Hem Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında adalet ve yönetim mekanizmalarında kritik roller üstlenen Necmettin Molla Kocataş, Türk hukuk ve siyaset tarihinin en önemli isimlerinden biridir. 1875 yılında İstanbul'da dünyaya gelen ve 6 Şubat 1949'da yine aynı şehirde hayata gözlerini yuman bu saygın devlet adamı, Osmanlı'da Adliye Nazırlığı'ndan Cumhuriyet döneminde Kastamonu milletvekilliğine kadar uzanan geniş bir yelpazede ülkesine hizmet etmiştir. Ünlü iletişimci Betûl Mardin de onun torunudur. Yükseköğrenimini İstanbul Hukuk Mektebi'nde tamamlayarak adliye teşkilatında göreve başladı. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde adalet mekanizmasını şekillendiren kararlara imza attı.
Hukuk Mektebinden Yargının Zirvesine
1896 yılında Hukuk Mektebi'nden mezun olduktan sonra meslek hayatına Temyiz Mahkemesi Ceza Dairesi bünyesinde zabıt kâtipliği yaparak başladı. Genç hukukçu, sergilediği üstün başarı ve gayret sayesinde yargı kademelerinde hızla yükseldi. Bu doğrultuda İstanbul Bidâyet Mahkemesi'nde müddeî-i umûmî yardımcılığı, yani savcı yardımcılığı görevine atandı. Buradaki başarılı çalışmalara müteakip İstanbul İstinâf Mahkemesi müddeî-i umûmî yardımcılığı makamına terfi ettirildi. Hukuk mücadelesi daha sonra Selanik İstinâf Mahkemesi müddeî-i umûmîliği vazifesi ile devam etti. Selanik'teki savcılık döneminin ardından başkente dönerek İstanbul 2. Ticaret Mahkemesi üyeliğini üstlendi. Tecrübesiyle dikkat çeken bürokrat, İstanbul Bidâyet Mahkemesi müddeî-i umûmîliği ve İstanbul İstinâf Mahkemesi müddeî-i umûmîliği görevlerine getirildi. Mesleki olgunluk döneminde ise İstanbul İstinâf Ticaret Mahkemesi Başkanlığı gibi son derece kritik bir makamı yönetti. 1875 doğumlu Necmettin Molla'nın hukuk kariyerindeki en dikkat çekici ve sorumluluk gerektiren dönüm noktalarından biri, 1905 yılında görülen Yıldız Suikastı davasında müddeiumumilik yani başsavcılık makamını üstlenmesi olmuştur. Bu zorlu yargılama sürecini kararlılıkla yürüttü.
Valilik, Nazırlık ve Meclis Yılları
Başarılı savcılık yıllarının ardından 1908 yılında idari bir göreve yöneldi. Dört ay gibi kısa süre Bağdat Valiliği yaptı. 1909 yılında devletin en üst düzey makamlarından olan Adliye Nazırlığı görevine atandı. Nazırlık görevinin yanı sıra Şura-yı Devlet Reisliği yaparak yasal düzenlemelerin başında yer aldı. Devlet yönetimindeki etkisiyle Sadrazam vekilliği sorumluluğunu da üstlendi. Siyasi arenada Kastamonu halkının güvenini kazanarak Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda mebus olarak yer aldı. Meclisin I., II. ve III. dönemlerinde Kastamonu mebusu olarak yasama çalışmalarına aktif katılım sağladı. Meclis-i Mebusan'daki üç dönemlik Kastamonu mebusluğu tecrübesinin ardından, Ankara'da kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin II. Döneminde de yine aynı şekilde Kastamonu milletvekili olarak yeni yasama organında görev almıştır. TBMM II. Dönem milletvekilliği sürecinde Adliye Encümeni Reisliği yaparak Türk hukukunun inşasına katkı sundu.
Necmettin Molla Kocataş'ın kariyeri boyunca üstlendiği bazı kritik idari ve siyasi roller şunlardır:
- 1908 yılında gerçekleştirdiği Bağdat Valiliği
- 1909'da atandığı Osmanlı Devleti Adliye Nazırlığı
- Aynı dönemde yürüttüğü Şura-yı Devlet Reisliği
- Cumhuriyet döneminde üstlendiği TBMM Adliye Encümeni Reisliği
Yalı Hayatı, Kocataş Suyu ve Son Yılları
Cumhuriyetin ilanıyla beraber soyadı kanunu kapsamında Kocataş soyadını tercih etti. Sarıyer ilçesinin en gözde yapılarından biri olan tarihi Kocataş Yalısı'nı 1929 yılında satın aldı. Boğaziçi'ndeki bu görkemli yalı, kısa sürede yeni rejimin önde gelen isimlerinin buluşma noktası haline geldi. Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk de bu yalıyı sık sık ziyaret eden seçkin konuklardandı. Necmettin Molla, yalının geniş korularında ve bahçesinde dolaşırken kıymetli bir su kaynağı buldu. Keşfettiği bu lezzetli kaynak suyu, günümüzde de sevilerek içilen Kocataş Suyu olarak adlandırıldı. Ailesine son derece bağlı olan devlet adamı, evli ve altı çocuk babasıydı. Hayatının son dönemini doğduğu yer olan İstanbul'da huzur içinde geçirdi. 6 Şubat 1949 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitiren Kocataş, ardında derin bir iz bıraktı.