Prof. Dr. Orhan Kural, hem akademik dünyada bıraktığı İzlerle hem de sıra dışı çevre ve seyahat tutkusuyla Türkiye'nin en renkli figürlerinden biriydi. 9 Aralık 1950 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen Kural, yaşamı boyunca bilim insanı, yazar, mühendis ve aktivist kimliklerini büyük bir enerjiyle taşıdı. Değerli akademisyen, koronavirüs tedavisi gördüğü Prof. Dr. Feriha Öz Acil Durum Hastanesi'nde 23 Aralık 2020 günü hayata gözlerini yumdu. O, çevreye duyarlılığı, tütün karşıtlığı ve dünyanın dört bir yanına düzenlediği seyahatlerle toplumsal hafızada derin bir iz bıraktı. Hayatını doğaya, bilime ve insanlığa adayan sıra dışı bir entelektüeldi.
Bilim Yolunda Bir Ömür: İTÜ'den Columbia'ya
Orhan Kural, orta öğrenimini Kadıköy Maarif Koleji'nde tamamladı. 1968 yılında girdiği İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi'nden 1972'de maden mühendisi olarak mezun oldu. Aynı yıl, kazandığı Henry Krumb bursuyla New York Columbia Üniversitesi'nde lisansüstü eğitimine başladı. 1973 yılının Mayıs ayında bu köklü kurumdan maden yüksek mühendisi unvanıyla mezun oldu. İstanbul'a döner dönmez İTÜ Maden Fakültesi'nde asistan olarak göreve başladı. Doktor unvanını ise 1978 Eylül'de aldı. Kural, 1981'de Federal Almanya Hükümeti'nin DAAD bursunu kazanarak Aachen Teknik Üniversitesi'nde briketleme üzerine 14 ay çalıştı. İngilizce, Almanca ve İtalyanca bilen Kural, İTÜ'de 9 yılı bölüm başkanlığı olmak üzere tam 44 yıl boyunca akademisyen olarak hizmet verdi. Ayrıca Yeditepe Üniversitesi'nde bir sömestr İngilizce istatistik dersi anlattı.
Kömür Teknolojisinde Devrim ve Guinness Rekoru
Kömür üzerine yaptığı çalışmalarla adını dünyaya duyuran Prof. Dr. Orhan Kural, briketleme konusunda sağlığa zararsız ve ekonomik katkı maddeleri geliştirdi. Bu formüller hem Türkiye'de hem de yurt dışında geniş uygulama alanı buldu. Kömürün teknolojisi, briketleme ve hava kirliliği konularında farklı dillerde yaklaşık 50 makale kaleme aldı. Venezuela Hükümeti'nin davetlisi olarak 1982 Kasım ayında Maracaibo'da kömür teknolojisi seminerine katıldı. Kömür odaklı üç Türkçe ve bir İngilizce kitabın editörlüğünü üstlendi. Hazırladığı "Coal" (Kömür) adlı İngilizce kitaba tam 22 devlet başkanının önsöz yazmasıyla Guiness Rekorlar Kitabı'na girmeyi başardı. Biri TÜBİTAK destekli dört adet araştırma projesinin yürütücülüğünü yürüttü.
193 Ülkeyi Gezen Bir Seyyah ve Sanat Elçisi
Orhan Kural, bilimsel çalşmalarının dışında tam bir seyahat tutkunuydu. Birleşmiş Milletler'e kayıtlı 193 ülkenin tamamını gezerek dünyada ender başarılan bir seyahat serüvenine imza attı. Nomadmania platformunda dünyanın en gezgin 50 insanı arasında yer alan Kural, toplam 234 ülkeyi ziyaret etti. Bu geziler sırasında 120 farklı havayolu şirketiyle 1003 uçuş gerçekleştirdi. Gezdiği ülkelere dair anılarını ve gözlemlerini 17 gezi kitabında topladı. Seyahatleri sırasında altmışa yakın ülkenin televizyon ve yazılı basınında haber oldu. Ayrıca 50 günümüz yazarının seyahat anılarından oluşan "Sefername I, II ve Seferi" adlı eserlerin editörlüğünü yaptı. Sanata da büyük ilgi duyan profesör, yurt içi ve yurt dışında 42 kişisel fotoğraf sergisi düzenledi. Show TV'de Yayınlanan "Haberci" ve TV 5'teki "Yol Çağrısı" gezi programlarına danışmanlık desteği verdi.
