Suriye'de uzun yıllar süren iç savaşın ardından yönetimi ele geçiren Ahmed Hüseyin el Şara, modern Ortadoğu tarihinin en çok tartışılan ve siyasi dengeleri kökten sarsan figürlerinden biri haline geldi. Ebu Muhammed El Colani takma adıyla tanınan lider, 8 Aralık 2024'ten bu yana ülkenin de facto devlet başkanıdır. Aynı zamanda Askerî Koordinasyon Odası Başkomutanlığı görevini de yürüten Colani, Şam'daki yeni rejimin kurucu aktörü olarak öne çıkıyor. Peki, Suudi Arabistan'da başlayan ve Şam'daki Emevi Camii'nde taçlanan bu sıradışı yaşam öyküsünün arkasında neler gizli? İşte o fırtınalı hayat hikayesi.
Suudi Arabistan'dan Şam Sokaklarına Uzanan Çocukluk
Ahmed Hüseyin el Şara, babasının petrol mühendisliği görevi nedeniyle 1982 yılında Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da dünyaya gözlerini açtı. Coğrafya öğretmeni bir anne ve mühendis bir babanın oğlu olan Şara'nın çocukluğu, ailesinin geçmişindeki derin sürgün hikayesiyle şekillendi. Ailesi, 1967 yılındaki Altı Gün Savaşı sırasında İsrail'in işgali sebebiyle Golan Tepeleri'ndeki evlerini terk etmek zorunda kalmıştı. Sürgünde geçen yılların ardından aile, 1989 yılında Suriye'ye geri dönerek Şam'ın köklü mahallelerinden Mezze'ye yerleşti. Şam, genç Ahmed için yepyeni bir başlangıçtı. Genç Ahmed, bu hareketli ve tarih kokan mahallede büyürken gelecekte ülkesinin kaderini değiştireceğini henüz bilmiyordu.
Irak'taki Esaret Yılları ve İdeolojik Dönüşüm
Tarihler 2003 yılını gösterdiğinde Ahmed Şara, ABD'nin Irak'ı işgaline karşı savaşmak amacıyla bu ülkeye geçerek El-Kaide saflarına katıldı. Bu karar, onun hayatında geri dönülemez bir kırılma noktası yaratacaktı. Irak'taki çatışmalarda aktif rol alan Şara, 2006 yılında Amerikan güçleri tarafından yakalanarak cezaevine gönderildi. Ebu Gureyb, Bucca, Cropper ve El-Taci gibi kötü şöhretli Amerikan hapishanelerinde beş yılı aşkın bir süre esir kaldı. Hapishane duvarları arkasında geçen bu zorlu süreç, ona hem çatışma sahalarında kullanacağı askerî tecrübeler kazandırdı hem de zihninde gelecekteki liderlik rolünü şekillendirecek derin bir ideolojik dönüşüm başlattı.
Suriye İç Savaşında Güç Dengelerini Değiştiren Aktör
Suriye'de 2011 yılında Esad yönetimine karşı iç savaş patlak verdiğinde Ahmed Şara, edindiği birikimle ülkesine geri döndü. Burada El-Kaide bağlantılı Nusra Cephesi'ni kurarak kısa sürede muhalefetin en etkili askerî güçlerinden birinin lideri konumuna yükseldi. Zaman içerisinde bölgesel dinamikleri göz önünde bulunduran Şara, 2016 yılında örgütün El-Kaide ile olan bağlarını tamamen kopardığını ilan etti. Bu stratejik adımın ardından Nusra Cephesi, zamanla Heyet Tahrir Şam (HTŞ) adını alarak yeni bir kurumsallaşma sürecine girdi. Küresel cihatçı söylemlerden uzaklaşarak uluslararası alanda kabul görmeyi amaçlayan lider, kontrolündeki topraklarda vergi toplayan, yerel halka kamu hizmetleri sunan ve vatandaşlara yeni kimlik kartları dağıtan kurumsal bir yönetim modeli inşa etti. Bölgedeki otoriter yönetimi ve radikal rakiplerini tasfiye etmesi bazı kesimler tarafından eleştirilse de o, uluslararası meüruiyet arayışını sürdürdü. Özellikle Batı dünyasındaki imajını düzeltmek adına IŞİD ve El-Kaide ile amansız bir mücadeleye girişti. Ancak bu süreç kolay olmadı. Bu çabaların sonucunda, HTŞ kontrolündeki Suriye Kurtuluş Hükûmeti vasıtasıyla İdlib vilayetinin büyük bölümünde mutlak kontrolü sağlamayı başardı.
ABD Dışişleri Bakanlığı, Mayıs 2013'te Ahmed Şara'yı terör listesine alarak başına 10 milyon dolar ödül koymuştu. Şara ise Eylül 2014'teki sesli açıklamasında ABD ve müttefikleriyle savaşacağını duyurmuş, savaşçılarını Batı'dan yardım almamaya çağırmıştı. Yıllar geçtikçe daha ılımlı bir profil çizen Colani, azınlıkları koruyacağını belirterek Batı ile doğrudan savaş niyetinin olmadığını vurguladı. Nitekim bu söylem değişikliği meyvelerini verdi. Amerika Birleşik Devletleri, 20 Aralık 2024'te Şam'da yapılan diplomatik görüşmelerin ardından Colani'nin başındaki 10 milyon dolarlık ödülü resmen kaldırdı. Bu gelişme, onun yeni dönemdeki meüruiyetini perçinledi.
Hızlı Yükseliş ve Esad Rejiminin Sonu
Colani liderliğindeki HTŞ güçleri, 27 Kasım 2024 tarihinde Esad ordusuna karşı "Saldırganlığı Caydırma" operasyonunu başlattı. Muhalif birlikler, benzersiz bir hızla ilerleyerek önce Halep-Şam otoyolunu kesti, ardından kritik askerî üsleri ve köyleri kontrol altına aldı. Sadece günler içinde şu önemli şehirler kontrol altına alındı:
- Halep (29-30 Kasım)
- Hama (4 Aralık)
- Humus (7 Aralık)
- Şam (8 Aralık)
Esad'ın kaçışıyla rejim tamamen çökmüştü. Esad'ın kaçışıyla birlikte devlet televizyonuna çıkan Colani, yarım asırlık rejimi tamamen devirdiklerini tüm dünyaya ilan etti. Tarihi Emevi Camii'nde konuşan yeni lider, Suriye'nin İran'ın oyun alanı olmaktan kurtulduğunu ve ülkede yeni bir sayfa açıldığını söyledi. Suriye Kurtuluş Hükûmeti aracılığıyla yıllarca İdlib'i yöneten Ahmed Şara, rejimin devrilmesinin ardından 12 Aralık'ta Türk heyetiyle bir araya gelerek yeni yönetimin uluslararası alandaki ilk resmi diplomatik temasını da kayda geçirdi.