Amerikalı ünlü edebiyatçı Paul Auster, 3 Şubat 1947 tarihinde New Jersey eyaletinde, sanat dünyasını derinden sarsacak uzun soluklu bir yolculuğun ilk adımını attı. Çağdaş Amerikan edebiyatının en özgün ve parlak temsilcilerinden biri kabul edilen yazar, yirmi dile çevrilen romanları, sıradışı şiirleri, başarılı senaryoları ve yönettiği filmlerle küresel bir şöhrete kavuştu. Eserlerinde çoğunlukla tesadüf, kimlik arayışı ve varoluşsal sorgulamaları işleyen sanatçı, 30 Nisan 2024 tarihinde New York'taki evinde akıciğer kanseri nedeniyle 77 yaşında yaşamını yitirdi.
Çocukluk Yılları ve Edebi Uyanış
Queenie ve Samuel Auster çiftinin oğlu olan Paul, anne babasının çalkantılı evliliğinin gölgesinde büyüdü. Çocukluk yılları South Orange ve Maplewood banliyölerinde geçen yazarın aile hayatı oldukça zorluydu. Henüz küçük bir çocukken kız kardeşinin yaşadığı psikolojik rahatsızlıklar, onun iç dünyasını derinden etkiledi. Yıllar sonra kaleme alacağı otobiyografik eseri Hand to Mouth içerisinde bu yılları “kendi evinde bir sürgün” olarak nitelendirecekti. 1959 senesinde babasının kentin en prestijli semtinden yeni bir ev almasıyla ailenin yaşam koşulları değişti. Bu yeni başlangıçla beraber küçük Paul’ün edebiyata olan yoğun merakı da hızla gün yüzüne çıkmaya başladı.
Amcası Allen Mandelbaum'un Avrupa yolculuğuna çıkarken evlerinde bıraktığı yüzlerce kitaplık muazzam kütüphane, Paul Auster'ın edebiyatın büyülü evrenine adım atmasını sağlarken genç yaşta yazmaya başladığı şiirlerle de yaratıcı kimliğinin temelini oluşturdu. Yeniyetmelik döneminde edebiyat dünyasıyla iyice yakınlaşan yazarın gelişiminde, çevirmen amcasıyla kurduğu sıcak ilişki son derece belirleyici bir etken oldu.
Paris Rüzgarı ve Zorlu Yazarlık Süreci
Maplewood bölgesinde lise eğitimini tamamlayan genç sanatçı, ufkunu genişletmek amacıyla birçok Avrupa ülkesini kapsayan geniş bir seyahate çıktı. Büyük bir saygı ve hayranlık beslediği yazar James Joyce’un izini sürerek İrlanda’nın başkenti Dublin’e kadar gitti. Bu ilham verici yolculuğun ardından ülkesine dönen Auster, Columbia Üniversitesi'ne kaydolarak yüksek öğrenimine başladı. Üniversite tarafından 1967 yılında eğitimini sürdürmek üzere Fransa’nın başkenti Paris’e gönderildi. Ne var ki, akademinin tekdüze yapısı ve müfredatın ağırlığı onu fazlasıyla yorduğundan eğitimini yarıda bırakarak okuldan ayrıldı. Paris sokaklarındaki Rue Clément’te yer alan küçük bir otel odasında yaşamaya başlayan yazar, Amerika’daki dekanının yoğun isteği üzerine Columbia Üniversitesi’ne geri döndü. Burada yarım kalan derslerini vererek 1970 senesinde mezun olmayı başardı.
Mezuniyetinin hemen ardından yeniden Fransa’ya taşınan Auster, Fransız edebiyatının önemli eserlerini İngilizceye çevirerek geçimini sağladı. Yazar, 1974 yılında ülkesine geri döndü ve aynı yılın 6 Ekim günü meslektaşı Lydia Davis ile hayatını birleştirdi. Kendi yazdığı eserlerin yanı sıra Fransız edebiyatının önde gelen isimlerinden yaptığı çeviriler ve saygın edebiyat dergilerinde kaleme aldığı eleştiri yazılarıyla Amerika'da entelektüel çevrelerin dikkatini çekmeyi kısa sürede başararak adından söz ettirdi. Bu dönemde Jean-Paul Sartre, Stéphane Mallarmé ve Joseph Joubert gibi isimlerin yapıtlarını İngilizceye çevirerek Amerika’da yayımlattı. 1977 yılında oğlu Daniel dünyaya geldi.