Çevre ve Toplum Duruşuyla Don Kişotça Mücadele
Soyadı gibi kurallara bağlı yaşayan Orhan Kural, toplumsal kuralları ihlal edenlere, kürk giyenlere ve çevreyi kirletenlere karşı tavizsiz bir duruş sergiledi. Hayvanlara eziyet edilmesine, tütün kullanımına, israfa ve futbola aşırı derecede karşıydı. Kendisine sunulan çiçekleri dahi kabul etmezdi. Doğaya olan hassasiyetini "Yaşanabilir Bir Çevre İçin El Ele" başlıklı konferansıyla Türkiye'nin 81 iline, 205 ilçesine ve dünyada 64 ülkeye ulaştırdı. Toplamda 6000'e yakın konferans veren Kural, bu yönüyle de bir dünya rekoruna imza attı. Türkiye Gezginler Derneği ile "Bağımlılığa ve Sigaraya Hayır Derneği"nin kurucu başkanlığını yürüttü. Benin Cumhuriyeti'nin 2003 yılından itibaren fahri konsolosluğunu, 2013'ten itibaren ise Vanuatu'nun Fahri Konsolos Yardımcılığını yaptı. Yaklaşık bin ödül ve plaket sahibi olan Kural'a, 2014 yılında Cotonou'da "Benin Cumhuriyeti Devlet Nişanı" verildi. 2011'de kültür sanat etik ödülüne de layık görüldü.
Sahne Tozu, Kitapları ve Yaşamının Sonu
Orhan Kural, tiyatro ve sinema dünyasında da kendini gösterdi. "Akla Ziyan İşler" tiyatro oyununda anlatıcılık yaptı, "Dünya İçin Bir Şey Yap" adlı müzikli gösteride Serap Yenici ile sahne aldı. Renkli hayatı "Don Kişot - Orhan Kişot" müzikali olarak sahneye taşındı. Ekranlarda da yıllarca boy gösteren profesör, KMP, Kanal 9, HBB (Çevre Aktüel), E TV (Yeşil Bir Dünya), İstanbul TV (Çevre Platformu), Kanal 6, Kanaltürk (Türkiye Rekora Koşuyor), Star TV (Olmaz Böyle Bir Şey), Expochannel, Ulusal Kanal, Kanal T (Kuralsız), Bugün TV (Lütfen +1), TRT Çocuk (Dünya Çocuk Rekorları), Kanal 34 (Yarın Geç Olabilir), Bloomberg (Lütfen +1) ve Kanal 360 (Cevher) gibi birçok kanalda televizyon programları hazırlayıp sundu. Muhteşem Yüzyıl dizisinde Mehmet Çavuş rolünü, Hicran Sokağı sinema filminde ise farklı bir karakteri canlandırdı. Gezi kitaplarının yanı sıra kendi öyküsünü anlattığı "Bu Kitap Başka" anı kitabı, "Matematik" kitabı ve çevre temalı şiirleri derlediği bir antoloji yıllar içinde yayımlandı. Kasđm 2020 sonlarında koronavirüs teşhis edilerek İstanbul'da hastaneye kaldırıldı ve 23 Aralık 2020 tarihinde tedavi gördüğü hastanede 70 yaşında vefat etti.
Eserleri ve Televizyon Programları
Prof. Dr. Orhan Kural ardında çok sayıda yazılı eser ve medya çalşması bırakmıştır. Bu eserlerin öne çıkanları listede yer almaktadır:
- Kitapları: Yol Türküleri, Bay Gezen 14, Dünya Döndükçe İnsan Gezdikçe, Bir Gezginin Dünyası, Bir Tutam Dünya, Bu Kitap Başka, Ve Sekiz Oldu, Ufukların Ötesinde, Sibirya'dan Şiliye, Gezginin Gölgesi, Göçmen Kuşun Kanadında, Köşe Bucak Dünya, Yol Çağrısı, Gizemli Coğrafyalar, Dünya Kalemimin Ucunda, Seyahatname, Gezi Rehberi, Anılarım, Coal, Kömür, Çevre şiirleri Antolojisi, Matematik.
- Rol Aldığı Sahne Çalşmaları: Akla Ziyan İşler (Tiyatro), Dünya İçin Bir Şey Yap (Müzikal), Don Kişot - Orhan Kişot (Yaşam Müzikali).
- Televizyon ve Sinema Rolleri: Muhteşem Yüzyıl (Mehmet Çavuş), Hicran Sokağı.