Türkiye’nin kültür ve sanat hayatına büyük katkılar sunan Ümran Baradan, 4 Şubat 1945 tarihinde İzmir’de dünyaya gelmiştir. Seramik sanatı ve resim alanındaki yenilikçi çalşmalarıyla tanınan isim, küresel çapta üstlendiği öncü liderlik rolleriyle de bilinmektedir. İzmir’in yetiştirdiği bu değerli sanatçı, yetişkinlik döneminde pek çok başarıya imza atmıştır. Girit ve Selanik göçmeni bir ailenin kızı olan Baradan, 3 Mart 2011 günü mide kanseri yüzünden hayatını kaybetmiştir.
Köklü Aile Bağları ve İlk Eğitim Dönemi
Dedesi şair İsmail Hakkı Baradan’dır. Babası ise Klasik Türk müziği alanında çalşmalar yapan değerli müzisyen Ulvi Baradan’dır. Ailesi, Girit ve Selanik kökenli göçmenlerdendir. Sanatçı, böylece müzik ve edebiyat dolu bir ortamda büyümüştür. Ümran Baradan, aynı zamanda Türk sinema ve tiyatrosunun unutulmaz isimlerinden biri olan ve bir dönem gazetecilik de yapan Hüseyin Baradan’ın yeğeni, gazeteci Uğur Dündar’ın ise kayınvalidesidir. Baradan, çocukluk yıllarında Alsancak Gazi İlkokulu’na devam ederek eğitim hayatına ilk adımını atmıştır. Ortaöğrenimini de doğduğu şehir olan İzmir sınırları içerisinde tamamlayan sanatçı, yükseköğrenim için başkente gitmiştir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’ni başarıyla bitirerek buradan mezun olmuştur. Buradaki yükseköğrenimi, onun entelektüel altyapısını son derece güçlendirmiştir.
Uluslararası Şöhrete Uzanan Sanat Yolculuğu
Sanatçının çamurla ve renklerle kurduğu o köklü ve tutkulu bağ, henüz lise sıralarında bir öğrenciyken Kütahya’da gerçekleştirdiği geleneksel çinicilik çalşmalarıyla şekillenmeye başlamış ve gelecekteki benzersiz kariyerinin en önemli temel taşlarından birini oluşturmuştur. Bu dönemde seramik sanatına ilgi duyan Baradan, yeteneği sayesinde “Devletlerarası yetenekler bursu” kazanmayı başarımıştır. Kazandığı bursla Avusturya’ya gitmiştir. Burada, Viyana Güzel Sanatlar Fakültesi’nde eğitim görmüştür. Yurt dışındaki deneyimlerine Amerika Birleşik Devletleri’ni de eklemiştir. Baradan, 1966 ile 1968 yılları arasında tıbbi illüstrasyonlar ve resimler çizmek üzere ABD’de çalşmalar gerçekleştirmiştir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bu tıbbi resim çalşmaları, onun teknik yeteneğini de geliştirmiştir. Dünya çapında yürüttüğü faaliyetlerle adından söz ettiren ressam, seramik sanatı üzerine çok sayıda çalşma üretmiştir. Birçok prestijli sergi açarak eserlerini sanatseverlerin beğenisine sunan Baradan, evrensel düzeyde adından söz ettirmeyi başarımıştır. Eserleri pek çok dünya müzesinde yer almıştır.
Sanatçının erken dönem kariyerine yön veren başlıca gelişmeler şunlardır:
- Kütahya’da gerçekleştirdiği geleneksel çinicilik çalşmaları,
- Viyana Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde gördüğü akademik eğitimi,
- Amerika Birleşik Devletleri’nde yaptığı tıbbi illüstrasyon çalşmaları.
Kültür, Eğitim ve Toplumsal Sosyal İnşa Projeleri
Ümran Baradan, sanatsal üretkenliğinin yanı sıra sivil toplum örgütlerinde de son derece aktif görevler üstlenmiştir. Sanatçı, Uluslararası Sanatçılar Derneği’nde görev almıştır. Türkiye temsilciliği vazifesini 1994 yılına kadar sürdürmüştür. Bu görevinden bir yıl sonra, Uluslararası Kadınlar Dayanışma Derneği’nin dünya genel başkanlığı makamına getirilmiştir. Baradan, üstlendiği bu kritik küresel liderlik vazifesiyle, bu alandaki ilk Türk kadın isim olmayı başarımıştır. Sanata ve eğitime verdiği önemi somutlaştırmak isteyen Baradan, mimari projesini bizzat kendisinin çizdiği bir eğitim kurumu inşa etmiştir. Kendi adını taşıyan Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi’ni kurarak ülkenin genç yeteneklerinin yetişmesine doğrudan öncülük etmiştir. Kültürel mirası koruma misyonunu sürdürün değerli ressam, dünya genelindeki çok sayıda müzenin gelişmesine de önemli katkılarda bulunmuştur. Ayrıca dünyanın dört bir yanından özenle topladığı tarihi değere sahip oyuncakları büyük bir koleksiyon haline getirmiştir. Bu oyuncak koleksiyonu yıllar içinde muazzam boyutlara ulaşmıştır. Hem binasını hem de sergilenen bu nadide materyalleri içeren Ümran Baradan Oyun ve Oyuncak Müzesi’ni kurmuştur. Kurduğu bu benzersiz müzeyi memleketi İzmir’in Konak Belediyesi’ne armağan ederek halkın hizmetine sunmuştur. Yaşamı boyunca sanata, eğitime ve toplumsal dayanışmaya yaptığı eşsiz katkılar dolayısıyla Ümran Baradan, dünya genelinde saygınlığıyla öne çıkan çok sayıda uluslararası prestijli kurum ve kuruluşun onur üyeliğine kabul edilmiştir. Kültür dünyamıza unutulmaz eserler bırakan usta sanatçı, 66 yaşında Ege Üniversitesi Tüp Fakültesi Hastanesi’nde mide kanseri tedavisi görürken vefat etmiştir.