Kimdir?
Safiye Sultan veya Melike Safiye Sultan, 10 Kasım 1605 veya Ocak 1619'da öldüğü kaydedilen, Osmanlı padişahı III. Murad'ın eşi ve III. Mehmed'in annesidir. Kadınlar Saltanatı olarak bilinen dönemin önde gelen isimlerinden biriydi. Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim, III. Murad, III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve II. Osman'ın saltanatı sırasında saray mensubu olarak yaşadı.
Kökeni
Kökeni hakkında kesin bilgi yoktur. Venedik kaynakları Dukakin'deki Rezi köyünde doğduğunu ve Arnavut kökenli olduğunu belirtir. Alman elçilik heyetinden rahip Stephan Gerlach onun Bosna kökenli olduğunu ve şehzade Murad'a Ferhad Paşa tarafından hediye edildiğini yazar. İngiliz elçisi Sir Henry Lello ise Slovenya kökenli olduğunu söyler. Korfu valisinin kızı Cecilia Baffo olduğu ve Osmanlı korsanlarınca kaçırıldığı bilgisi ise Nurbanu Sultan ile karıştırılmasından kaynaklanan yanlış bir bilgidir. Saraydan önceki hayatı bilinmez; Venedik kaynakları Şehzade Murad'a on üç yaşında takdim edildiğini söyler.
Haseki Sultanlık dönemi
1574'te II. Selim'in ölümüyle III. Murad tahta çıkınca Safiye de Topkapı Sarayı'na taşındı. Saltanatın üzerinden bir yıl geçmeden Haseki Sultan unvanını aldı ve padişahın kız kardeşlerinden daha yüksek rütbeye ulaştı. Murad'ın annesi Nurbanu Sultan onun oğlu üzerindeki etkisinden rahatsızdı. Safiye, 1577-1580 arasında Ayşe Hümaşah Sultan'ın desteğiyle Nurbanu'ya karşı bir hizip oluşturdu. 1579'da Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa'nın ölümüyle çekişme sertleşti ve 1580'de Murad, Safiye'yi Eski Saray'a sürgüne gönderdi. Murad, annesinin Aralık 1583'teki ölümünden bir süre sonra onu yanına geri getirdi. Nurbanu'nun ölümünden sonra haremdeki en güçlü kadın oldu ve devlet işlerine de müdahale etmeye başladı. Yabancı hükümdarlarla mektuplaştı; İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth 1593'te ona mücevherlerle işlenmiş bir portresini gönderdi, o da kraliçeye gümüş işlemeli elbise ve kemer ile iki mendil gönderdi. Kraliçe 1599'da ona süslü bir araba hediye etti.
Valide sultanlık dönemi
1595'te III. Murad'ın ölümüyle oğlu III. Mehmed tahta çıktı ve Safiye Valide Sultan unvanını aldı. Oğlu önemli konularda ona danışırdı; günlük maaşı 3000 akçeye çıkarıldı. Sadrazamdan şeyhülislama kadar azil ve tayinlerde birinci derecede etkili oldu; devlet adamlarından rüşvet ve hediyeler aldığı belirtilir. 1596 Eğri seferinde III. Mehmed 1 milyar akçelik hazineyi onun kullanımına bıraktı. Dış politikada kayınvalidesi gibi Venedik yanlısı bir tutum izledi. Venedik elçileriyle ilişkisini yakın hizmetkârı Esparanzo Malchi aracılığıyla sürdürdü; Esparanzo 1 Nisan 1600'de hassa sipahilerinin isyanında öldürüldü. Müdahaleleri onu sevilmeyen biri yaptı ve oğlunun saltanatının son yıllarında üç büyük isyana yol açtı.
Son yılları
1603'te III. Mehmed'in ölümüyle torunu I. Ahmed tahta çıktı ve Safiye Sultan 9 Ocak 1604'te Eski Saray'a gönderildi. Hayatının kalanını siyasetten uzak geçirdi. Büyük olasılıkla 1619'da öldü ve eşi III. Murad'ın Ayasofya'daki türbesine defnedildi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Safiye Sultan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.