.jpg?width=640)
Şimon Peres, 2 Ağustos 1923’de Polonya’da Szymon Perske adıyla dünyaya geldi. Uzun siyasi yaşamı boyunca İsrail’in başbakanı ve cumhurbaşkanı görevlerini üstlenerek ülkesinin en etkili devlet adamlarından biri oldu. 1994’te İzhak Rabin ve Yaser Arafat ile birlikte aldığı Nobel Barş Ödülü, onun uluslararası alandaki en simgesel başarısı olarak tarihe geçti. 28 Eylül 2016’da 93 yaşında hayatını kaybetti.
Erken Yaşam ve Filistin’e Göç
Ailesi, 1934 yılında Polonya’dan Filistin’e göç etti ve Tel Aviv’e yerleşti. Genç Peres, Ben Shemen Ziraat Okulu’nda eğitim aldı; ardından Ürdün Vadisi’ndeki Kibbutz Alumot’un kurucuları arasına girdi. 1943’te işçi hareketine bağlı gençlik kollarının başkanlığını üstlendi. 1947’de yer altı örgütü Haganah’a katılarak silah temini ve militan yetiştirilmesi süreçlerinde kilit rol oynadı; bu görevini İsrail devletinin ilan edildiği 1948 yılına değin sürdürdü.
Savunma, Diplomasi ve Siyasi Yükselme
İsrail’in kurucu başbakanı David Ben Gurion’ın yanında görev almaya başlayan Peres, 1948’den 1959’a kadar Savunma Bakanlığı’nda üst düzey sorumluluklar taşıdı. Bu dönemde İsrail’in Dimona Projesi olarak bilinen nüleer silah programının oluşturulmasında önemli katkılar sağladı. 1959’da Knesset’e seçilmesiyle parlamenter kariyer de başladı. 1965’te İşçi Partisi Genel Sekreteri olan Peres, 1970-1974 yılları arasında İzhak Rabin hükümetinde Ulaştırma ve İletişim Bakanlığı görevini yürüttü. 1974’te yeniden Savunma Bakanlığı’na getirilen Peres, bu koltuğta 1977’ye kadar kaldı ve aynı yıl İşçi Partisi Genel Başkanı seçildi.
Başbakanlık görevini iki ayrı dönemde üstlendi: 1984-1986 ve 1995-1996. 1984’te İzhak Şamir hükümetinde Dışişleri Bakanlığı görevi de üstelendi. Siyasi yaşamının en parıltılı anı, 14 Ocak 1994’te Nobel Barş Ödülü’nü almasıydı; Rabin ve Arafat ile birlikte verilen bu ödül, Orta Doğu barış görüşmelerindeki çabalarının uluslararası tanınmasıydı.
Cumhurbaşkanlığı ve Miras
15 Temmuz 2007’de yemin ederek İsrail’in 9. Cumhurbaşkanı olan Peres, bu görevi 2014’e kadar sürdürdü. 1997’de ise Barş İçin Peres Merkezi’ni kurarak barış diplomasisini kurumsal bir çerçeveye taşıdı. Siyaset sahnesinin dışında nanoelektronikle ilgilendi; İbranice ana dilinin yanı sıra İngilizce ve Fransızcayı da akıcı biçimde konuştu. Dünyaca tanınan Hollywood yıldızı Lauren Bacall’ın kuzeni olduğu, babalarının kardeş olması nedeniyle aynı soyadını taşıdıkları bilinir.
Eşi Sonya Gelman ile evli olan Peres, eşini 2011’de yitirdi; geride iki oğlu, bir kızı ve altı torunu kaldı. Yazarlık yanı da güçlü olan Peres’in kitapları arasında şunlar yer alır:
- Sonraki Adım (1965)
- David Sling (1970)
- Ve Şimdi Yarın (1978)
- Entebbe Günlüğü (1991)
- The New Middle East (1993)
- Barış İçin Savaş (1995)
13 Eylül 2016’da geçirdiği felcin ardından hastaneye kaldırılan Peres, 28 Eylül 2016’da 93 yaşında hayatını kaybetti. Uzun onlarca yıla yayılan siyasi yaşamı ve Nobel ödüllü barış çabalarıyla, İsrail tarihinde iz bırakan isimler arasındaki yerini koruyor.