Andreas Papandreu Kimdir?

Kimdir?

Andreas Yeoryu Papandreu, 5 Şubat 1919'da Sakız Adası'nda doğan ve 23 Haziran 1996'da ölen Yunan iktisatçı ve siyasetçidir. 1981-1989 ve 1993-1996 yılları arasında başbakanlık yaptı. 1971'de Panhelenik Sosyalist Hareket'i (PASOK) kurdu.

İlk Yılları ve Eğitimi

İki kez başbakanlık yapmış Yorgo Papandreu'nun en büyük oğluydu. Atina'daki American College'ı bitirdikten sonra Atina Üniversitesi'nde hukuk okudu. Diktatör Yannis Metaksas'ın yarı faşist yönetimi sırasında Troçkistlikle suçlanarak tutuklandı; babasının müdahalesiyle serbest bırakılıp 1938'de ABD'ye gitmesine izin verildi. 1943'te Harvard Üniversitesi'nde ekonomi doktorası aldı, 1944'te ABD vatandaşlığına geçti. Bir süre ABD Deniz Kuvvetleri'nde görev yaptıktan sonra 1955-1963 arasında Harvard, Minnesota, California ve Berkeley üniversitelerinde ders verdi. 1951'de Minnesota Üniversitesi'nde tanıştığı gazetecilik öğrencisi Margaret Chant ile evlendi; çiftin dört çocuğu oldu. Bunlardan biri Yorgo Papandreu'dur.

Siyasete Girişi ve Sürgün

1959'da Başbakan Konstantin Karamanlis'in Ekonomik Kalkınma ve Araştırma Programı'nın başına geçmek üzere daveti üzerine Yunanistan'a döndü. 1960'ta Atina Ekonomik Araştırmalar Merkezi başkanlığına ve Yunan Merkez Bankası danışmanlığına atandı. Babası başbakan olunca ABD vatandaşlığından çıktı ve 1964'te Akaia'dan milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. Merkez Birliği'nin sol kanadıyla ilişkisi ve parti içindeki hızlı yükselişi 1965'te babasının hükûmetinin düşmesinde önemli rol oynadı. 21 Nisan 1967'deki Albaylar Darbesi'nin ardından tutuklandı, sekiz ay hapis yattıktan sonra ABD yönetiminin baskısıyla ülkeyi terk etmesine izin verildi. Stockholm ve Toronto'da ders verdi. Sürgünde sosyal demokrat görüşlerini bırakıp radikal, ulusal kurtuluşçu görüşlere yöneldi ve Namlunun Ucundaki Demokrasi (1971) kitabını yazdı. Albaylar Cuntası'na karşı PAK (Pan-Helenik Kurtuluş Hareketi) adlı direnişi örgütledi.

PASOK ve Başbakanlık

1974'te cuntanın devrilmesi üzerine Yunanistan'a döndü ve PAK ile Demokratik Savunma örgütünü birleştirerek PASOK'u kurdu. 1974 seçimlerinde yüzde 14 oy alan PASOK, 1981'de yüzde 48 oyla 300 sandalyenin 172'sini kazanarak iktidara geldi ve Papandreu ülkenin ilk sosyalist başbakanı oldu. Başbakanlığı döneminde eğitime ve sağlık hizmetlerine erişim genişletildi, yeni aile yasalarıyla kadınların konumu iyileştirildi, ulusal sağlık sigortası kuruldu. Komünist direniş gruplarının resmî olarak tanınması sürgündeki komünist mültecilerin dönüşünü kolaylaştırdı. Kampanya sırasında Yunanistan'ın NATO'dan çıkmasını savunmasına rağmen iktidarda daha ılımlı politikalar izledi. PASOK 1985 ve 1988 seçimlerinde çoğunluğu elde etti. 1988'de İsviçre'nin Davos kentinde Turgut Özal ile buluşması, Ege'de gerginleşen ilişkilerde yumuşama dönemini başlattı.

1989'da eşinden ayrılıp kendisinden 36 yaş küçük Dimitra Liani ile evlenmesi kamuoyunda yankı uyandırdı. Koskotas Skandalı'na hükûmet üyelerinin adının karışması PASOK'un Haziran 1989 seçimlerini kaybetmesinde etkili oldu. Ekim 1993'teki erken seçimleri PASOK'un kazanmasıyla yeniden başbakan oldu. 15 Ocak 1996'da sağlık nedenleriyle başbakanlıktan çekildi ve aynı yıl öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Andreas Papandreu maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.