Selahaddin Eyyubi Kimdir?

Mısır'daki yükselişi

Selahaddin Eyyûbî, Eyyûbîler Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Zengî hükümdarına bağlı bir komutan olarak başladığı kariyerinde bağımsız bir hanedan kurmayı başardı. Eyyûbî ailesinden olan Selahaddin, Zengî Hanedanı'nın generallerinden amcası Şirkuh ile birlikte, Zengî hükümdarı Nûreddin'in emriyle 1164'te Fâtımî hâkimiyetindeki Mısır'a gönderildi. Amaçları, Şâver'in genç Fâtımî halifesi Âdıd'ın veziri olarak yeniden göreve getirilmesine yardımcı olmaktı. Şâver'in yeniden göreve getirilmesinin ardından Şirkuh ile Şâver arasında bir güç mücadelesi başladı. Selahaddin, Haçlı saldırılarına karşı kazandığı askerî başarılar ve Halife Âdıd'a yakınlığı sayesinde Fâtımî yönetiminde yükseldi. Şâver'in 1169'da öldürülmesi ve aynı yıl Şirkuh'un ölmesi üzerine Âdıd onu vezir atadı.

Hanedanın kuruluşu

Sünni bir Müslüman olan Selahaddin, görevi boyunca Şii mezhepli Fâtımî kurumunu zayıflatmaya başladı. Âdıd'ın 1171'deki ölümünün ardından Fâtımî Halifeliği'ni kaldırdı, Fâtımî Devleti'ni yıktı ve İslam hilafetini Bağdat'taki Sünni Abbâsî Halifeliği'ne bağladı. Nûreddin'in 1174'teki ölümünden kısa süre sonra Suriye'yi fethetmeye başladı ve 1175'te Zengîleri mağlup etti. Abbâsî halifesi Müstazî onu "Mısır ve Suriye'nin Sultanı" ilan etti. Kuzey Suriye ve Yukarı Mezopotamya'da yeni fetihler yaptı. Gücünün doruğunda devletinin sınırları Mısır, Suriye, Irak, el-Cezire, Hicaz, Yemen, Kuzey Afrika'nın bazı bölgeleri ve Nübye'yi kapsıyordu. Ailesinin Kürt Hezbani aşiretinin Revvâdîler koluna mensup olduğu aktarılır.

Haçlılarla mücadele

1177'de Kudüs Kralı IV. Baudouin karşısında Montgisard Muharebesi'nde ağır bir yenilgi aldı. 4 Temmuz 1187'de Hıttin Muharebesi'nde Kudüs Kralı Guy'ın ordusunun büyük bölümünü yok etti. 2 Ekim 1187'de Kudüs'ü Haçlılardan geri alarak bölgedeki 88 yıllık Katolik egemenliğine son verdi. Bu yenilgi, Avrupalıların Üçüncü Haçlı Seferi'ni düzenlemesine yol açtı. Selahaddin sefer boyunca Müslüman askerî harekâtına öncülük etti. 7 Eylül 1191'de Arsuf Muharebesi'nde İngiltere Kralı I. Richard'a yenildi, ancak onunla yaptığı Yafa Antlaşması sayesinde Kudüs'ü muhafaza etti.

Ölümü ve mirası

Selahaddin 4 Mart 1193'te devletinin başkenti Şam'da öldü. Mısır'da oğlu Aziz Osman, Suriye'de diğer oğlu el-Efdal Alî onun yerine geçti. Müslüman, Kürt, Arap ve Türk kültürlerinde önemli bir figür sayılır ve "Kudüs Fâtihi" olarak anılır. "İki kutsal caminin hizmetkârı" unvanını taşıyan ilk kişi olduğu düşünülür.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Selahaddin Eyyubi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.