Kimdir
Şi Cinping (Xi Jinping), 15 Haziran 1953'te Pekin'de doğdu; Ekim 2026 itibarıyla 73 yaşındadır. Çin Komünist Partisi (ÇKP) Genel Sekreteri, Çin Halk Cumhuriyeti Başkanı ve Merkez Askerî Komisyon başkanı olarak görev yapan Çinli siyasetçidir. 2012'den bu yana Çin'in en üst düzey lideri olup 2016'da ÇKP'den "ana lider" unvanını aldı. Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan ve İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra doğan ilk genel sekreterdir. Kendisi bir ateisttir.
Ailesi ve erken yılları
Çinli komünist kıdemli Şi Çongşun'un oğludur. Kültür Devrimi sırasında babası tasfiye edilince genç yaşta kırsal Yanchuan ilçesine sürgün edildi ve parti sekreteri olarak çalıştığı Liangjiahe köyünde bir mağarada yaşadı. 1969-1975 arasında Şansi eyaletinde parti gençlik kollarında görev aldı; "İşçi-Köylü-Asker öğrencisi" olarak girdiği Pekin'deki Tsinghua Üniversitesi'nde 1975-1979 arasında kimya mühendisliği okudu.
Siyasi yükselişi
1979-1982 arasında Merkezi Askerî Komisyon ofisinde sekreterlik yaptı, 1985'e kadar Hebei eyaletinin Zhengding ilçesinde parti komitesi yardımcı sekreterliği gibi görevlerde bulundu. 1985-1988 arasında Fujian eyaletinin Xiamen kentinde vali yardımcılığı yaptı ve 1996'ya kadar Fujian parti organlarında çeşitli görevler yürüttü. 1999-2002 arasında Fujian valisi, 2002-2007 arasında Çin'in en zengin kıyı eyaletlerinden Zhejiang'ın parti sekreteri oldu. Chen Liangyu'nun görevden alınmasının ardından 2007'de kısa süreliğine Şanghay parti sekreterliğine getirildi ve aynı yıl Ekim ayında Politbüro Daimi Komitesi ile merkez sekreteryasına girerek Hu Cintao'nun halefi olarak yetiştirildi. 2008-2013 arasında devlet başkan yardımcısı, 2010-2012 arasında Merkezi Askerî Komisyon başkan yardımcısı oldu. 7 Kasım 2012'de ÇKP 18. Ulusal Kongresi'nde genel sekreterliğe getirildi.
Politikaları ve ideolojisi
İktidara geldikten sonra parti disiplinini uygulamak ve iç birliği sağlamak için çok sayıda önlem aldı. İmza niteliğindeki yolsuzlukla mücadele kampanyası, Politbüro Daimi Komitesi üyeleri dâhil önde gelen görevli ve emekli parti yetkililerinin düşmesine yol açtı. Sivil toplum ve ideolojik söylem üzerindeki kısıtlamaları sıkılaştırdı, internet sansürünü "internet egemenliği" kavramıyla savundu. "Çin Rüyası" sloganı altında bireysel ve ulusal özlemlere vurgu yaptı. Dış politikada daha iddialı bir çizgi izledi; Çin-Japonya ilişkileri, Güney Çin Denizi'ndeki iddialar ve serbest ticaretin savunuculuğu öne çıktı. Kuşak ve Yol Girişimi ile Çin'in Afrika ve Avrasya'daki etkisini artırmaya çalıştı.
Beşinci nesil liderliğin temel figürü sayılan Şi, kurumsal gücü merkezileştirdi. Siyasi düşünceleri parti ve devlet anayasalarına yazıldı; 2018'de devlet anayasası, devlet başkanlığı dönem sınırını kaldıracak biçimde değiştirildi. Aynı yıl Forbes onu dünyanın en güçlü kişisi olarak sıraladı. Çin'i yalnızca sosyalizmin kurtarabileceğini söyledi ve ÇKP'nin hükûmet, ordu, toplum ve okullar üzerindeki liderliğini savundu. BBC'ye göre bazı gözlemciler onun komünist projeye öncekilerden daha çok inandığını düşünür; eski Avustralya başbakanı Kevin Rudd onu Marksist-Leninist olarak tanımlamıştır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Şi Cinping maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.