Cemal Süreya Kimdir?

Kimdir

Cemal Süreya, kimlik adıyla Cemalettin Seber, 1931'de Erzincan'da doğdu ve 9 Ocak 1990'da İstanbul'da öldü. Türk şiirinde modernist bir hareket olan İkinci Yeni'nin öncü şairlerindendir. Şiir, deneme, eleştiri, günlük ve antoloji türlerinde yazdı; Fransızcadan kırka yakın kitabı Türkçeye çevirdi. Sosyalist bir dünya görüşüne sahipti, Papirüs dergisini çıkardı. Devlet memurluğu da yaptı.

Ailesi ve çocukluğu

Pülümür'den Erzincan'a göç eden Kürt ve Alevi bir ailede doğdu; babası Hüseyin Bey, annesi Güllü Hanım'dır. Babası nakliyecilikle uğraşıyordu, annesi Zazadır. Bu evlilikten Cemalettin, Perihan, Ayten ve Kemal adlı dört çocuk doğdu; Kemal bir yaşındayken öldü. Aile, 1938 Dersim harekâtının ardından Dersim İsyanı sebebiyle bölgeden sürülerek Bilecik'e yerleşti. Annesi Bilecik'e yerleştikten altı ay sonra yirmi üç yaşında öldü ve ailenin maddi durumu kötüleşti. İlkokula başlamak için halasının yaşadığı İstanbul'a gitti; babası makinist olarak karayollarında çalışmaya başladı. Sanat hayatı boyunca çeşitli mahlaslar kullandı; çocukken kendisine verdiği Cemal Süreyya adını kullanırken girdiği bir iddia sonucu adındaki y harflerinden birini attı.

Eserleri

İlk şiir denemelerini ortaokulda eskizlerle, lisede aruzla yaptı; asıl şiir çalışmaları üniversite yıllarında başladı. Şiir kitapları Üvercinka (1958), Göçebe (1965), Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973), Uçurumda Açan (1984), Sıcak Nal (1988), Güz Bitigi (1988) ve Sevda Sözleri (1990)'dir. Eserlerinde en sık aşk, kadın, yalnızlık, sosyal ve siyasal eleştiriler, ölüm, tanrı düşüncesi, portreler ve manzum poetika temalarını işledi. Onüç Günün Mektupları (1990) dışında hiçbir yazısı veya şiiri dergi ve gazetede yayımlanmadan kitaba dönüşmemiştir.

Ödülleri ve mirası

Üvercinka ile 1959'da Yeditepe Şiir Armağanı, Göçebe ile 1966'da Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü, Sıcak Nal ve Güz Bitigi ile 1988'de Necatigil Şiir Ödülü'nü kazandı. Kitap-lık dergisinin 1998'de hazırladığı 75 Yılda 75 Kitap listesine Üvercinka ve Sevda Sözleri ile girdi. Çocuklar için yazdığı yazılardan oluşan Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Millî Eğitim Bakanlığı'nın 100 temel eser listesinde 30. sırada yer aldı. Cenazesi 11 Ocak'ta Şişli Camii'nde kılınan öğle namazından sonra Kulaksız Mezarlığı'nda toprağa verildi. 1991'den itibaren Cemal Süreya Kültür ve Sanat Derneği tarafından Cemal Süreya Şiir Ödülü verilmektedir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Cemal Süreya maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.