Peyami Safa, 2 Nisan 1899'da İstanbul'da dünyaya geldi. Servet-i Fünûn döneminin tanınmış şairlerinden İsmail Safa'nın oğlu olan Safa, henüz iki yaşındayken babasını yitirdi; İsmail Safa Sivas'a sürgüne gönderilmiş, orada hayata gözlerini kapamıştı. Erken yaşta başlayan yoksulluk ve dokuz yaşında geçirdiği kemik hastalığı, düzgün bir okul sürecini neredeyse olanaksız kıldı. Vefa Lisesi'ni bitiremeden terk etmek zorunda kalan genç Safa, hayata erken atıldı ve kendi çabasıyla var olmayı öğrendi.
Memuriyetten Gazeteçiliğe
Vefa Lisesi'nin kapılarını kapattıktan sonra Peyami Safa, Keaton Matbaası'nda işe başladı. Ardından bir sınavı kazanarak Posta ve Telgraf Nezareti'nde memurluk yaptı; bu görev 1914'e kadar sürdü. Aynı yıl Boğaziçi'ndeki Rehber-i İttihat Mektebi'nde öğretmenlik kadrosuna geçti ve dört yıl boyunca burada ders verdi. Bu dönemde kendi kendine Fransızca öğrenmesi, ilerideki entelektüel birikiminin temel taşlarından biri oldu.
1918'de öğretmenliği bırakarak ağabeyisi İlhami Safa ile birlikte Yirminci Asır Gazetesi'ni kurdu. Gazetede yayımladığı Asırın Hikayeleri adlı öykü serisi, kırküç yıl aralıksız sürecek gazetecilik ve yazı yaşamının ilk adımıydı. Sonraki yıllarda sırasıyla Son Telgraf, Tasvir-i Efkâr ve Cumhuriyet gazetelerinde kalem oynatttı; Milliyet, Tercüman ve Son Havadis sayfalarında da imzasına rastlamak mümkündü. Ömür boyu süren bu gazetecilik serüveni, 15 Haziran 1961'deki ölümünde son noktasını buldu; o tarihte Son Havadis Gazetesi'nin baş yazarı koltuğundaydı.
Romanları ve Düşünce Dünyası
Peyami Safa'nın edebî kimliği, olay örgüsünden çok kişi tahlili üzerine kurulu roman anlayışıyla şekillendi. Doğu ile Batı arasındaki gerilim, yazının dönüp dolaştığı merkezdi. Mahşer, Şimşek, Fatih-Harbiye ve Biz İnsanlar bu temayı somut yaşam kesitleri aracılığıyla işleyen romanları arasında sayılır. Mistisizme yönelik ilgisi ise Matmazel Noralya'nın Koltugu romanıyla belirgin bir biçimde ortaya çıktı; bu kitap kendi söylemiyle "gerçek roman stili"ne ulaştığı yapıtı oldu.
Popüler okura seslenen Server Bedi takma adıyla da üretkenliğini sürdürdü. Cumbadan Rumbaya ve Cingöz Recai Polis Hikayeleri bu imzayla çıkan ve halk arasında büyük ilgi gören yapıtları arasındadır. Tarih alanına uzanmaktan da çekinmedi: Batı kaynaklarınca "zalim" olarak tanıtılan Hun hükümdarı Atilla üzerine kaleme aldığı tarihsel roman, bu yöndeki merakının ürünüydü.
Dergileri ve Polemiğleri
Edebî etkinliklerinin yanı sıra Peyami Safa, iki önemli dergi girişiminin de mimarlığını üstlendi:
- Kültür Haftası — 21 sayı, Ocak-Haziran 1936
- Türk Düşüncesi — 63 sayı, 1953-1960
1961'de oğlu Merve'nin ölümü üzerine İstanbul'a dönen Peyami Safa, aynı yılın Haziran ayında hayatını kaybetti. Arkasında bıraktığı romanlar, denemeler ve gazete yazıları Türk edebiyat tarihi için kapsamlı bir miras oluşturmaktadır.