; küçük kardeş Ethan ise Princeton Üniversitesi Felsefe Bölümü'nden mezun olmuştur. Farklı alanlarda aldıkları eğitimler, onların filmlerindeki derin felsefi altyapıyı ve görsel zenginliği besleyen değerli birer unsur haline gelmiştir.

Joel Coen, yükseköğreniminin ardından müzik kliplerinde ve çeşitli yapımlarda asistanlık yaparak sektöre ilk adımını atmıştır. Bu süreçte tanıştığı yönetmen Sam Raimi'nin 1981 yapımı "The Evil Dead" filminde editör yardımcılığı görevini üstlenmiştir. Zamanla samimiyetlerini ilerleten Coen Kardeşler ve Raimi, aynı evi paylaşmaya başlamışlardır. Bu eve sonradan tiyatro ve sinema dünyasına hevesli iki genç kadın olan Frances McDormand ile Holly Hunter da katılmıştır. Bu dostluklar, ilerleyen yıllarda hem özel hayatlarını hem de mesleki ürünlerini derinden etkilemiştir. Joel Daniel Coen, 1 Nisan 1984 tarihinde oyuncu Frances McDormand ile evlenmiş ve çiftin Pedro McDormand Coen adında bir oğlu olmuştur. Ethan Coen ise 2 Ekim 1990'da film editörü Tricia Cooke ile dünyaevine girmiş, Buster ile Dusty adlarında iki çocuk sahibi olmuştur.

İki Kafalı Yönetmenin Sinematik Üslubu ve Özgün Dili

Sinema endüstrisinde görüşlerinin ve sanatsal yaklaşımlarının birebir uyuşması nedeniyle tek bir yönetmen gibi algılanan kardeşler, oyuncularının da belirttiği üzere sorulara hep aynı yanıtı verirler. Ortak senaryo yazıp kurguladıkları projelerde genellikle Roderick Jayners takma adını tercih ederek kurguyu da kendileri gerçekleştirirler. Filmlerinin değişmez teması, toplumsal sistemin ve yozlaşmış ilişkilerin insan üzerindeki yıkıcı etkilerini eleştirel bir dille yansıtmaktadır. Şiddet ögelerini keskin ve absürdle düşündürücü bir kara mizahla yoğuran yönetmenler, komediden korkuya, trajediden gerilime dek çok geniş bir tür yelpazesinde ürün verirler. Eski Amerikan sinema kültürüne ve sinematografik tür örneklerine yaptıkları göndermeler, onların tarzının en belirgin parçasıdır.

Coen Kardeşler, 1984 yılında yönettikleri ilk uzun metrajlı filmleri Kansız (Blood Simple) ile beyazperdeye gülümsediler. Bu başlangıcın ardından Raising Arizona ve Miller Kavşağı gibi filmlerle rüştlerini ispatlayan ikili, 1991 yılında yönettikleri Barton Fink ile Cannes Film Festivali'nde En İyi Film ve En İyi Yönetmen dâhil birçok büyük ödülü kucakladı. Ardından gelen Fargo (1996) hem Cannes’da En İyi Yönetmen ödülünü getirdi hem de Ethan Coen’e En İyi Özgün Senaryo dalında ilk Oscar heykelciğini kazandırdı. 1998 yılında izleyiciyle buluşan ve dünya genelinde kült bir klasiğe dönüşen Büyük Lebowski ise absürde dayalı tarzlarının en başarılı örneklerinden biri oldu.

Ödüller ve Sinema Tarihindeki Yerleri

İkili, 2000'li yıllarda da usta işler üretmeye hız kesmeden devam etti. Homeros'un Odysseia destanından esinlenen Nerdesin, Be Birader? (2000) filminde George Clooney, John Turturro ve Tim Blake Nelson'ı başrollere taşıdılar. Bir kara film örneği olan Orada Olmayan Adam (2001) ise Joel Coen'e Cannes’da bir kez daha En İyi Yönetmen ödülünü kazandırdı. Kardeşlerin kariyer zirvesi sayılan ve sinema dünyasını sarsan İhtiyarlara Yer Yok (No Country for Old Men) filmi, 2008 yılında düzenlenen 80. Oscar Ödülleri'nde Ethan Coen'e En İyi Film, En İyi Yönetmen ve En İyi Uyarlama Senaryo heykelciklerini getirdi. Bu yapım, Altın Küre ve New York Film Eleştirmenleri Derneği dâhil olmak üzere prestijli kurumlarca ödül yağmuruna tutuldu.

Coen Kardeşler, Aramızda Casus Var, Ciddi Bir Adam, İz Peşinde ve Sen Şarkılarını Söyle gibi yapımlarla sinematik kimliklerini korudular. Steven Spielberg'ün yönettiği ve Tom Hanks'in rol aldığı 2015 yapımı Casuslar Köprüsü filminin ortak senaristliğini de yapan ikili, 2016 yılında yönettikleri Yüce Sezar ile yıldızlar geçidi olan bir kadroya imza attılar. Bugün dahi kendi estetik anlayışlarını sinemaya nakşetmeye devam eden kardeşler, çağdaş Amerikan sinemasının en saygın isimleri arasındadır.

• Kansız (Blood Simple - 1984): İkiliye sinema dünyası kapılarını açan ilk uzun metrajlı yapımdır.
• Barton Fink (1991): Hollywood gerçeklerini yansıtan, Cannes ödüllü felsefi başyapıttır.
• Fargo (1996): Oscar ve Cannes başarısıyla taçlanan kara mizah örneğidir.
• Büyük Lebowski (The Big Lebowski - 1998): Sinema tarihinin en popüler kült komedilerinden biridir.
• İhtiyarlara Yer Yok (No Country for Old Men - 2007): Oscar ödüllerini toplayan gerilim yüklü modern bir klasiktir.