Saddam Hüseyin Kimdir?

Çocukluğu ve gençliği

Saddam Hüseyin Abdülmecid et-Tikriti, 28 Nisan 1937'de Tikrit'e 13 kilometre uzaklıktaki El-Avja köyünde, Elbu Nasır aşiretine mensup fakir bir Sünni Arap ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası o doğmadan ölmüştü; annesi ona Arapçada karşı koyan anlamına gelen Saddam adını verdi. Hayatının ilk yıllarını subay olan dayısı Hayrallah'ın yanında geçirdi. 1956'da askerî akademiye girmesi için teşvik edildi, ancak giriş sınavlarında başarısız oldu. 1957'de Baas Partisi'ne katıldı. 1959'da Baasçıların başbakan Abdülkerim Kasım'a karşı düzenlediği başarısız suikast girişimine katıldı, bacağından yaralandı ve Suriye'ye, oradan Mısır'a kaçtı. Sürgünde Kahire Üniversitesi'nde hukuk öğrenimine başladı. 1963'te dayısının kızı Sacide Talfah ile evlendi.

İktidara yükselişi

Baasçıların iktidarı ele geçirdiği 1963'te Bağdat'ta öğrenimini sürdürdü; aynı yıl mareşal Abdüsselam Arif'in Baasçılara karşı yaptığı tasfiye sırasında tutuklandı ve birkaç yıl hapiste kaldı. 1967'de hapisten kaçtı ve kısa sürede yeraltındaki Baas Partisi'nin liderlerinden biri oldu. 1968'deki 17 Temmuz Devrimi'nde kilit rol oynadı ve Ahmed Hasan el-Bekir'in başkan yardımcılığına getirildi. Bu dönemde Irak Petrol Şirketi'ni kamulaştırdı, İkinci Irak-Kürt Savaşı'na başkanlık etti ve İran'la yapılan Cezayir Antlaşması ile sınır anlaşmazlıklarını çözdü. El-Bekir'in 1979'da istifa etmesi üzerine resmen iktidarı ele geçirdi.

Savaşlar

1979'da cumhurbaşkanı olarak göreve başladıktan sonra Baas Partisi içindeki rakiplerini tasfiye etti. 1980'de Huzistan eyaletini ele geçirmek ve İran devriminin Arap dünyasına yayılmasını engellemek amacıyla İran'ın işgalini emretti. Savaşın 1988'de çıkmaza girmesinin ardından, İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün soykırım eylemi saydığı El-Enfal Operasyonu'nu başlattı. Ardından Kuveyt'i işgal etti; bu işgal Körfez Savaşı'na yol açtı ve Irak ABD liderliğindeki koalisyon tarafından yenildi. Savaştan sonra 1991'de Kürt ve Şii ayaklanmalarını bastırdı ve İnanç Kampanyası'nı başlatarak İslamcı bir çizgiye yöneldi. İnsan Hakları İzleme Örgütü, rejiminin 250.000 ile 290.000 Iraklının öldürülmesinden ya da kaybolmasından sorumlu olduğunu tahmin etmektedir.

Devrilmesi ve idamı

2003'te ABD liderliğindeki bir koalisyon, Saddam'ı kitle imha silahları geliştirmek ve El-Kaide ile bağlantıları olmakla suçlayarak Irak'ı işgal etti. Baas Partisi yasaklandı ve Saddam saklanmaya başladı; 13 Aralık 2003'te yakalandı. 5 Kasım 2006'da Irak Yüksek Mahkemesi, 1982'de 140'tan fazla Şii Müslümanın Duceyil'de katledilmesiyle ilgili olarak insanlığa karşı suç işlemekten onu suçlu buldu ve asılarak idama mahkûm etti. Ceza 30 Aralık 2006'da infaz edildi. Çok tartışmalı bir figür olan Saddam, 35 yıl boyunca Irak siyasetine hâkim oldu ve bir kişilik kültüne konu oldu. Birçok Arap onu Batı emperyalizmine meydan okuyan bir lider olarak görürken, birçok Iraklı özellikle Şiiler ve Kürtler onu baskı ve toplu katliamlardan sorumlu bir tiran olarak algılar.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Saddam Hüseyin maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.