İngiliz edebiyatının en seçkin klasiklerine imza atan Charlotte Brontë, 21 Nisan 1816 tarihinde İngiltere'nin Yorkshire bölgesinde dünyaya gözlerini açtı. Üç kız kardeşin en büyüğü olan yazar, kaleme aldığı başyapıtı Jane Eyre sayesinde dünya çapında sarsılmaz bir şöhret kazandı ve Victoria dönemi edebiyatına yön verdi. Çocukluğundan itibaren yaşadığı derin acıları, hayal gücünün sınırlarını zorlayarak eşsiz edebi metinlere dönüştüren sanatçı, dönemin zorlu koşullarına rağmen kız kardeşleriyle birlikte kalıcı eserler bırakmayı başardı. Hayatı trajedilerle bezeli olan Brontë, henüz otuz dokuz yaşındayken, hamileliğinin dokuzuncu ayında yaşama veda etti.
Acılarla Harmanlanan Çocukluk ve Hayal Dünyası
Charlotte Brontë, İrlandalı bir rahip olan Patrick Brontë ile Maria Branwell çiftinin altı çocuğundan üçüncüsü olarak dünyaya gelmişti. Takvimler Nisan 1820'yi gösterdiğinde tüm aile Haworth bölgesine taşındı. Ancak buradaki yeni yaşamları uzun sürmedi; zira sevgili anneleri Maria, 15 Eylül 1821'de kanser nedeniyle hayata gözlerini yumdu. Early yaşta yaşanan bu acı kaybın ardından altı küçük çocuğun bakımını teyzeleri Elizabeth Branwell üstlenmek zorunda kaldı. Genç Charlotte, 1824 yılında kardeşleriyle beraber Clergy Daughters' isimli bir okula kaydoldu. Ne var ki okulun son derece elverişsiz ve sağlıksız hijyen koşulları, yazarın hem fiziksel sağlığını bozdu hem de ruhunda derin yaralar açtı. Hatta yazarın ablaları Maria ile Elizabeth, bu kötü koşullar yüzünden tüberküloza yakalanarak 1825 yılında vefat etti. Yaşanan bu büyük kaybın ardından Charlotte okuldan ayrıldı.
Kardeşlerin evde geçirdiği gençlik yılları ise bambaşka bir dünyanın kapılarını araladı. Hayatta kalan dört kardeş; Charlotte, Branwell, Emily ve Anne, babalarının geniş kütüphanesinde saatlerce vakit geçirmeye başladı. Dört kardeş zihinlerinde hayali krallıklar kuruyor, bu düşsel coğrafyalar üzerine şiirler ve hikayeler kaleme alıyordu. İşte bu yaratıcı oyunlar, ilerleyen yıllarda yazacakları romanların en sağlam temel taşlarını oluşturdu. Charlotte Brontë, eğitimine daha sonra Mirfield'daki Roe Head okulunda devam etti. 1831 ve 1832 yıllarında burada ders gören yazar, ömür boyu en yakın dostları kalacak olan Ellen Nussey ve Mary Taylor ile de bu sırada tanıştı. Eğitimini tamamladıktan sonra mezun olduğu okula dönerek 1835-1838 yılları arasında öğretmenlik yaptı. Ardından 1839'dan 1841'e kadar çeşitli Yorkshire ailelerinin yanında mürebbiyelik görevini yürüttü.
Brüksel Serüveni ve Edebi Uyanış
Gelişimini sürdürmek isteyen Charlotte, 1842 yılında kız kardeşi Emily ile birlikte Brüksel'e gitmeye karar verdi. Constantin Heger ve eşinin işlettiği okulda Almanca ile işletme dersleri almaya başladılar. Başlangıçta öğrenci olarak yer aldıkları bu kurumda, daha sonra kalacak yer ve küçük bir harçlık karşılığında öğretmenliğe adım attılar; Charlotte İngilizce, Emily ise müzik öğretiyordu. Teyzelerinin beklenmedik ölümü nedeniyle İngiltere'ye dönseler de Charlotte, 1843'te Brüksel'e tek başına geri döndü. Ancak bu ikinci Brüksel dönemi yazar için oldukça hüzünlü ve kasvetli geçti. Ev hasreti ve yalnızlık içinde kıvranan genç kadın, okulun sahibi Constantin Heger'e platonik bir aşk beslemeye başladı. Bu sancılı süreç ve duygu dünyası, daha sonra kaleme alacağı The Professor ve Villette isimli romanlarına doğrudan ilham kaynağı oldu.
Ocak 1844'te İngiltere'ye dönen Charlotte, kardeşleriyle beraber edebiyat dünyasına resmi bir adım atmaya hazırlandı. Üç kız kardeş, 1846 yılında erkek isimleri olan Currer Bell, Elise Bell ve Acton Bell takma adlarını kullanarak ortaklaşa bir şiir kitabı yayımladı. Kitap yalnızca iki adet satarak büyük bir ticari hüsran yaratsa da bu durum kız kardeşlerin azmini kırmadı. Charlotte Brontë, kendi adını gizli tutarak 'Currer Bell' imzasıyla romanlar yazmaya koyuldu. Yayımlanan ve dünya edebiyat tarihine geçen başlıca romanları şunlardır:
- Jane Eyre (1847)
- Shirley (1849)
- Villette (1853)
- The Professor (1857)
Bu eserlerden The Professor, aslında Jane Eyre'den daha önce kaleme alınmış fakat hiçbir yayınevi tarafından basılmak istenmemişti. Ancak yazarın vefatının ardından, 1857 yılında okurların beğenisine sunulabildi.
Kayıplar, Yalnızlık ve Son Yılları
Edebi başarıların hemen ardında büyük aile trajedileri pusuya yatmıştı. 1848 yılında evin tek oğlu Branwell bronşit nedeniyle hayatını kaybetti. Aynı yılın sonlarında Emily Brontë ve hemen ertesi yıl 1849'da Anne Brontë tüberkülozdan vefat etti. Kardeşlerinin birer birer gidişiyle Charlotte, yaşlı babasıyla baş başa kaldı. Romanının kazandığı muazzam başarı sebebiyle yayıncısı onu sık sık Londra'ya çağırıyordu. Bu seyahatler sayesinde Harriet Martineau ve Elizabeth Gaskell gibi dönemin önemli edebi şahsiyetleriyle dostluklar kurdu. Fakat babasını yalnız bırakmak istemediği için Londra ziyaretlerini her zaman birkaç haftayla sınırlı tuttu.
Yalnız geçen yılların ardından Charlotte, Haziran 1854'te babasının yardımcısı olan Arthur Bell Nicholls ile dünya evine girdi. Ancak bu evlilik de çok uzun sürmedi. Hamileliğinin dokuzuncu ayında olan Charlotte Brontë, 31 Mart 1855 tarihinde otuz dokuz yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Ölümünün kesin nedeni saptanamasa da tüberküloz, tifüs veya hamilelik dönemine özgü şiddetli bir rahatsızlık nedeniyle öldüğü tahmin ediliyor. Bugün geriye bıraktığı ölümsüz romanlarının yanı sıra On the Death of Anne ve Brontë isimli şiir kitaplarıyla da İngiliz edebiyatının en parlak yıldızlarından biri olmaya devam ediyor.