İsmail Safa Kimdir?

Genel bakış

İsmail Safa, 21 Mart 1867'de Mekke'de doğdu ve 24 Mart 1901'de Sivas'ta öldü. Türk şair, yazar ve eleştirmendir. Yazar Peyami Safa ile gazeteci İlhami Safa'nın babası, siyasetçi Ali Kâmi Akyüz'ün ağabeyidir. Zaman zaman "Kâmil" takma adıyla şiir ve yazılar yazdı. Servet-i Fünûn şairlerindendir ve Türk edebiyat tarihinde Tanzimat ile Servet-i Fünûn dönemleri arasındaki kuşağa mensuptur.

Ailesi ve çocukluğu

Dedesi Trabzonlu bir tüccar olan İsmail Efendi, babası şiirler de yazmış olan Mehmed Behçet Efendi'dir. Anne tarafından aile soyu Fatih Sultan Mehmed'in hocası Akşemseddin'e kadar uzanır. Babasının görevi sırasında Mekke'de doğdu. Annesini altı, babasını on bir yaşında kaybetti. 1878'de kardeşleriyle birlikte Mekke'den İstanbul'a geldi; aile büyüklerinin yardımıyla kardeşleri Ahmed Vefa (1869-1901) ve Ali Kâmi Akyüz (1871-1945) ile Darüşşafaka'ya kaydedildiler. Okulda başarılı bir öğrenciydi, ancak öksüzlüğün getirdiği hüzün ve kardeşlerinin sorumluluğu yüzünden bu yıllar sıkıntılı geçti.

Memuriyeti ve edebî çevresi

1886'da Darüşşafaka'yı bitirdi, Evkaf Nezareti'nde memuriyete girdi, kısa süre sonra İstanbul Telgrafhanesi muhabere memuru oldu. 1887'de Mekteb-i İdadi-i Mülkî son sınıf edebiyat öğretmenliğine getirildi, 1890'da Meclis kaleminde göreve başladı. İlk eşi Refia Hanım'ı 1893'te verem hastalığından kaybetti. İkinci evliliğinin hemen ardından, 1895'te kendisi de veremle karşılaştı; doktorların önerisiyle Midilli'ye hava değişimine gitti ve İstanbul'a döndüğünde iyileştiğini düşündü. II. Abdülhamid baskısına karşı çıkan aydınlardandı; Ubeydullah Hatipoğlu, Hüseyin Siret Özsever, Tevfik Fikret ve Abdullah Cevdet gibi arkadaşlarıyla sık sık toplanırdı. Yazdığı "Ey Halk Uyan" ve "Sultan Hamid'e" şiirleri büyük ilgi ve tepki uyandırdı; diğer arkadaşları gibi devlet yönetimince sürekli gözaltında tutuldu.

Sürgün ve ölümü

29 Nisan 1900'de Sivas'ta bir görevle, bir anlamda sürgün edildi. O tarihlerde kızları Selma ve Ulya'yı kısa aralıklarla kaybetti. Hastalığı yeniden ortaya çıktı ve 24 Mart 1901'de Sivas'ta öldü. Önce Garipler Mezarlığı'na gömüldü; Sivas milletvekili Yusuf Ziya Başara'nın çabalarıyla cenazesi Hacı İzzet Paşa Camisi Mezarlığı'na, caminin yıkımına karar verilmesi üzerine halkbilimci Eflatun Cem Güney'in çabalarıyla Ali Ağa Camisi Mezarlığı'na taşındı.

Eserleri

Şiir kitapları: Sünühat (1889), Huzmâ Safâ (1891), Mağdûre-i Sevdâ (1891), Mevlid-i Peder-i Ziyâret (1895), Mensiyyât (1896), ölümünden sonra yayımlanan Hissiyât (1912) ve İntâk-ı Hakk'ın Tahmisi (1912). Edebî eleştiri kitapları: Mülâhazat-ı Edebiyye (1897) ve ölümünden sonra yayımlanan Muhâkemât-ı Edebiyye (1913). Kardeşi Ahmed Vefa ile birlikte Emmanuel Gonzales'ten Vehâmetli Sevdâlar adlı çeviriyi yaptı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İsmail Safa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.