Maddi açıdan büyük bir sıkıntı yaşayan yazarın evliliği de bu süreçte çökmeye başlamıştı. Yazarın babası Samuel Auster, 14 Ocak 1979 tarihinde ansızın hayata veda etti. Bu acı kaybın ardından evliliği de resmen sona eren Auster, babasının kalan miras sayesinde nihayet derin bir nefes aldı. Artık geçim kaygısı ve kira derdi düşünmeden tüm zamanını yazmaya adayabilecekti.
Edebi Zirve: New York Üçlemesi ve Sinema Dönemi
Hayatındaki bu köklü değişimden sonra, 1981 yılında Norveçli yazar Siri Hustvedt ile ikinci evliliğini gerçekleştirdi ve bu birliktelikten kızı Sophie dünyaya geldi. Akademik dünyaya da adım atan Auster, 1986 ile 1990 yılları arasında Princeton Üniversitesi'nde doçent olarak dersler verdi. Babasının ölümünü ve kentsel yalnızlığı işlediği ilk önemli eseri Yalnızlığın Keşfi 1982 yılında raflardaki yerini aldı. Asıl büyük çıkışını ise postmodern edebiyatın mihenk taşlarından biri olan ve Avrupa'da geniş kitlelere ulaşan New York Üçlemesi ile gerçekleştirdi. 1990 senesinde yayımladığı "The Music of Chance" (Şansın Müziği) adlı eseriyle PEN/Faulkner ödülüne aday gösterilerek sinema yapımcılarının da radarına girdi.
Edebi başarılarının yanı sıra sinema dünyasına da adım atan sanatçı, 1995 yılında vizyona giren ve başrolünde Harvey Keitel'ın oynadığı Smoke filminin senaryosunu kaleme aldı. Yönetmen Wayne Wang ile birlikte bu filmin reji koltuğunu da paylaşan Auster, bu başarılı denemenin ardından birçok sinema projesinde yönetmen ve senarist olarak etkin görevler üstlendi. 2006 yılında, daha önce Günter Grass ve Gabriel García Márquez gibi edebiyat devlerinin aldığı prestijli Prince of Asturias Ödülü'nün sahibi oldu.
Toplumsal meselelere karşı da son derece duyarlı olan Auster, PEN American Center bünyesinde başkan yardımcılığı görevini yürüttü. George Bush yönetiminin savaş politikalarını açıkça eleştirdi ve One Ring Zero grubunun bestelediği "King George Blues" şarkısının sözlerini yazarak savaş karşıtı duruşunu gösterdi. Hayatının son günlerine kadar üretmeye devam eden bu büyük usta, geride dünya edebiyatını derinden etkileyen devasa bir miras bırakarak aramızdan ayrıldı.
Paul Auster Kitapları ve Eserleri
Edebiyatın farklı alanlarında eserler üretmiş olan Paul Auster'ın başlıca çalışmaları şunlardır:
- Romanları: The New York Trilogy (Cam Kent, Hayaletler, Kilitli Oda), In the Country of Last Things, Moon Palace, The Music of Chance, Leviathan, Auggie Wren's Christmas Story, Mr. Vertigo, Timbuktu, The Book of Illusions, Oracle Night, The Brooklyn Follies, Travels in the Scriptorium.
- Şiirleri: Disappearances: Selected Poems, Ground Work, Selected Poems, Collected Poems.
- Senaryoları ve Filmleri: Smoke, Blue in the Face, Lulu on the Bridge, The Center of the World, The Inner Life of Martin Frost, In the Country of Last Things.
- Deneme ve Otobiyografileri: The Art of Hunger, The Invention of Solitude, The Red Notebook, Why Write, Hand to Mouth.