Mihrimah Sultan Kimdir?

Osmanlı İmparatorluğu'nun en parlak döneminde, 21 Mart 1522 tarihinde İstanbul'daki Topkapı Sarayı'nda dünyaya gözlerini açan Mihrimah Sultan, cihan padişahı Kanuni Sultan Süleyman ile efsanevi Hürrem Sultan'ın kızı olarak tarihin seyrini değiştiren en güçlü kadın figürlerinden biri olmayı başardı. Çocukluğundan itibaren saray duvarları ardında çok özel bir ilgiyle yetiştirilen bu hanım sultan, hem devlet yönetimindeki ağırlığı hem de hayata geçirdiği devasa hayır eserleriyle imparatorluğun adeta çehresini değiştirdi. Padişah kızı olmanın getirdiği tüm ayrıcalıkları ve sorumlulukları omuzlarında taşıyan hanım sultan, yaşamı süresince saray diplomasisinde çok aktif roller üstlenerek adını altın harflerle yazdırdı. Gerek büyük serveti gerekse hayırseverliğiyle bilinen bu önemli şahsiyet, ömrünü devletin bekasına ve halkın refahına adadı. O, sadece bir sultan değildi. Aynı zamanda sarayın kalbiydi. Sarayda muazzam bir eğitim gördü. Kardeşleriyle birlikte büyüdü.

Sarayda Alınan Kusursuz Eğitim ve Siyasi Nüfuz

Mihrimah Sultan, Osmanlı hanedanının en iyi şartlarında mükemmel bir eğitim alarak yarınlara hazırlandı. şehzade Mustafa, II. Selim ve şehzade Mehmed gibi dönemin kaderini belirleyen isimlerle kardeş olan sultan, saray entrikalarından uzak, son derece nitelikli bir yetiştirilme sürecinden geçti. Aldığı bu üstün terbiye, onun ilerleyen yaşlarında devlet işlerinde söz sahibi olmasının en büyük anahtarı oldu. Kendisine sunulan büyük serveti kişisel lüksler yerine devletin ve halkın çıkarları doğrultusunda kullanmayı seçti. Siyasi zekası ve öngürüsü sayesinde babasının en güvendiği danışmanlarından biri haline geldi. Yaşamı boyunca saraydaki dengeleri başarıyla koruyan Mihrimah Sultan, gücünü her zaman hayırlı işlere kanalize etti. Bu yönüyle hem saray eşrafının hem de halkın derin sevgisini kazandı.

Rüstem Paşa ile Evlilik ve Sadaret Yılları

Takvimler 26 Kasım 1539 tarihini gösterdiğinde, henüz 17 yaşında olan genç Mihrimah Sultan için yeni bir dönem başlıyordu. Genç sultan, dönemin Diyarbakır Valisi olan Rüstem Paşa ile hayatını birleştirdi. Bu evlilik, Osmanlı İmparatorluğu'nun idari yapısında çok önemli bir dönüm noktası oldu. Düğünün ardından hızla yükselen Rüstem Paşa, sadrazamlık makamına getirildi. Paşa, 1544 ile 1561 yılları arasında, yalnızca iki yıllık kesinti hariç kesintisiz bir şekilde sadrazamlık yaptı. Bu süre zarfında eşinin en büyük destekçisi ve akıl hocası yine Mihrimah Sultan'ın kendisiydi. Bu evlilikten Ayşe Hümaşah Sultan, Murad ve Mehmed adlarında üç evlat dünyaya geldi. Aile hayatındaki huzuru siyasi gücüyle birleştiren hanım sultan, saraydaki etkinliğini her geçen gün daha da artırdı.

Mimar Sinan İmzalı Ölümsüz Külliyeler ve Hayır Eserleri

Mihrimah Sultan, sahip olduğu muazzam serveti eşsiz mimari eserlerle taçlandırarak İstanbul'un estetiğine unutulmaz katkılar sağladı. Mimarlık tarihinin dâhisi Mimar Sinan ile yolları bu vesileyle kesişti. Bir gün Mimar Sinan'ı makamına çağırarak kendi adına büyüleyici bir külliye inşa etmesini rica etti. Sinan'ın yer seçimine dair sorduğu soruya, tam bir güvenle "Yerini sen seç" şeklinde yanıt verdi. Bunun üzerine büyük usta, 1540 senesinde Üsküdar'daki Mihrimah Sultan Külliyesi'nin temellerini attı. İnşaat sekiz yıl sürdü ve külliye 1548 yılında kapılarını açtı. Bu devasa külliyenin bünyesinde şu yapılar yer alıyordu:

• Üsküdar İskele Camii
• Medrese
• İlkokul
• Hastane

Külliye, kısa sürede bölgenin en önemli sosyal yaşam merkezlerinden biri haline geldi.

Hayır işlerine ara vermeyen sultan, yıllar sonra yeni bir proje için tekrar kollarını sıvadı. İstanbul'un yedi tepesinden birine daha imzasını atmak istiyordu. Bu doğrultuda 1562 ile 1565 yılları arasında Edirnekapı'da muhteşem bir külliye daha yükseldi. Mimar Sinan'ın üstün dehasıyla hayat bulan Edirnekapı Külliyesi ise şu unsurları barındırmaktaydı:

• Mihrimah Sultan Camii
• Çeşme
• Hamam
• Medrese

İstanbul semalarında yükselen bu eşsiz kubbeler, hayırsever sultanın ebedi mirası oldu. Şehrin iki farklı yakasında yükselen bu iki külliye, günümüzde bile onun adını ve hayırsever ruhunu yaşatmaya devam etmektedir.

Babasının Yanı Başında Son Bularak Tarihe Geçen Bir Ömür

Sarayın, siyasetin ve imar faaliyetlerinin merkezinde geçen dolu dolu bir ömrün ardından Mihrimah Sultan, 25 Ocak 1578 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Öldüğünde 56 yaşındaydı. Gidişi, tüm Osmanlı sarayında ve tebaasında derin bir üzüntüyle karşılandı. Elde ettiği tüm başarılara rağmen, hayattayken gösterdiği tevazu ve cömertlik onun en büyük nişanesi olarak kaldı. Vefatının ardından, babası Kanuni Sultan Süleyman'a olan derin bağlılığının ve sevgisinin bir nişanesi olarak, Süleymaniye Camii'ndeki babasının türbesine, onun hemen yanı başına defnedildi. Cihan imparatorunun sevgili kızının naaşı, bugün de babasının yanı başında, tarihin en görkemli mabetlerinden birinde huzur içinde yatmaktadır. Mihrimah Sultan, bıraktığı eserler ve tarihe yön veren kararlarıyla sonsuza dek hatırlanacaktır.