Şimon Peres Kimdir?

Çocukluğu ve eğitimi

Şimon Peres, doğum adıyla Szymon Perski, 2 Ağustos 1923'te o dönem Polonya'da bulunan Wiszniewo'da (bugün Belarus) doğdu. Babası odun tüccarı İzak, annesi kütüphane görevlisi Sara Perske'ydi. Aile evde Rusça, İbranice ve Yidiş konuşurdu; Peres okulda Lehçe öğrendi, İbranice'nin yanında İngilizce ve Fransızca da bilirdi. Hollywood aktrisi Lauren Bacall'ın (Betty Joan Perske) kuzeniydi. Büyükbabası haham Zvi Meltzer hayatında büyük etki bıraktı ve ona Talmud'u öğretti. 1932'de babası Filistin'e göç edip Tel Aviv'e yerleşti, aile 1934'te onu izledi. Peres Tel Aviv'de Balfour İlkokulu'na, ardından Geula Lisesi'ne gitti; 15 yaşında Ben Şemen Tarım Okulu'na geçti ve Geva Kibbutzu'nda yaşadı, Alumot Kibbutzu'nun kurucularından biri oldu. 1941'de Wiszniewo'da kalan tüm akrabaları Soykırım'da öldürüldü. 1945'te Sonya Gelman ile evlendi ve üç çocukları oldu; Sonya 20 Ocak 2011'de 87 yaşında öldü.

Savunma alanındaki görevleri

1947'de Haganah'a katıldı; David Ben-Gurion onu personel ve silah alımında görevlendirdi. 1952'de Savunma Bakanlığı yardımcı yönetici amiri, ertesi yıl yönetim amiri oldu; 29 yaşında bu görevi alan en genç kişiydi. Fransa ile iyi ilişkiler kurarak İsrail'in Dassault Mirage 3 uçaklarını almasını ve Dimona nükleer reaktörünün kurulmasını sağladı.

Siyasi kariyeri

Knesset'e ilk kez Kasım 1959'da Mapai üyesi olarak seçildi; kariyeri boyunca Mapai, Rafi, İşçi, Gruplaşma ve Kadima olmak üzere beş partide yer aldı. 1965'e kadar savunma bakan yardımcısıydı, sonra Ben-Gurion ve Moşe Dayan ile Rafi'yi kurdu. 1969'da Göçmen İltihak Bakanı, 1970'te Ulaşım ve İletişim Bakanı, 1973'te İzak Rabin hükûmetinde Savunma Bakanı oldu. Rabin ile parti başkanlığı için çekişti; 1977'de Likud seçimleri kazandı. 1984'te Likud ile yapılan düzenlemeyle başbakan oldu, iki yıl sonra İzak Şamir ile yer değiştirip 1986'da dışişleri bakanı oldu. 1992'de Rabin'e karşı parti liderliğini kaybetti ve Rabin'in dışişleri bakanı olarak Yaser Arafat ile gizli görüşmeler yürüttü; Oslo Anlaşması ile Arafat ve Rabin'le birlikte 1994 Nobel Barış Ödülü'nü kazandı. Rabin'in 1995'te suikastla öldürülmesinden sonra 1996 seçimlerine kadar başbakanlık ve savunma bakanlığı yaptı; başbakanlığında internet kullanımını destekledi ve başbakanlığın ilk web sitesini kurdu. 1996'da Benyamin Netanyahu'ya karşı kaybetti. 2000'de cumhurbaşkanlığı için Moşe Katsav'a yenildi.

Cumhurbaşkanlığı

2001'de Sharon'un Likud'u ile kurulan ulusal birlik hükûmetine girdi. İki kez başbakanlık, bir kez de geçiş dönemi başbakanlığı yaptı ve 66 yılı aşan kariyerinde 12 kabinede görev aldı. Kadima onu 2007'de cumhurbaşkanlığına aday gösterdi; 13 Haziran 2007'de Knesset tarafından İsrail'in 9. cumhurbaşkanı seçildi ve 15 Temmuz 2007'de yedi yıllık görevine başladı. Başbakanlıktan sonra cumhurbaşkanı seçilen ilk siyasetçi oldu. 28 Eylül 2016'da Ramat Gan'da öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Şimon Peres maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.