Oleg Deripaska Kimdir?

Modern Rusya'nın en etkili sanayicilerinden biri olan Oleg Deripaska, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra gerçekleştirdiği stratejik hamlelerle küresel alüminyum ve enerji sektörünün zirvesine yerleşmiş milyarder bir oligarktır. 2 Ocak 1968 tarihinde Sovyetler Birliği bünyesindeki Dzerjinsk kentinde doğan ünlü iş insanı, özelleştirilen devlet varlıklarını devralarak devasa bir servet inşa etmeyi başardı. Özellikle kurucusu olduğu Basic Element holdinginin yanı sıra Rusal ve En+ Group bünyesindeki faaliyetleriyle dünya endüstrisinde adından sıkça söz ettirmiştir.

Gençlik Yılları ve Eğitime Adanan İlk Dönem

Deripaska'nın çocukluk yılları, Rusya'nın güneyinde yer alan Kuban bölgesindeki Ust-Labinsk yakınlarında bir köyde geçti. Küçük yaşlardan itibaren bilime duyduğu ilgi, onu okul yıllarında özellikle fizik ve matematik alanlarında büyük başarılara ulaştırdı. Ust-Labinsk'teki 2 numaralı liseden mezun olan genç Oleg, henüz 11 yaşındayken yerel bir fabrikada elektrikçi yardımcısı olarak çalışmaya başladı. Bu ilk iş deneyimi, onun sanayi ve teknik dünyasına olan merakını pekiştirdi. Lisenin ardından Moskova Üniversitesi bünyesinde fizik eğitimi almaya karar verdi. Ancak 1986 yılında askere çağrılarak iki yıl boyunca Sovyet ordusunun stratejik füze kuvvetlerinde görev yaptı. Askerlik vazifesinin ardından eğitimine kaldığı yerden devam eden Deripaska, kuantum istatistiği ve alan teorisi üzerine odaklanarak okulunu onur derecesiyle tamamladı. Kendini geliştirmeyi sürdüren genç girişimci, 1996 yılında Plekhanov Russian University of Economics'ten ekonomi diploması alarak ikinci üniversite eğitimini de bitirdi.

Sanayide Zirveye Tırmanış ve Küresel Alüminyum İmparatorluğu

İş hayatına üniversite yıllarında arkadaşlarıyla birlikte metal ihracatı yapan bir şirket kurarak adım atan Oleg Deripaska, kısa sürede büyük bir yükseliş kaydetti. Henüz 26 yaşındayken, 1994 yılında Sayanogorsk alüminyum eritme tesisi üzerinde kontrol hissesi satın alarak buranın genel müdürlüğünü üstlendi. Bu kritik hamle, onun metal sektöründeki geleceğini şekillendirdi. 1997 yılına gelindiğinde Siberian Aluminium şirketini kurarak gücünü pekiştirdi. Bu yapı, daha sonra Roman Abramoviç'in Millhouse Capital şirketiyle birleşti. Böylece küresel bir güç haline gelen Rusal doğmuş oldu. 2007 yılında SUAL Group ve Glencore şirketlerinin alümina varlıklarını da bünyesine katan Rusal, dünya çapında lider bir alüminyum üreticisine dönüştü.

Aynı zamanda 2001 yılında havacılık, madencilik, makine üretimi, inşaat ve enerji gibi pek çok farklı sektörü kapsayan Basic Element holdingini hayata geçirdi. Bu holding, kısa sürede Rusya Federasyonu'nun en büyük endüstriyel oluşumlarından birine dönüştü. Deripaska, 1990'lardaki özelleştirme yarışından zaferle çıkarak 2000'li yıllarda ülkedeki ünlü 'alüminyum savaşları' olarak adlandırılan dönemin en baskın figürlerinden biri olarak tarihe geçti. 2007-2008 küresel ekonomik krizi öncesinde Rusya'nın en zengin insanı konumundayken, kriz sürecinde ciddi maddi kayıplar yaşadı. Tüm bu sarsıntılara rağmen piyasadaki nüfuzunu korumayı başaran Deripaska'nın Forbes verilerine göre 2026 yılı itibarıyla serveti yaklaşık 5 milyar Dolar seviyesindedir.

Toplumsal Katkılar, Yaptırımlar ve Özel Yaşamı

Deripaska, sadece endüstriyel başarılarıyla değil, hayata geçirdiği geniş kapsamlı toplumsal projelerle de tanınmaktadır. Eğitim, bilim ve kültürel faaliyetleri desteklemek adına 2008 yılında Volnoye Delo Foundation adında bir vakıf tesis etti. Bu vakıf aracılığıyla ülkenin pek çok bölgesinde sosyal sorumluluk faaliyetleri yürüttü. Ek olarak, sahibi olduğu Rusal şirketi vasıtasıyla 2014-2016 yıllarında Batı Afrika'yı sarsan Ebola salgınına karşı Gine'de modern bir epidemiyolojik merkez kurdurarak tıp dünyasına önemli bir katkıda bulundu. Bunun yanı sıra, kontrolündeki Basic Element holdingiyle 2014 Soçi Kış Olimpiyatları hazırlıklarında aktif rol oynadı. Şirket bu kapsamda şu önemli projelere imza atmıştır:

• Soçi Uluslararası Havalimanı'nın yeniden inşası ve modernizasyonu
• Sporcuların konakladığı ana Olimpiyat köyü'nün kurulumu
• İmeretinsky Limanı'nın inşası ve donatılması

Uluslararası arenada ise jeopolitik gerilimlerin odak noktalarından biri haline geldi. ABD yönetimi, Kırım'ın 2014 yılındaki ilhakını gerekçe göstererek 2018'de ünlü iş insanına yaptırım uygulama kararı aldı. Benzer şekilde 2022'de İngiltere hükümeti de Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında kendisini yaptırım uygulanan oligarklar listesine dahil etti. Buna karşın Deripaska, aynı yıl yaptığı açıklamalarda çatışmaları eleştirerek barış çağrısında bulundu ve Ukrayna'yı yıkıma uğratmayı hedefleyen askeri politikaların büyük bir hata olduğunu cesurca ifade etti.

Özel hayatında, 2001 yılında Polina Deripaska (Polina Yumaşeva) ile dünyaevine giren sanayicinin bu evlilikten Pyotr (d. 2001) ve Maria (d. 2003) adlarında iki evladı dünyaya geldi. Çift, 2018 yılında yollarını ayırma kararı alarak boşandı. Yatırımlarını çeşitlendirmek adına 2017 senesinde Kıbrıs vatandaşlığı da edinen oligark, günümüzde küresel metal endüstrisinin en çok konuşulan ve en nüfuzlu simalarından biri olmaya devam etmektedir.