Türk tiyatro sahnesinin en üretken isimlerinden biri olan Olcay Poyraz, 18 Mart 1943 tarihinde Adana'da dünyaya gözlerini açtı. Sanat serüvenine Ankara Devlet Konservatuvarı'nda aldığı yedi yıllık klasik piyano eğitimiyle adım atan Poyraz, ardından yöneldiği tiyatro bölümünü başarıyla tamamladı. 1964 yılında kapısından girdiği Devlet Tiyatroları bünyesinde oyunculuğa başlayarak sahnelerin tozunu yutmaya karar verdi. 8 Temmuz 2023'teki vefatına dek uzanan bu uzun soluklu yolculukta, yalnızca bir tiyatro oyuncusu olarak kalmayıp yönetmenlik ve çevirmenlik alanlarında da Türk kültür hayatına paha biçilemez katkılar sundu.
Sahne Tozundan Uluslararası Deneyimlere Uzanmak
Devlet Tiyatrosu kadrosuna katıldıktan sonra kısa sürede yeteneğiyle dikkat çeken sanatçı, dünya klasiklerinin seçkin eserlerinde önemli roller üstlendi. Başarıyla hayat verdiği bu önemli sahne yapıtlarından bazıları şunlardır:
- Carlo Goldoni'nin yazdığı Yabanlar
- Alejandro Casona imzalı Yedi Balkonlu Ev
- Friedrich Dürrenmatt eseri Yaşlı Bayanın Ziyareti
- August Strindberg'in kült yapıtı Rüya Oyunu
- Alan Jey Lerner imzalı My Fair Lady müzikali
1967 yılında vizyonunu daha da genişletmek amacıyla Fransa'ya giden Poyraz, Paris'in meşhur Odéon Tiyatrosu bünyesinde Tania Balachova tarafından verilen tiyatro derslerine katıldı. Fransa günlerinde kendini durmaksızın geliştirdi. Arakelian'ın aştığı makyaj kursundan diploma aldı. Jean-Louis Barrault, Jean-Paul Roussillon ve Roger Planchon gibi Fransız tiyatrosunun öncü isimlerinin sahne arkası çalışmalarını yerinde gözlemleme şansı buldu. 1969 yılında memlekete döndüğünde ise Nezihe Meriç'in kaleme aldığı, yedi farklı kadın karakterini canlandırdığı tek kişilik eseri Sular Aydınlanıyordu'yu iki sezon boyunca başarıyla sahneye taşıdı.
Kültür Köprüleri ve Çevirmenlik Mirası
Olcay Poyraz, sahnede sergilediği oyunculuk yeteneğinin yanı sıra Fransızca diline olan hakimiyetiyle de çok yönlü bir duruş sergiledi. Ünlü Fransız yönetmenler Roland Pietri ve Jean-Pierre Miquel Türkiye'de oyun sahnelediklerinde onlara reji asistanlığı yaparak sahne gerisinde aktif görevler aldı. Aynı zamanda çağdaş Fransız tiyatro edebiyatının seçkin yazarlarını Türk seyircisiyle buluşturmayı misyon edindi. Eric Westphal, Guy Foissy, Maurice Yendt, Vladimir Volkoff, Victor Haim, Agnès Jaoui, Jean-Pierre Bacri, Josiane Balasko, Catherine Anne, Christine Reverho ve Sébastien Thiéry gibi kalemlerin eserlerini dilimize kazandırdı. Bu çeviriler, Türk tiyatrosunun repertuarını zenginleştiren çok kıymetli adımlar oldu. Sanatçının çok yönlü kimliği, yabancı dilde sergilediği performanslarla da sınırları aştı. Ankara Fransız Kültür Merkezi bünyesinde Jean Cocteau'nun monologlarını, René de Obaldia ve Guy Foissy'nin oyunlarını Fransızca olarak bizzat sahneledi. Yaşar Kemal'in öykülerinden uyarlanan Anadolu'da Hasat gösterisini de Fransızca olarak hem yerel hem de uluslararası kültür platformlarında sergileyerek iki ülkenin sanat çevreleri arasında sağlam köprüler inşa etti. Bu özel gösteri, 1998'de Paris'teki tarihî "Théâtre de l'Ile Saint-Louis" sahnesinde de izleyicilerle buluştu.
Uluslararası Atölyeler ve Eğitmenlik Yılları
Sanatın evrensel gücüne inanan usta tiyatrocu, kariyerinin sonraki dönemlerinde tecrübelerini genç nesillere aktarmaya odaklandı. 1992 yılının sonlarında Mısır'a giderek Kahire'deki Hannager Tiyatrosu'nda üç ay boyunca yoğun atölye çalışmaları gerçekleştirdi. 1998-1999 döneminde Üsküp Dram Akademisi'nde Türk öğrencilere diksiyon ile fonetik dersleri vererek onların yetişmesine destek sağladı. Üsküp Türk Tiyatrosu'nda "Asiye Nasıl Kurtulur"u yönetirken, 2005 yılında ise Azerbaycan Yuğ Devlet Tiyatrosu bünyesinde "Midas'ın Kulakları" piyesini başarıyla sahneye koydu. Nazım Hikmet'in dizelerinden derlediği "Ben Nazım Hikmet" adlı Fransızca gösteriyle Paris ve Brüksel sahnelerinde boy gösterdi. Bu anlamlı gösterinin Türkçe versiyonunu da Azerbaycan, Ankara, İzmir, İstanbul ve Karadeniz turnesinde seyirciyle buluşturdu. 2005'in Nisan ayında Ankara Müzik Festivali kapsamında sahnelenen Eric Westphal'ın "Sizlerle Mozart" oyununu hem Türkçe'ye çevirdi hem de yönetmenliğini üstlendi. Usta sanatçı, sanat organizasyonlarına destek vermeyi sürdürdü. Sevda - Cenap And Müzik Vakfı'nda 1988'den itibaren üstlendiği yönetim kurulu üyeliği görevini hayatının sonuna kadar büyük bir şevkle yürüttü.