William Thomas Tutte, 14 Mayıs 1917'de İngiltere'nin Suffolk iline bağlı Newmarket kasabasında, mütevazı bir bahçıvanın oğlu olarak doğdu. II. Dünya Savaşı boyunca sergilediği olağanüstü zekâ, Almanların kırılamaz sandığı şifre sistemini çökmesine yol açtı; bu başarı İtilaf Devletleri'nin savaşı kazanmasında belirleyici bir rol oynadı. Tutte, savaş sonrasında da matematiksel kariyerini sürdürerek kombinatorik ve grafik teorisi alanlarında çığır açan çalışmalar ortaya koydu.
Erken Yıllar ve Cambridge Dönemi
Trinity College'da kimya eğitimi gören Tutte, akademik ilgisinin asıl odağının matematik olduğunu kısa sürede kanıtladı. Henüz öğrenciyken üç arkadaşıyla birlikte uzun yıllar boyunca çözüme kavuşturulamamış bir matematiksel bulmacayı, "squaring the square" problemini çözdü. Bu başarı, onu üniversite çevrelerinde tanınan bir isim hâline getirdi. Savaşın yaklaştığı o gergin dönemde öğretmenleri onu Devlet Kod ve Şifreleme Okulu'na yönlendirdi.
Bletchley Park'ta Tarihi Başarı
İngiltere'nin Bletchley kasabasındaki bu gizli merkez, tüm savaş boyunca ülkenin şifreleme ve şifre çözme operasyonlarının kalbi olarak işlev gördü. Tutte burada, Alman ordusunun en güvenilir iletişim aracı kabul ettiği Lorenz SZ 40/42 makinelerinin şifrelerini deşifre etti. Kırılamayacağı öne sürülen bu sistemin çözülmesi, Müttefik komutanlarının Alman askeri haberleşmesini takip edebilmesinin önünü açtı ve savaşın gidişatını köklü biçimde etkiledi.
Akademik Kariyer ve Matematiksel Mirası
Tutte, 1948'de Cambridge Üniversitesi'nden matematik doktorası aldı. Aynı yıl başlayan öğretim üyeliği kariyeri onu önce Toronto Üniversitesi'ne taşıdı; 1948-1962 yılları arasında burada görev yaptı. 1962'de ise Kanada'daki Waterloo Üniversitesi'ne geçti ve 1985'teki emekliliğine kadar bu kurumda kaldı. Bu dönemde kombinatorik ve grafik teorisi üzerine yürüttüğü araştırmalar, onu alanının önde gelen isimlerinden biri konumuna taşıdı; Waterloo'da Department of Combinatorics and Optimization bölümünün kuruluşunda da etkin rol üstlendi.
1996'da doğduğu topraklara, Newmarket'e dönen Tutte, 2000'de bir kez daha Kanada'ya, Waterloo'ya yerleşti. Bir yıl sonra, 2001'de, kariyerinin taçlandırılması niteliğindeki CRM-Fields-PIMS ödülüne layık görüldü. William Thomas Tutte, 2 Mayıs 2002'de Kanada'da, 84 yıllık ömrünü tamamlayarak hayatını kaybetti.