Ali Reşit Atabinen, 4 Eyül 1884 tarihinde İstanbul'un Sarıyer semtinde dünyaya geldi ve Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde önemli roller üstlendi. Diplomat, siyasetçi ve tarihçi kimliğiyle öne çıkan aydın, Mustafa Kemal Atatürk'ün yakınında yer alarak yeni devletin inşasına katkı sundu. Kurucusu olduğu Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu vasıtasıyla Türk turizminin temellerini atarak ülkeye modern seyahat vizyonu kazandırdı. Değerli aydın, 1965 yılında hayata gözlerini yumdu.
Saint-Joseph'ten Diplomasi Koridorlarına
Sarıyer doğumlu aydın, Miralay Saffet Bey ile Fatma Saliha Hanım'ın oğlu olarak köklü bir ailede yetişti. Eğitim hayatına başladığı İstanbul'da Saint-Joseph Frerler Mektebi'ne devam ederek 1900 yılında buradan mezun olan ilk Türk ve Müslüman öğrenci oldu. Bu mezuniyet, okul tarihinde bir ilkti. Lise eğitiminin ardından yükseköğrenim için Fransa'ya giden Atabinen, 1904 yılında Paris Siyasi İlimler Mektebi'nden başarıyla mezuniyetini aldı.
Yurda döndükten sonra Tütün Rejisi bünyesinde mütercimlik yapan genç bürokrat, aynı dönemde İstanbul'da yabancı dillerde neşredilen Levant Herald gazetesinin başyazarlığını da yürüterek entelektüel çevrelerde adını duyurmaya başladı. Kısa sürede dikkat çekerek Sadrazam Avlonyalı Mehmed Ferid Paşa'nın Özel Kalem Müdürlüğü ve Bâbıâli Yazı İşleri Hariciye Kalemi gibi görevlere getirildi. Diplomatik becerileriyle temayüz eden genç memur, kısa zaman içinde Osmanlı İmparatorluğu'nun dış temsilciliklerinde aktif vazifeler üstlendi:
- 1907 yılında Türkiye-Romanya Karma Komisyonu bünyesinde başkatiplik yaptı.
- 1908 senesinde Bükreş Sefareti Başkatip Vekilliği görevini yürüttü.
- Washington, Madrid ve Tahran sefaretlerinde başkatip sıfatıyla devletini başarıyla temsil etti.
Edirne'nin Kurtuluşundan Meclis Kürsüsüne
Atabinen, 1912 senesinde Maliye Özel Kalemi Müdürlüğü'ne Büyükelçilik Müsteşarı unvanıyla tayin edilerek merkez teşkilatında mühim bir sorumluluk yüklendi. Dahiliye Vekili Talat Bey tarafından 1913 yılında Edirne Kurtuluş Heyeti Reisi olarak görevlendirilince Londra ve Romanya'da çok kritik diplomatik görüşmeler gerçekleştirerek kentin geri alınması mücadelesine uluslararası mecrada destek aradı. Bu başarılı çalışmalarından ötürü Edirne Fahrî Hemşehrisi ilan edildi. Aynı yıl içerisinde akademik faaliyetlere de zaman ayırarak İstanbul'daki Maliye Mektebi bünyesinde genç dimağlara ders verdi.
Milli Mücadele'nin fitilinin ateşlenmesiyle birlikte Anadolu'daki bağımsızlık mücadelesine destek verip Mustafa Kemal Atatürk'ün yakınında konumlandı. Atatürk ile birlikte yürütülen bu çalışmalar, yeni Türkiye'nin kültürel ve siyasi temellerinin inşasında belirleyici oldu. Cumhuriyet'in kurulmasının ardından siyasi arenada varlık gösteren aydın, TBMM bünyesinde III. ve IV. dönem Kocaeli milletvekili olarak yer aldı. Kültürel alandaki birikimini ve tarih bilgisini kurumsallaştırmak amacıyla Türk Tarih Kurumu'nun kurucu üyeleri arasında yer alarak önemli katkılar sağladı.
Türk Turizminin Mimarı ve Spor Elçisi
Reşit Saffet Atabinen, genç Cumhuriyet'e yalnızca diplomatik ve siyasi değil, kültürel alanda da silinmez izler bırakan öncü bir mirasa sahiptir. 1923 yılında kurduğu Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'nun başkanlığını vefat ettiği tarihe kadar aralıksız sürdürerek turizmin gelişimini sağladı. Türkiye'de turizm kavramının halk nezdinde tanınması ve Türk turizm potansiyelinin kurumsal bir kimlik kazanması için ömrü boyunca mücadele etti. Turing çatısı altında gerçekleştirdiği yayınlar ve seyahat organizasyonları, ülkenin tanıtımında adeta bir devrim yarattı. Kültür ve turizm faaliyetlerinin yanı sıra spor alanında da ülkesini uluslararası mecrada başarıyla temsil eden bir misyon üstlendi. 1933 ile 1955 yılları arasındaki dönemde Olimpiyat Komitesi Türkiye temsilciliğini yürüterek uluslararası spor dünyası ile bağlar kurdu. Çok yönlü entelektüel ve vizyoner devlet adamı, 1965 yılında arkasında büyük eserler bırakarak vefat etti.