Cardiff kentinde 13 Eylül 1916 günü dünyaya gelen ve hem küçükler hem de büyükler için yazdığı sıradışı öyküleriyle tanınan Roald Dahl, edebiyat dünyasının en özgün isimlerinden biridir. Norveç'ten İngiltere'ye göç eden bir ailenin evladı olan yazar, havacılık yıllarındaki maceralarını satırlara dökerek dünya çapında sevilmeyi başardı. Buckinghamshire'daki mütevazı bahçe kulübesinde ürettiği eserlerle tanınan sanatçı, hayal gücünün sınırlarını zorlayan anlatımıyla edebiyata yeni bir soluk getirdi.
Kuzey Rüzgarından Afrika Sıcaklarına Uzanan Bir Gençlik
Henüz dört yaşındayken babasını kaybeden Roald Dahl, çocukluk yıllarının yaz tatillerini Norveç'teki anneannesinin yanında geçirerek İskandinav kültürünün esintileriyle büyüdü. İngiltere'deki lise eğitimini tamamladıktan sonra macera arayışıyla Kanada'nın Newfoundland bölgesine düzenlenen bir keşif gezisine katıldı. Bu serüvenin ardından Afrika kıtasına yönelerek Tanzanya'da ünlü Shell petrol şirketi bünyesinde çalışmaya başladı. Burada çalışırken İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine, 1939 yılında Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne katılarak askeri pilotluk görevini üstlendi. Savaş süresince farklı coğrafyalarda pilot ve casus olarak görev yapan genç adam, ölümün kıyısından döndü.
Göreve başlamasından bir yıl sonra uçağı çöl ortasında yere çakılan yazar, başından ağır yaralandı. Bu travmatik ama çarpıcı kaza deneyimini, 1942 yılında kaleme aldığı ilk öyküsünde okuyucuyla paylaştı. Savaşın ilerleyen yıllarında, 1941'de Washington'a hava ataşesi yardımcısı olarak atandı. Amerika günlerinde tanıştığı ünlü romancı C. S. Forester'ın teşvikiyle, askeri uçuş yıllarında biriktirdiği anıları yazıya dökmeye başladı. Bu yönlendirme, onun parlak edebi kariyerinin ilk kıvılcımı oldu. Walt Disney için 1943 yılında yazdığı ve sinemaya da uyarlanan yaramaz yaratıkların öyküsü olan Gremlinler, yazarın ilk basılı kitabı olarak raflardaki yerini aldı.
Hollywood Işıltıları ve Baba Rolünün İlhamı
Tarihler 1950 yılını gösterdiğinde yeniden Amerika Birleşik Devletleri'ne dönen Roald Dahl, dönemin seçkin davetlerinde boy göstermeye başladı. Bu partilerden birinde, sinemanın efsane ismi Gary Cooper ile ilişkisini henüz sonlandırmış olan Hollywood yıldızı Patricia Neal ile yolları kesişti. Çift, 1953 yılında hayatlarını birleştirerek evlendi. Bu evlilikten tam beş çocuk dünyaya geldi. Dahl, çocuk edebiyatına yönelmesinin temel sebebini babalık duygusuna bağlıyordu. Kendi evlatları olmasa asla çocuklar için yazamayacağını belirten yazar, kuralları altüst eden zekice kurgulanmış eserleriyle hem küçüklerin hem de büyüklerin kalbini fethetti.
Hayatın getirdiği acılar da yazarın yaşamını derinden şekillendirdi. İlk çocuğunu çok erken yaşta kaybetmenin acısını yaşayan baba, oğlunun amansız hastalığının tedavisi sürecinde tıp dünyasına katkıda bulundu. Beyin cerrahisinde sıvı tahliyesi sağlayan özel bir tıbbi aletin geliştirilmesinde aktif rol oynadı. Bu icat, literatüre Wade-Dahl-Till tüpü olarak geçerek pek çok hastaya umut oldu. Yazarın tıp ve nöroloji alanındaki bu hassasiyeti, ölümünden sonra kendi adını taşıyan Roald Dahl's Marvellous Children's Charity adlı yardım vakfının kurulmasına vesile oldu.
Buckinghamshire'daki Sır Kulübe ve Ölümsüz Eserler
Ünlü edebiyatçı, yaratıcılığının zirvesine ulaştığı başyapıtlarını Buckinghamshire'daki evinin bahçesinde yer alan küçük bir yazı kulübesinde kaleme alırdı. Bu özel alana ailesi dahil hiç kimsenin girmesine izin vermezdi. Bugün müze olarak korunan kulübe, yazarın yazı araçlarının yanı sıra yıllarca topladığı ilginç nesnelerle doludur. Dahl, yaşamı boyunca elliyi aşkın kitap yazdı ve kendi eserlerinden sinemaya uyarlanan birçok senaryoya imza attı. Patricia Neal ile evliliğini 1983 yılında sonlandıran yazar, aynı yıl Felicity d'Abreu Crosland ile evlendi. Lucy, Tessa, Ophelia, Theo Matthew ve Olivia Twenty adındaki beş çocuğun babası olan ünlü kalem, 23 Kasım 1990 tarihinde Oxford'da myelodisiplastik sendrom sebebiyle 74 yaşında aramızdan ayrıldı.
Roald Dahl'ın dünya çapında gişe rekorları kıran ve nesilleri büyüten en meşhur eserleri şunlardır:
- Charlie'nin Çikolata Fabrikası (1964) ve devam kitabı Charlie'nin Büyük Cam Asansörü (1973)
- Büyüleyici fantastik kurgusuyla öne çıkan Matilda (1988) ve Dev Şeftali (1961)
- Korku ve gizem dolu öyküleriyle bilinen Cadılar (1983) ile çocukların gözdesi Koca Sevimli Dev (1982)
- Sıradışı kurgularıyla okuyucuyu şaşırtan George'un Harika İlacı (1981) ve Dünya Şampiyonu Danny (1975)
Aynı zamanda Fantastic Mr Fox, The Twits ve Esio Trot gibi eserleriyle de geniş kitlelerin hayranlığını kazanan sanatçı, benzersiz tarzıyla dünya edebiyatında silinmez bir iz bırakmıştır.