Mümtazer Türköne, 1956 yılında İstanbul'un Üsküdar ilçesinde, yedi çocuklu bir askeri ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Kökleri Sinop'un Akyürek köyüne uzanan Türköne, ilk ve orta öğrenimini sırasıyla Erzurum ve Lüleburgaz'da tamamladı; lise yıllarını ise Ankara'daki Yıldırım Beyazıd Lisesi'nde geçirdi. Siyaset bilimi alanında uzmanlaşan akademisyen, yazar ve televizyon yorumcusu kimliğiyle Türk entelektüel hayatında tartışmalı bir figür olarak öne çıktı.
Akademik Kariyer ve Doktora Çalışmaları
1978'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin İdari Şubesi'nden mezun olan Türköne, aynı kurumda 1986'da yüksek lisansını tamamladı. Dört yıl sonra, 1990'da "Siyasi İdeoloji Olarak İslamcılığın Doğuşu" başlıklı teziyle doktora unvanını kazandı. 1993'te doçentliğe yükselen Türköne, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde uzun yıllar görev yaptı: 1984'ten 2002'ye kadar Kamu Yönetimi bölümünde, ardından 2007'ye dek Uluslararası İlişkiler bölümünde siyaset bilimi dersleri verdi.
12 Eylül 1980 askeri darbesinden önce milliyetçi çevrelerde tanınan Türköne, darbeyin hemen ardından tutuklanarak Ankara Mamak Cezaevi'nde kaldı. Bu deneyim, ilerleyen yıllarda Türk siyasi tarihi ve dönüşümüne ilişkin kaleme aldığı eserlerin arka planını oluşturdu.
Gazetecilik, Televizyon ve Kamuoyu Tartışmaları
Zaman Gazetesi'nde köşe yazarlığı yapan Türköne, Tanzimat dönemi siyasi fikirleri üzerine çalışmalarını sürdürürken kamuoyunu yakından ilgilendiren yorumlarıyla da gündeme geldi. Televizyon ekranlarında 2007'de TRT 1'de gazeteci Emre Aköz ve spiker Tülay Tüzün ile birlikte Gündeme Dair adlı tartışma programını hazırladı. Gazeteci Faruk Mercan ile birlikte Endaze programını da sundu.
22 Aralık 2011'de Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu üyeliğine atanan Türköne, göreve başlamasının üzerinden yalnızca birkaç hafta geçmişken, çeşitli yayın organlarında yaptığı açıklamalar büyük tartışmaya yol açtı. Atatürkçülüğü eleştiren ve "Atatürkçü olmayı hakaret sayarım" dediği aktarılan sözlerin ardından 5 Ocak 2012'de görevinden istifa etti.
Gözaltı, Yargılama ve Tahliye Süreci
15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından yürütülen soruşturma kapsamında, Zaman Gazetesi'nin eski yazarlarından biri sıfatıyla hakkında gözaltı kararı çıkarılan Türköne, Yalova'nın Altınova ilçesine bağlı Çavuşköyü'ndeki yazlığında gözaltına alındı. 4 Ağustos 2016'da FETÖ'nün amaçlarına hizmet etmek suçlamasıyla tutuklandı. Haziran 2018'de görülen davada İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi anayasal düzeni kaldırmaya teşebbüs suçlamasından beraat kararı verirken, silahlı terör örgütü üyeliği gerekçesiyle 10 yıl 6 ay hapis cezasına hükmetti. Yargıtay'ın bu kararı bozmasının ardından Türköne, 24 Eylül 2020'de tahliye edildi.
Yayımladığı Başlıca Eserler
- Siyasi İdeoloji Olarak İslamcılığın Doğuşu
- Cemaleddin Afgani
- Siyaset
- Darbe Peşinde Koşan Bir Nesil — 68 Kuşağı
- Sözde Askerler
- Türkiye'nin Kayıp Halkası
- Türklük ve Kürtlük
- Türk Modernleşmesi
- Modernleşme, Laiklik
- Siyasi, Tarihi, Dini ve Kültürel Boyutlarıyla İslam ve Şiddet
- Türkler ve İslamiyet (İlber Ortaylı ve Nevzat Yalçıntaş ile)
- Kürt Meselesi Nasıl Çözülmez? (Hüseyin Yayman ile)