Türk askeri tarihinin en önemli dönüm noktalarından birine imza atan Mehmet Zeki Doğan, 1895 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve vatan savunmasında gösterdiği üstün başarılarla adını altın harflerle yazdırmış öncü bir komutandır. Birinci Dünya Savaşı'ndan Milli Mücadele'ye uzanan zorlu cephe yıllarının ardından, Türkiye'nin semalarını korumak amacıyla kurulan Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk kurucu komutanı olarak görev yapmıştır. Genç yaşta adım attığı askeri kariyerinde, hem karada hem de havada gösterdiği üstün sevk ve idare yeteneğiyle ordunun modernleşme sürecine çok büyük katkılar sunmuştur.
Cepheden Esarete Ulaşan Kahramanlık Yılları
Mehmet Zeki Doğan'ın askeri yolculuğu, 27 Ekim 1913 tarihinde Harp Okulu kapısından içeri girmesiyle başladı. Savaş şartlarının getirdiği zorunluluklar sebebiyle, henüz okulun ikinci sınıfındayken 1914 yılında Süvari Asteğmen rütbesine terfi ettirilerek cepheye gönderildi. 1914 ile 1918 yılları arasında farklı süvari birliklerinde takım komutanlığı görevini üstlenerek cepheden cepheye koştu. Sina Cephesi'nde 4. Ordu bünyesinde mücadele ederken, savaşın son dönemlerinde şanssız bir olay yaşandı ve 18 Eylül 1918 tarihinde düşmana esir düştü. Yaklaşık sekiz ay süren bu yıpratıcı esaret dönemi, 25 Mayıs 1919 tarihinde nihayete erdi. Esaretten hemen sonra İstanbul'a geri döndü.
Kurtuluş Mücadelesi ve Gökyüzüne Uzanan Kariyer
İstanbul'a ulaştıktan hemen sonra Anadolu'daki bağımsızlık ateşine katılan Doğan, Türk Kurtuluş Savaşı'nın en aktif kahramanlarından biri haline geldi. Komuta ettiği 14. Süvari Alayı ile birlikte, düşman işgalinden kurtarılan İzmir'e ilk adım atan Türk komutanları arasında yer alarak adını milli mücadele tarihine büyük bir onurla yazdırmıştır. Büyük Taarruz'da sergilediği cesaret takdir topladı. Vatanın bağımsızlığa kavuşmasının ardından, ordudaki yenilik hareketleri kapsamında 15 Mayıs 1924 tarihinde tamamen farklı bir yöne evrilerek havacılık sınıfına geçiş yaptı. Gökyüzündeki yeteneklerini pekiştirmek amacıyla 1 Mayıs 1925 tarihine kadar süren yoğun bir havacılık tahsilini başarıyla tamamladı.
Türk Hava Kuvvetleri'nin Kurucu Lideri ve Mirası
Gökyüzündeki uzmanlığı ve üstün yöneticilik meziyetleri sayesinde askeri hiyerarşide hızla yükselen Doğan, 1940 yılında Tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede bulunduğu sırada 1. Tayyare Tugay Komutanlığı yaptı ve aynı zamanda Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde Hava Müsteşarlığı gibi son derece kritik idari vazifeleri üstlendi. Başarıları kendisini tümgenerallik rütbesine ulaştırdı. Ülkenin savunma vizyonunda devrim niteliğinde bir adım atılarak Türk Hava Kuvvetleri müstakil bir komutanlık haline getirildiğinde, tarih takvimleri 4 Şubat 1944 gününü gösteriyordu. Doğan, bu yeni kurulan dinamik gücün ilk Hava Kuvvetleri Komutanı olarak tarihe geçti.
Bu ulvi vazifeyi ifa ederken ordudaki rütbe tırmanışını sürdürerek 1945 yılında Korgeneral, 1948 yılında ise Orgeneral rütbesine eriştirildi. Havacılık teşkilatının kurumsallaşması ve modern hava filosunun altyapısının kurulması yolunda canla başla çalıştı. 7 Haziran 1950 tarihinde bu şerefli görevinden ayrılarak Yüksek Askerî Şûra üyeliğine atandı ve askeri dehasını burada paylaşmayı sürdürdü. Sonrasında 1 Ekim 1951 tarihinde emekliye ayrıldı.
Zeki Doğan, vatanına yaptığı üstün hizmetler vesilesiyle pek çok kıymetli nişan ve madalya ile taltif edilmiştir. Kendisi şu seçkin ödüllere sahiptir:
- Gümüş Liyakat Madalyası ve Harp Madalyası,
- Alman Harp Madalyası ve İftihar Madalyası,
- 5. Rütbeden Kılınçlı Mecidi Nişanı,
- 2. Rütbeden Alman Demir Haç nişanı,
- Kılıçlı İmtiyaz Madalyası,
- Kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası.
Çok iyi düzeyde İngilizce bilen, evli ve iki çocuk babası olan bu kahraman komutan, askeri ve insani yönleriyle örnek teşkil etmiştir. Gözlerini 17 Mart 1961'de hayata yumdu.