Türk edebiyat dünyasında kaleme aldığı nitelikli eleştirilerle tanınan Necmettin Turinay, 7 Şubat 1946 tarihinde Afyonkarahisar'ın Sandıklı ilçesine bağlı Sorkun köyünde dünyaya gelmiştir. Yazar, araştırmacı ve üst düzey kamu idarecisi kimlikleriyle tanınan Turinay, akademik derinliği ve bürokratik birikimiyle Türk kültür hayatına önemli katkılar sunmuştur. İlk ve orta öğrenimini memleketinde tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirerek meslek hayatına adım atmıştır. Cumhuriyet dönemi Türk romanı üzerine gerçekleştirdiği özgün akademik çalışmaları ve Başbakanlık bünyesinde üstlendiği öncü kurucu roller sayesinde adını duyurmuştur.
Eğitim Hayatı ve Akademik Çalışmaları
Necmettin Turinay, eğitim hayatının ilk aşamalarını Sorkun ve Sandıklı'da tamamlamıştır. 1961 senesinde Sandıklı Ortaokulundan mezun olan Turinay, ardından 1964 yılında Afyonkarahisar Lisesini başarıyla bitirmiştir. Yükseköğrenimini ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde tamamlayarak 1968 yılında mezuniyet derecesini almıştır. Eğitimci yönünü pekiştirmek amacıyla 1971'de İstanbul Çapa Yüksek Öğretmen Okulundan da mezun olmuştur.
Akademik merakını lisans eğitimi sonrasında da sürdüren araştırmacı, Atatürk Üniversitesinde yüksek lisans ve doktora programlarına katılmıştır. Bu kapsamda 1980 yılında, II. Meşrutiyet döneminin süreli yayıncılığını mercek altına alan ve "Resimli Kitap" dergisini inceleyen tez çalışmasıyla yüksek lisans derecesini almıştır. Doktora düzeyindeki araştırmasını ise Cumhuriyet dönemi edebiyatının öncü isimlerinden Abdülhak Şinasi Hisar'ın romancılığı üzerine yoğunlaştırmış, ayrıca bu romancının detaylı bir bibliyografyasını hazırlamıştır. 1986'da tamamladığı bu kapsamlı doktora çalışması, 1988-1993 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı yayınları tarafından "Abdülhak Şinasi Hisar" adıyla kitaplaştırılarak okurlarla buluşturulmuştur.
Öğretmenlikten Yayıncılığa Uzanan Kariyeri
Yükseköğrenimini tamamladıktan sonra eğitim sektörüne adım atan Turinay, farklı kurumlarda öğretmenlik ve idarecilik vazifelerini üstlenmiştir. Bu süreçte sırasıyla şu okullarda mesleki sorumluluklar üstlenmiştir:
- İstanbul Ortaköy İlköğretmen Okulu
- Maçka Yüksek Tekniker Okulu
- 1971-1974 yılları arasında Alaşehir Lisesi
- 1974-1976 yılları arasında Ankara Meteoroloji Teknik Lisesi
1977 senesinde TRT bünyesine katılan Turinay, burada uzun yıllar boyunca farklı alanlarda hizmet vermiştir. Kurumda muhabirlik vazifesiyle başlayan serüveni, zamanla yayın planlama uzmanlığı ve yayın denetleme kurulu üyeliklerine kadar uzanmıştır. Aynı zamanda Türk Halk Müziği repertuar kurulunda edebiyatçı üye sıfatıyla da katkı sunmuştur. Turinay'ın TRT'de üstlendiği önemli görevler şunlardır:
- 1980-1984 yılları arasında Yayın Planlama Uzmanlığı
- 1983-1986 yılları arasında Türk Halk Müziği Repertuar Kurulu Edebiyatçı Üyeliği
- 1984-1990 yılları arasında Yayın Denetleme Kurulu Üyeliği
Bürokrasi, Aile Araştırmaları ve Edebi Mirası
Necmettin Turinay'ın idari kariyerindeki en belirgin dönüm noktalarından biri, Turgut Özal'ın başbakanlığı döneminde gerçekleşmiştir. 1990 yılında kurulan Başbakanlık Aile Araştırma Kurumunun kuruluş çalışmalarında aktif rol oynamış ve üç yıl boyunca bu kurumun genel müdürlüğünü üstlenmiştir. Bu süreçte aile odaklı eğitici televizyon yapımlarının TRT ekranlarında yayınlanmasını sağlamış, ayrıca 1. Türkiye Aile Şurası gibi öncü bilimsel faaliyetleri organize etmiştir. Kurum, gerçekleştirdiği nitelikli çalışmalar neticesinde Türkiye Yazarlar Birliğinin 1991 yılı Kamu Yayıncılığı Ödülü'ne layık görülmüştür.
1992 yılında Başbakanlık müşavirliğine atanan tecrübeli idareci, bu görevini 2000 yılındaki emekliliğine kadar başarıyla yürütmüştür. Emeklilik günlerinin ardından bir dönem İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesinde başkan danışmanı olarak da görev yapan Turinay, 2002 senesinden itibaren çalışmalarını Ankara merkezli olarak sürdürmeye başlamıştır. Kültür Bakanlığı yayın kurulu üyeliği ve kurucuları arasında yer aldığı Türkiye Yazarlar Birliğinde genel sekreterlik gibi görevler de üstlenen yazar, Ankara Aile Araştırma ve Kültür Vakfı'nın Ankara şubesinde de başkanlık yapmıştır.
Edebi ve fikri yazılarında kendi isminin yanı sıra farklı müstear isimler kullanmayı tercih eden yazar, basın dünyasında da etkin olmuştur. Gazetelerdeki köşelerinde kullandığı başlıca takma isimler şunlardır:
- Ahmet Rıdvan
- Vedid Eymen
- Mehmet Toprak
- Ahmet Selim
- Necmettin Sandıklı
Necmettin Turinay, geniş bir yelpazede sürdürdüğü idari, edebi ve akademik çalışmalarıyla Türk kültür dünyasının çok yönlü simalarından biri olarak değer üretmeye devam etmektedir.