Nursultan Nazarbayev Kimdir?

Kazakistan'ın bağımsızlık tarihine damga vuran devlet adamı Nursultan Nazarbayev, Almatı yakınlarındaki Kaskelen ilçesine bağlı Şamalgan köyünde 6 Temmuz 1940 tarihinde dünyaya gözlerini açmış ve ülkesinin halk tarafından doğrudan seçilen ilk cumhurbaşkanı olarak adını tarihe yazdırmıştır. İşçi sınıfından yükselerek devletin en zirvesine kadar uzanan bu tarihi serüven, modern Kazak devletinin inşasında ve küresel siyasetteki konumunun belirlenmesinde kilit bir rol oynamıştır. Genç yaşlarda maden ocaklarında ter döken Nazarbayev, azmi sayesinde eğitim hayatını tamamlamış ve ardından ülkesinin kaderini çizen en önemli liderlerden biri haline gelmiştir. Hem ülkesinde yürüttüğü reformlar hem de uluslararası alanda, özellikle Türk devletleri arasında üstlendiği bütünleştirici misyonla tanınan tecrübeli siyasetçi, Kazakistan'ı modern çağın gereklerine uygun bir vizyonla yönetmiştir.

Maden Ocaklarından Metalurji Mühendisliğine

Gençlik yıllarında çalışma hayatına adım atan Nursultan Nazarbayev, lise eğitimini tamamlamasının ardından ilk olarak bir maden ocağında işçi olarak göreve başlamıştır. Alın teri dökerek başladığı iş hayatında kendini geliştirmek isteyen genç Nursultan, mesleki birikim edinmek amacıyla daha sonra Ukrayna'ya gitmiştir. Karagandı Üniversitesi Metalurji Bölümü'nde dışarıdan eğitim almaya karar vererek 1962 ile 1965 yılları arasında buradaki yükseköğrenimini başarıyla tamamlamıştır. Eğitimine olan tutkusunu sürdüren azimli genç, aynı okulun yüksek eğitim kademesine devam ederek 1967 yılında metalurji alanında mühendis unvanını almıştır. Mesleki kariyerine 1965 senesinden itibaren Karagandı'daki büyük Metalurji İşletmesi bünyesinde atölye danışmanı olarak devam eden Nazarbayev, fırınlarda gaz uzmanlığı ve ustabaşılık gibi görevlerde bulunarak pratik deneyimini pekiştirmiştir. Sanayide edindiği bu disiplinli tecrübe, onun ileride sergileyeceği yönetim tarzının da temel taşlarını oluşturmuştur.

Siyasi Basamaklar ve Zirveye Yükseliş

Üretim sahasında gösterdiği üstün başarılar, Nursultan Nazarbayev'in siyaset sahnesine adım atmasını kolaylaştırmıştır. Siyasi kariyerinin ilk resmi dönüm noktası, Haziran 1971'de Kazakistan Komünist Partisi bünyesindeki Temirtaw şubesinde parti başkanının ikinci yardımcılığına getirilmesiyle gerçekleşmiştir. Siyasi alandaki kabiliyetiyle öne çıkan tecrübeli isim, Ekim 1973 tarihinde Karagandı Metalurji İşletmesi başkan yardımcılığı pozisyonuna atanmıştır. Bürokrasi basamaklarını hızla tırmanan Nazarbayev, Mart 1977'de Kazakistan Komünist Partisi Karagandı Şubesi başkan yardımcılığı görevini üstlenmiştir. Sorumluluk alanı giderek genişleyen siyasetçi, Aralık 1979'da Kazakistan Komünist Partisi başkan yardımcılığına getirilerek partinin genel merkez yönetiminde etkin bir rol edinmiştir.

