İstanbul ulaşım tarihinde iz bırakan Mehmet Celalettin Germiyanoğlu, 19 Eylül 1889'da İstanbul'da doğmuş seçkin bir Türk bürokratıdır. Tecrübeli teknokrat hem askeri hem de sivil idari yapıda son derece kritik sorumluluklar omuzladı. Cumhuriyet'in ilk döneminde İstanbul Elektrik, Tramvay ve Tünel İşletmelerinin (İETT) kurucu kadrosunda yer alan Germiyanoğlu, kentin toplu taşıma sisteminin millileştirilmesi ve modernizasyonunda otuz yılı aşkın süre boyunca büyük hizmetler sundu. Değerli yönetici, 9 Ocak 1970 tarihinde yine doğduğu şehirde hayata gözlerini yumdu.
Askeri Geçmişten Sivil Yönetime Uzanan Yaşamı
Celalettin Germiyanoğlu'nun ilk meslek hayatı, vatan savunmasında gösterdiği askeri başarılarla şekillendi. Eğitim hayatını İstanbul Harbiye Mektebi ve Erkan-ı Harbiye (Kurmay) Mektebi bünyesinde tamamlayarak askeri alanda uzmanlaşan Germiyanoğlu, Çanakkale Savaşı ve Kurtuluş Savaşı cephelerinde kritik kurmaylık görevlerini başarıyla yürüttü. İyi derecede Almanca ve Fransızca bilen başarılı subay, cephelerdeki üstün hizmetlerinin ardından önyüzbaşı rütbesindeyken istifa ederek ordudan ayrıldı. Bu istifa kararı, onun uzun soluklu sivil bürokrasi kariyerinin kapılarını araladı.
İETT'nin Millileşmesi ve İstanbul'a Hizmet Yılları
Sivil idaredeki yolculuğuna 8 Aralık 1923 tarihinde İETT Memurin Müdürü ünvanıyla başladı. Yabancıların elindeki tramvay işletmesinin milli idareye ve İstanbul Belediyesi'ne devredilmesi sürecini bizzat yönetti. Kurumda Zat İşleri Müdürlüğü yaptı. Ardından Genel Müdür Yardımcılığı makamına yükseldi. 1949 yılında yaş haddini doldurmasına rağmen, Vali ve Belediye Başkan Yardımcısı Çiller'in onayıyla görev süresi uzatıldı. Ardından Vali ve Belediye Başkanı Ord. Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay da bu izni bir kez daha yenileyerek tecrübeli bürokrattan yararlanmaya devam etti. Tecrübeli yönetici kendi arzusuyla emekliye ayrıldı.
Akademik Çalışmaları ve Soy Ağacı
Bürokrasideki yoğun mesaisine rağmen akademik dünyayla bağını koparmayan Germiyanoğlu, orduya sivil kimliğiyle de katkı sağlamayı sürdürdü. Harp Akademisi bünyesindeki Alman uzmanlar ülkelerine dönünce, derslerin aksamaması amacıyla gönüllü ve ücretli olarak eğitmenlik yaptı. Beş sene boyunca Tank ve Motorize Birlikler ile Hava Tabiyeleri müallim muavinliği görevini üstlendi. Bu kıymetli hizmetleri dolayısıyla Korgeneral Fuat Erden kendisine resmi bir teşekkür belgesi takdim etti. Germiyanoğlu, bu alanlarda çok sayıda özgün ve çeviri eser üretti.
- Harp Tarihi alanında kaleme aldığı telif eserler
- Sunufu Muhtelife Tabiyesi üzerine kapsamlı askeri çalışmalar
- Tank ve Motorlu Birlikler konusundaki teknik dokümanları
- Hava Tabiyesi hakkındaki yetkin tercümeleri
Soylu bir aileden gelen Germiyanoğlu'nun babası, Harbiye Mektep Nazırlığı yapan Zülüflü İsmail Paşa'dır. Annesi ise Arnavut kökenli Ahmet İzzet Furgaç'ın kız kardeşi Fatma İsmet Hanım'dır. Sultan Vahdettin'in damadı Ali Haydar Germiyanoğlu ile ikiz kardeştir. Meymenet Hanım ile yaptığı evlilikten Nuyan ve İsmail adında iki çocuğu dünyaya geldi. Kızı Nuyan Hanım, Nazım Kalkavan ile evlenmiş ve bu evlilikten ünlü oyuncu Billur Kalkavan doğmuştur. Hizmet dolu bir yaşamın ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verildi.