Azra Deniz Okyay, 1983 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Fotoğrafla başlayan sanat yolculuğu, kısa filmler ve uluslararası eğitim aşamalarından geçerek 2020'de Hayaletler filmiyle büyük bir prestij ödülüne taşındı. Kamera ile erken yaşta kurulan bu bağ, onu Türkiye sinemasının dikkat çeken isimlerinden biri hâline getirdi.
Erken Yıllar ve Eğitim
Okyay, 12 yaşında fotoğraf çekmeye başladı. İki yıl sonra fotoğraf sanatçısı Dora Günel'in yanında asistanlık yaparak mesleğin teknik yönlerini bizzat öğrendi. 16 yaşındayken ilk kısa filmi Cengiz'i kendi yönetti. Pierre Loti Lisesi'nin ardından Paris'e geçti; Sorbonne Nouvelle'de lisans ve yüksek lisans tamamladı. Aynı dönemde École des Hautes Études en Sciences Sociales'da sosyoloji derslerini izleyici öğrenci olarak takip etti.
Paris'te Meslek Hayatı
Fransa'daki yıllarında Michel Gondry'nin yapım şirketi Partizan'da çalıştı. Ardından Premiere-Heure'de yaklaşık bir buçuk yıl boyunca junior sanat yönetmeni olarak görev üstlendi. 2009'da Parisli grup SHERAFF için hazırladığı müzik videosu, San Francisco Frozen Film Festivali'nde En İyi Müzik Videosu seçildi.
Türkiye Dönüşü ve Kısa Filmler
2010 yılında İstanbul'a döndü ve yapım şirketi Depo Film'in ilk kadın yönetmeni olarak çalışmaya başladı. 2013'te yazdığı ve yönettiği kısa film Küçük Kara Balıklar birden fazla festivalden ödülle döndü:
- !f İstanbul Bağımsız Filmler Festivali — En İyi Kısa Film
- Barcelona Bağımsız Filmler Festivali — En İyi Görüntü
- Hangi İnsan Hakları Film Festivali — En İyi Kısa Film
- 14. İzmir Kısa Film Festivali — En İyi Performans
2016'da çektiği Sulukule Mon Amour, iki genç kadının dans ve direniş hikâyesini belgesel biçimde aktardı. Film, !f İstanbul'daki online gösteriminde birkaç gün içinde 20 bini aşkın izleyiciye ulaştı; BFI ve IDFA gibi seçkin festival programlarında yer buldu.
Hayaletler ve Uluslararası Başarı
İlk uzun metrajı Hayaletler, Eylül 2020'de 77. Venedik Film Festivali'nin Eleştirmenlerin Haftası bölümünde dünya prömiyerini yaptı ve o bölümün en büyük ödülü olan Büyük Ödül'ü kazandı. Aynı yıl 61. Selanik Film Festivali'nde Cross-Roads Co-Production kapsamında Jüri Özel Ödülü ve Senaryo Ödülü olmak üzere iki ayrı ödüle daha layık görüldü. Ekim 2020'de 57. Altın Portakal Ulusal Film Yarışması'nda hem En İyi Yönetmen hem de En İyi Film ödüllerini aldı. Filmde Nalan Kuruçim, Beril Kayar, Emrah Özdemir ve Dilayda Güneş rol üstlendi.