Devlet kademelerindeki yükselişi durmaksızın devam eden yönetici, Mart 1984'te KSSC Bakanlar Kurulu başkanı olarak yürütmenin en tepesindeki isimlerden biri haline gelmiştir. Bu önemli görevin ardından Haziran 1989'da Kazakistan Komünist Partisi başkanının birinci yardımcılığına atanmıştır. Aynı dönemde gösterdiği üstün performans sayesinde, yine Haziran 1989'da Kazakistan Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin birinci sekreterliğine seçilerek ülkenin kaderini belirleme yetkisini eline almıştır. Bu tarihi süreç, ülkenin bağımsızlık ilanından hemen önceki son büyük hazırlık dönemi olarak kayıtlara geçmiştir.

Bağımsızlık Dönemi ve Türk Dünyası Entegrasyonu

Kazakistan'ın bağımsız bir cumhuriyet olarak dünya sahnesinde yerini almasında en büyük pay sahibi olan Nursultan Nazarbayev, 1 Aralık 1991 tarihinde yapılan tarihi seçimlerde halkın yüzde 98,7 gibi ezici bir çoğunluğunun oyunu alarak ülkenin halk tarafından doğrudan seçilen ilk devlet başkanı unvanını elde etmiştir. Görevini büyük bir kararlılıkla sürdüren tecrübeli liderin çalışma süresi, 29 Nisan 1995 tarihinde gerçekleştirilen halk referandumu ile 2000 yılına kadar uzatılmıştır. Nazarbayev'e olan toplumsal güven sonraki yıllarda da artarak devam etmiştir.

Nazarbayev'in kazandığı demokratik seçim zaferleri ise şu şekildedir:

• 1 Aralık 1991 Seçimleri: Oyların yüzde 98,7'sini elde ederek ilk cumhurbaşkanı seçilmiştir.
• 10 Ocak 1999 Seçimleri: Halkın yüzde 79,78'inin desteğiyle yeniden göreve gelmiştir.
• 4 Aralık 2005 Seçimleri: Yüzde 91,15 gibi ezici bir oranla zaferini tazelemiştir.

Nazarbayev sadece kendi ülkesinin sınırlarında kalmamış, aynı zamanda bölgesel işbirliklerine ve Türk dünyasının yakınlaşmasına da öncülük etmiştir. 2-3 Ekim 2009 tarihlerinde Nahcivan'da düzenlenen Türk Dili Konuşan Devlet Başkanları Zirvesi sırasında, Türk Dilli Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin kurulmasına yönelik resmi teklifi sunmuş ve bu öneri zirveye katılan tüm liderler tarafından oy birliğiyle kabul edilmiştir. Zirvedeki konuşmasında coşkulu tavrıyla öne çıkan cumhurbaşkanı, Türk devletleri arasındaki işbirliğinin güçlenmesini yürekten desteklediğini belirtmiş ve sonraki nesiller için önemli adımlar atılmasını arzulamıştır. "Türklüğümüzü çocuklarımıza ve bütün dünyaya öğretelim" sözleriyle tarihi bir çağrı yapan Nazarbayev, ortak değerlerin korunması adına Kazakistan sınırları içerisinde bir Türk Dünyası Akademisi kurulmasını da önermiştir. Bu yapıcı öneri, Türkiye başta olmak üzere diğer kardeş Türk cumhuriyetleri tarafından takdirle karşılanmıştır.

Özel hayatında 1962 yılında Sara Nazarbayev ile hayatını birleştiren deneyimli devlet adamının bu evlilikten üç kızı dünyaya gelmiştir: Dariga Nazarbayeva, Dinara Nazarbayeva ve Aliya Nazarbayeva. Ülkesine uzun yıllar boyunca büyük bir özveriyle hizmet eden Nursultan Nazarbayev, 19 Mart 2019 tarihinde yaptığı resmi açıklama ile cumhurbaşkanlığı görevinden istifa ettiğini duyurarak yetkilerini devretmiştir.

Nazarbayev ailesinin üyeleri ve doğum yılları şöyledir:

• Eşi Sara Nazarbayev (1962 yılında evlenmişlerdir)
• Kızı Dariga Nazarbayeva (1962 doğumlu)
• Kızı Dinara Nazarbayeva (1966 doğumlu)
• Kızı Aliya Nazarbayeva (1977 doğumlu)