Genel Bilgiler
Teodor Kasap (Theodoros Kasapis), 10 Kasım 1835'te Kayseri'nin Tavlasun köyünde doğan ve 5 Haziran 1897'de İstanbul'da ölen, Rum kökenli Osmanlı gazeteci, yazar ve çevirmendir. Osmanlı basın tarihinde Türkçe çıkarılan ilk siyasi mizah dergisi Diyojen'i yayımladı. Türk okurunun tanıdığı ilk Batılı roman örneklerinden biri olan Monte Cristo Kontu'nu çevirdi; Molière'den yaptığı çeviri ve uyarlamalarla Türk tiyatrosunun ilk çeviri ve uyarlama yazarlarından biri oldu.
Yaşamı
Kayseri'nin tanınmış Kasapoğulları ailesine mensuptu; babası Serefaim yörenin ünlü kumaşçılarındandı. On üç yaşında babasını kaybetti ve ailesiyle İstanbul'a taşındı. Kapalıçarşı'da bir kumaşçının yanında çıraklık yaparken Kuruçeşme Rum Okulu'nda öğrenimini sürdürdü; kendi kendine Fransızca öğrendi. Bir alışveriş sırasında tanıştığı bir Fransız subayının yardımıyla 1856'da Fransa'ya gitti ve Paris'te öğrenim gördü. Subay, Alexandre Dumas'nın kuzeniydi. Fransa'da gazeteci ve yazar çevresine girdi, Alexandre Dumas'nın özel sekreterliğini yaptı ve onunla birçok seyahate katıldı.
Diyojen ve Çevirileri
1870'te İstanbul'a dönüp Kurtuluş Rum Mektebi'nde Fransızca dersleri vermeye başladı. Okulda tanıştığı Iuliya adlı bir hanımla evlendi. Galata'daki Zincirli Han'da matbaa kurup yayımcılığa başladı. Fransızca Diogène ve Rumca Momos adlı iki mizah dergisi çıkardıktan sonra 24 Kasım 1870'te Türkçe Diyojen'i yayımlamaya başladı; üç derginin yazıları ve fıkraları aynıydı. Osmanlılığa son derece bağlıydı ve Rum ile Yunanlıların, diğer azınlıkların ayrılıkçı hareketlerine ve Osmanlı düşmanlığına karşı şiddetle mücadele etti. Diyojen, Türkçe yayımlanan ilk siyasi içerikli mizah dergisiydi; Ali Bey, Recaizade Ekrem ve Namık Kemal'in yazılarıyla dönemin en ilgiyle izlenen muhalefet organlarından biri oldu ve en yüksek tiraja ulaştı. 1871'de Alexandre Dumas'nın Monte Cristo Kontu romanını çevirmeye başladı; otuz kadar kişinin yardımıyla üç yılda tamamlanan çeviri büyük bir okur kitlesi buldu.
Hükûmet Diyojen'i dört kez geçici olarak kapattı; 183. sayıda Rus Çarı ve Mısır Hidivi ağzından yazılan mizahi mektuplar yüzünden imtiyazı iptal edildi. Bunun üzerine Çıngıraklı Tatar'ı, o da kapatılınca Hayal ve İstikbal gazetelerini çıkardı. Bulgarca mizah gazetelerinin de sahibiydi. Diyojen ve Hayal'de tiyatro üzerine yazılar yazdı; yerli eserlerin yazılmasını savundu ve İşkilli Memo (1874), Pinti Hamit (1875) ve Para Mesleği (1875) adlı oyunları Molière ve Dumas'dan uyarladı.
Sürgün ve Son Yılları
Hayal'deki Karagöz karikatürü yüzünden II. Abdülhamid'in iradesiyle dava açıldı ve Mart 1877'de üç yıl hapse mahkûm edildi. Türkçe konuştuğu halde yazı yazamayan Kasap, yazı yazmayı hapishanede öğrendi. Kefaletle tahliye edilince yeniden tutuklanmaktan korkup Fransa'ya kaçtı ve Paris'te Lettres à S. E. Said Pacha adlı kitabında Abdülhamid'i ve devlet yönetimini ağır biçimde eleştirdi. Paris, Cenevre, Napoli ve Londra arasında dolaştı; Ali Şefkati ile 1879-1881'de İstikbal'i yeniden çıkardı. Ebüzziya Tevfik Bey'in yazısı sonucu affedilip 1881'de İstanbul'a döndü ve saray kütüphanesine alındı.
Benzer kişiler
- Jose Saramago (Gazeteci)
- Vâlâ Nureddin (Gazeteci)
- Zülâl Kalkandelen (Gazeteci)
- Ahmet Hakan (Gazeteci)
- Albert Camus (Gazeteci)
- Amin Maalouf (Gazeteci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Teodor Kasap maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.