Friedrich Dürrenmatt Kimdir?

Kimdir?

Friedrich Josef Dürrenmatt, 5 Ocak 1921'de İsviçre'nin Bern kantonuna bağlı Konolfingen kasabasında doğdu ve 14 Aralık 1990'da Neuchâtel'de öldü. İsviçreli yazar, oyun yazarı ve ressamdır. Komedi türünde yazdığı oyunlarla dünya çapında tanındı.

Yaşamı

Protestan bir papazın oğlu olan Dürrenmatt, Zürih'te başladığı üniversite öğrenimini yarım bırakarak Bern'e döndü ve burada felsefe, edebiyat ve doğa bilimleri okudu. Bu yıllarda Kierkegaard, Aristophanes ve George Helm gibi yazarları okumaya başladı. İlk oyunu Komedi yayımlanmadı ve sahnelenmedi; yine de çalışmayı sürdürdü ve savaş sonrasında ilk başarılı oyunu olan Kayıtta Var'ı yazdı.

1948'de sahnelenen ikinci oyunu Kör'de İncil dilinin etkisi sürdü. Aynı yıl yazdığı, ancak 1958'de basılan Büyük Romulus ile komediye yöneldi. Bay Mississippi'nin Evliliği (1952) oyunuyla dinsel ve Marksist ideolojilerin anlamsızlığını göstermek istedi. 1954'te Babil'e Bir Melek İniyor'u yazdı. Dünya çapındaki ününü 1956 tarihli Yaşlı Kadının Ziyareti getirdi. Ardından 5. Frank (1960) ve 1962'de yazdığı Fizikçiler geniş yankı uyandırdı. Diğer oyunları arasında Bir Gezegen'in Portresi (1970), Bay Korbes'in Daveti (1959) ve Göktaşı (1966) bulunur.

Sanat anlayışı

Dürrenmatt, yaşadığı dönemde trajedinin artık etkili olamayacağına inanıyordu. Ona göre insan ancak çelişkili ve güldürücü araçlarla anlatılabilirdi; bu nedenle komediyi seçti. Komedi, seyirciyle sahne arasında bir mesafe kurar; groteskle abartılan olaylar seyircinin oyun kişileriyle özdeşleşmesini engeller.

İlk oyunlarında Brecht'in etkisi görülse de kendisini en çok etkileyen yazarın Aristophanes olduğunu söyledi. Brecht'le tiyatro anlayışı açısından ayrılıyordu: Brecht'e göre sorular ancak yanıtları varsa önem taşırken, Dürrenmatt günümüzde olayların gidişini değiştirebilecek tek tek güçlü kahramanlara yer olmadığını, sanatın amacının çözüm aramak değil çarpıklıkları göstermek olduğunu savundu. Yazarın ahlaki görevini anarşist bir tavırla yerine getirmesi gerektiğini, saldırması ama hiçbir yere bağlı olmaması gerektiğini söyledi.

Seçilmiş eserleri

Türkçeye çevrilen eserleri arasında Midas ya da Siyah Perde, Fizikçiler, Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemcisi, Konularım, Köpek Tünel Arıza, Şüphe, Tiyatronun Sorunları, Yemin, Yunanlı Bir Kız Aranıyor, Adalet, Babil Kulesi, Uyarca, Göktaşı, Yaşlı Kadının Ziyareti ve Babil'e Bir Melek İniyor yer alır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Friedrich Dürrenmatt maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.