Hayatı
André Breton, 19 Şubat 1896'da Normandiya'da doğdu ve 28 Eylül 1966'da 70 yaşındayken öldü. Fransız yazar, şair ve gerçeküstücü kuramcıdır; "Gerçeküstücülüğün babası" olarak anılır. Tıp ve psikiyatri okudu. Genç yaşta Alfred Jarry'nin yaşamı ve eserleriyle ilgilendi. Birinci Dünya Savaşı sırasında bir nöroloji koğuşunda çalıştı ve burada antisosyal tavırlarıyla geleneksel sanat anlayışlarına karşı çıkan Jacques Vaché ile tanıştı. Vaché savaştan sonra girdiği bunalımın etkisinden çıkamayıp 24 yaşında yüksek dozdan intihar etti; onun mektupları 1919'da Savaş Mektupları adıyla yayımlandı. Breton, bu kitap üzerine dört deneme yazdı.
Gerçeküstücülüğün Doğuşu
1919'da Louis Aragon ve Philippe Soupault ile birlikte Edebiyat (Littérature) dergisini kurdu; bu yıllarda Dadacı Tristan Tzara ile bağlantı kurdu. Manyetik Çayırlar (Les Champs Magnétiques) ile otomatik yazı tekniğini uygulamaya döktü. 1924'te Gerçeküstücü Araştırma Bürosu'nun kurucu öncülerinden oldu ve aynı yıl yayımladığı Gerçeküstücü Manifesto ile psikolojik çözümlemeler içeren otomatik yazı tekniğini edebiyat dünyasına tanıttı. Gerçeküstü Devrim dergisinin editörlüğünü üstlendi. Çevresinde kısa sürede Soupault, Aragon, Paul Éluard, René Crevel, Michel Leiris, Benjamin Péret, Antonin Artaud ve Robert Desnos gibi genç yazarlardan oluşan bir topluluk oluştu.
Siyasi Çizgisi
Rimbaud'nun özgür sanat anlayışını Karl Marx'ın siyasi düşünceleriyle birleştirmek isteyen Breton, 1927'de Fransız Komünist Partisi'ne katıldı ve 1933'te partiden atıldı. Bu dönemde geçimini kendi galerisinde sattığı tablolarla sağladı. 1938'de Fransız hükûmetinden aldığı kültürel görevle Meksika'ya gitti ve Troçki ile tanıştı; ikisi Diego Rivera'nın da adının geçtiği, sanatta tam özgürlük çağrısı yapan "Devrimci, Özgür Bir Sanat İçin" manifestosunu yazdı.
Sürgün ve Son Yılları
1941'de Amerika Birleşik Devletleri'ne ve Karayipler'e sığındı; orada Aimé Césaire ile tanıştı ve Césaire'in Memleket'e Dönüş Defteri'nin 1947 baskısına önsöz yazdı. 1946'da Paris'e döndü. Fransız sömürgeciliğine karşı "121'ler Manifestosu"nu yazarak Cezayir Kurtuluş Savaşı konusunda ölene kadar çalıştı. 1959'da İspanya'da Gerçeküstücülüğe Saygı sergisini düzenledi; sergide Salvador Dalí ve Joan Miró gibi sanatçıların eserleri yer aldı. 1961-1965 arasında ikinci bir gerçeküstücü grubun öncüsü olarak sergi ve incelemelerde bulundu.
Eserleri ve Özel Hayatı
Nadja (1928), Les Vases communicants (1932) ve L'Amour fou (1937) gibi anlatıları romanesk kurguyu reddeder; olağanüstünün gündelik hayattaki izini sürer. Üç kez evlendi: Simone Kahn, Jacqueline Lamba ve Elisa Claro. Mezarı Paris'teki Batignolles Mezarlığı'ndadır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Andre Breton maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.