Türk hukuk dünyasının saygın isimlerinden Profesör Doktor Sacit Adalı, 5 Mart 1945 tarihinde Isparta'nın tarihi ilçesi Eğirdir'de dünyaya gelmiştir. Hayatı boyunca adalet mekanizmasının işleyişine ve kamu yönetimi disiplinine yön veren Adalı, nitelikli eğitim geçmişi ve liyakati sayesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin en yüksek yargı organı olan Anayasa Mahkemesi üyeliğine kadar yükselmiştir. İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde yüksek öğrenim gören tecrübeli hukukçu, kazandığı devlet bursuyla Fransa'da doktora yaparak akademik alanda rüştünü ispatlamıştır. Devletin idari mekanizmalarında kazandığı birikimi üniversite kürsülerine taşıyarak binlerce öğrenci yetiştirmiş ve ülkenin hukuk vizyonunun gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.
Eğitim Hayatı ve Akademik Kariyerinin Doğuşu
İstanbul Saraçhanebaşı İlkokulunu başarıyla bitiren Sacit Adalı, ortaöğrenimini ise köklü eğitim kurumlarımızdan Vefa Lisesi bünyesinde tamamlamıştır. Buradaki mezuniyetinin ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine giren genç Adalı, yükseköğrenimini başarıyla tamamlayarak mezun olmuştur. 6 Temmuz 1966 tarihinde İçişleri Bakanlığı bünyesinde çalışmaya başlamıştır. Adalı, İstanbul Maiyet Memurluğu görevini bir süre yürütmüştür. Bu ilk memuriyet adımı, onun devlet yapısını yakından gözlemlemesini sağlamıştır. Ancak akademik kariyer isteği ağır basınca, 21 Nisan 1967'de görevinden istifa ederek ayrılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı adına doktora yapmak üzere Fransa'ya hareket etmiştir. Rennes Üniversitesi'nde eğitim alan başarılı hukukçu, 16 Ocak 1971'de Yönetim Bilimleri alanında uzmanlık doktorasını tamamlamıştır.
Doktor unvanını aldıktan sonra Türkiye'ye geri dönen Adalı, kısa bir süre Millî Eğitim Bakanlığı Yükseköğrenim Genel Müdürlüğünde uzman olarak çalışmıştır. Ardından akademik dünyaya adım atmış ve 30 Kasım 1971 tarihinde Erzurum Atatürk Üniversitesi İşletme Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü kadrosuna dahil olmuştur. Bu üniversitede yaptığı çalışmalarla 1976 yılında doçentlik unvanını almaya hak kazanmıştır. 1978 yılına gelindiğinde Sakarya Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi İşletme Mühendisliği Bölümüne geçiş yapmıştır. Akademik birikimini farklı kurumlara taşıyan Sacit Adalı, 1981'de Kocaeli Devlet Mimarlık Mühendislik Akademisi Endüstri Mühendisliği Bölümünde göreve başlamıştır. 1983 yılında profesörlük unvanına yükseltilmiştir. 1985 yılında ise Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü Yönetim Bilimleri Anabilim Dalına geçerek çalışmalarını burada sürdürmüştür.
Anayasa Mahkemesi üyeliği ve Tarihi Kararları
Sacit Adalı, zengin akademik birikimi sayesinde uluslararası görevlerde de bulunmuştur. 1 Kasım 1992'de Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de kurulan Türk Dünyası İşletme Fakültesi Dekanlığına atanmıştır. Adalı bu ulvi görevi başarıyla ifa etmiştir. Bu dönemde Türkiye'de önemli bir gelişme yaşanmıştır. Dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal, YÖK tarafından sunulan adaylar arasından Sacit Adalı'yı Anayasa Mahkemesi asil üyeliğine seçmiştir. Adalı, yüksek mahkemedeki bu onurlu vazifesine 9 Mart 1993 tarihinde resmen başlamıştır. Görev süre boyunca kritik davalarda yer almıştır. Adalı, Anayasa Mahkemesi çatısı altında sergilediği bağımsız duruşuyla hukuk tarihine adını yazdırmıştır. Özellikle 1998 yılındaki Refah Partisi kapatma davasında 9'a karşı 2 oyla verilen kapatma kararına karşı çıkan iki üyeden biri olmuştur. Diğer muhalif üye ise Haşim Kılıç'tır. Adalı aynı zamanda Fazilet Partisi kapatma davasında da karşı oy kullanarak ilkeli tutumunu sürdürmüştür. Yüksek mahkemedeki 17 yıllık mesaisini 5 Mart 2010 tarihinde yaş haddinden emekli olmasıyla noktalamıştır.
Akademik Mirası ve Sonraki Yılları
Emekliliğinin ardından akademik sahaya hızlıca geri dönen tecrübeli hukukçu, eğitim faaliyetlerine ara vermeden devam etmiştir. YÖK tarafından 4 Kasım 2010 tarihinde Turgut Özal Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığına atanan Adalı, idari tecrübesini burada da konuşturmuştur. Ayrıca aynı üniversitenin Mütevelli Heyeti Başkanlığı makamına getirilerek kurumsal liderlik yapmıştır.
Sacit Adalı, yarım asra yaklaşan kariyerinde sadece idari görevlerle yetinmemiştir. Bilim dünyasına kazandırdığı eserler ve yetiştirdiği akademisyenlerle kalıcı izler bırakmıştır.
Akademik katkıları şu şekildedir:
- Alanında temel başvuru kaynağı kabul edilen 6 telif kitap yazmıştır.
- Ulusal ve uluslararası mecrada yayınlanmış 120'yi aşkın bilimsel makale kaleme almıştır.
- Kamu Yönetimi, Personel Yönetimi, Yönetim ve Organizasyon gibi farklı disiplinlerde çok sayıda ders anlatmıştır.
- Spor Yönetimi, İdare Hukuku, Mahallî İdareler ve Ergonomi alanlarında binlerce öğrenci yetiştirmiştir.
- Yaklaşık 150 akademik sınavda jüri üyeliği yaparak yetenekli isimlerin önünü açmıştır.
- Akademik gelişim sürecinde 13 doktora tezi ile 22 yüksek lisans tezi yöneterek bilime öncülük etmiştir.
Saygın hukukçu Sacit Adalı, gerek anayasa yargısındaki tavizsiz adaletiyle gerekse de üniversite kürsülerindeki öğretici kimliğiyle Türk kamu hukukunda unutulmaz bir yere sahiptir.