Türkiye Ermenileri cemaatinin ruhani liderliğini üstlenen Sahak Maşalyan, 11 Aralık 2019 tarihinde gerçekleştirilen patriklik seçimiyle 85. İstanbul Ermeni Patriği unvanını aldı. Selefi Mesrob Mutafyan'ın vefatının ardından cemaatin yönünü belirlemek adına kritik bir dönemde göreve gelen dini lider, o tarihten bu yana patriklik makamında çalışmalarını sürdürüyor. Çocukluk yıllarında Şahin Maşalı adını taşıyan ve İstanbul'da filizlenen bu yaşam öyküsü, Bayrampaşa sokaklarından başlayıp uluslararası alanda saygın bir teolog ve din bilgini olmaya uzanan derinlikli bir dönüşümün de canlı kanıtıdır.
Bayrampaşa'dan Ruhani Hayata Uzanan Gençlik Yılları
Karadeniz kökenli bir ailenin çocuğu olarak 17 Mart 1962'de İstanbul'un Bayrampaşa ilçesinde dünyaya gelen Maşalyan'ın anne tarafı Kastamonu, baba tarafı ise Sinop'a dayanıyor. Ailesi 1955 yılında İstanbul'a göç ederek Kumkapı semtine yerleşmiş, elektrik kaynakçısı bir baba ile ev hanımı bir annenin evladı olarak Şahin ismiyle hayata gözlerini açmıştır. İlköğrenimini Fatih'teki Tevfik Kut İlkokulu'nda tamamlayan genç Şahin, ardından Gedikpaşa Ortaokulu ve Bakırköy Lisesi'nden mezun oldu. 1979 yılında büyük bir başarı göstererek İstanbul Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü'nü kazandı. Ancak içindeki manevi arayış ağır basınca, 1982 yılında henüz yirmi yaşındayken mühendislik eğitimini yarıda bırakarak rahiplik yolunu seçti. Bu radikal kararla birlikte, o güne kadar bilmediği ana dilini, Ermeniceyi öğrenmeye başladı.
Teolojik Arayış ve Uluslararası Eğitim Dönemi
Manevi yolculuğuna felsefe eğitimini de ekleyen Maşalyan, 1983-1987 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde eğitim gördü. Bu sırada Ermeni Patrikhanesi'nde kalarak din eğitimi, kilise tarihi ve ayin usulleri üzerine özel dersler aldı. Henüz öğrenciyken vaaz yeteneğiyle öne çıktı; Mesrob Mutafyan'ın başlattığı Türkçe vaazları devralarak uzun yıllar başarıyla sürdürdü. 1986 yılında Patrik Şnork Kalustyan tarafından diyakoz ilan edildi. Vatani görevini Tatvan ve Kağıthane'de tamamladıktan sonra eğitimini yurt dışına taşıdı. Londra'daki Allen Hall Koleji'nde aldığı teoloji eğitimini üstün dereceyle tamamlayan Maşalyan, 1992 yılında resmen ruhani hayata geçiş yaptı. Ardından Kudüs'te manastır yaşamını deneyimledi ve İrlanda'da "İman ve Şifa Mucizeleri" başlıklı teziyle yüksek lisans derecesini elde etti.
Akademik Başarılar, Edebi Eserler ve Patriklik Makamı
2000'li yıllarla birlikte İstanbul'a dönen teolog, farklı semtlerdeki kiliselerde vaizlik yaparak topluma rehberlik etti. Bu süreçte Ruhani Kurul'un başkan yardımcılığını yürüttü ve uluslararası platformlarda patrikliği temsil etti. 2005 ile 2011 yılları arasında Ermenistan'daki Kevorkyan Teoloji Akademisi'nde akademisyenlik ve dekanlık yaparak yüzlerce yeni din adamının yetişmesine öncülük etti. Televizyon programları hazırlayıp sunarak geniş kitlelere ulaştı ve kutsal kitap yorumları milyonlarca kez izlendi. Aynı zamanda kaleme aldığı tarihi romanı "Yergu Ukhtavor" ile edebiyat alanında da adından söz ettirdi. 2008 yılında episkoposluk rütbesini alan Maşalyan, 2011'de İstanbul'a kesin dönüş yaptı.
Türkiye'deki Hristiyan cemaatlerinin ortak inanç esaslarını derleyen tarihi bir esere imza atan teolog, dinler arası diyalog çalışmalarında hep en ön safta yer aldı. Sahak Maşalyan'ın sahip olduğu birikim ve tecrübeler şunlardır:
- Çok iyi düzeyde Türkçe, Ermenice ve İngilizce bilgisi,
- Dini metinleri orijinal kaynaklarından okuyabilmek için Yunanca, Latince ve İbranice çalışmaları,
- Yüzlerce din adamının yetişmesini sağlayan akademik yöneticilik tecrübesi,
- Yazarı olduğu geniş kitlelerce okunan tarihi ve teolojik kitaplar.
Mesrob Mutafyan'ın vefatının ardından önce kaymakamlık görevini yürüten Maşalyan, nihayetinde 11 Aralık 2019'da delegelerin güvenoyuyla Türkiye Ermenileri Patrikliği makamına seçilerek tarihi bir sorumluluğu omuzlamış oldu.