İlk yılları ve eğitimi
Mesud Pezeşkiyan, 29 Eylül 1954'te Batı Azerbaycan'ın Mahabad kentinde Türk bir ailenin çocuğu olarak doğdu; Ekim 2026 itibarıyla 72 yaşındadır. 1973'te diplomasını aldıktan sonra zorunlu askerlik görevi için Zabol'a taşındı ve bu dönemde tıpla ilgilenmeye başladı. Hizmetini tamamlayınca memleketine döndü, tıp fakültesine girdi ve genel tıp alanında dereceyle mezun oldu. İran-Irak Savaşı (1980-1988) sırasında sık sık cepheleri ziyaret etti; sağlık ekipleri göndermekten, savaşçı ve doktor olarak çalışmaktan sorumlu oldu. Pratisyenlik kursunu 1985'te tamamladı ve tıp fakültesinde fizyoloji dersleri vermeye başladı. Savaştan sonra Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi'nde genel cerrahi ihtisasını yaptı, 1993'te İran Tıp Bilimleri Üniversitesi'nden kalp cerrahisi yan dal uzmanlığını aldı. 1994'te Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi rektörü oldu ve bu görevi beş yıl sürdürdü.
Siyasi kariyeri
Siyasi kariyerine yerel yönetimlerde başladı; Piranşehr ve Nekede ilçelerinde valilik yaptı. 1997'de Muhammed Hatemi hükûmetine Sağlık Bakan Yardımcısı olarak katıldı. Dört yıl sonra Sağlık ve Tıp Eğitimi Bakanı olarak atandı ve 2001-2005 arasında bu görevde kaldı. 2008-2024 döneminde Tebriz, Osku ve Azerşehr seçim bölgesini temsilen beş kez milletvekili seçildi; 2016-2020 arasında parlamentonun Birinci Başkan Yardımcılığını üstlendi. 2016'da Güney Azerbaycan bölgesinden seçilen Türk milletvekilleriyle birlikte Türk Nüfuslu Bölgeler Fraksiyonu'nun kuruluşuna katıldı ve grubun başkanlığını yürüttü. Aynı yıl Türkçenin İran'da yasak olmasının kabul edilemez olduğunu, anadilde eğitim almanın herkesin doğal hakkı olduğunu söyledi. 2013 seçimlerinde adaylıktan çekildi, 2021 seçimlerinde ise adaylığı reddedildi.
Cumhurbaşkanlığı
Kendini ılımlı bir aday olarak konumlandıran Pezeşkiyan, 2024 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ilkelere bağlı aday Said Celili'yi yenerek seçildi. 28 Temmuz 2024'te 9. İran cumhurbaşkanı olarak göreve başladı; 69 yaşında bu makama seçilen en yaşlı kişi oldu. Reformist bir çizgide yer alır. Göreve Direniş Ekseni'ne verilen desteği sürdürerek başladı ve Ekim 2024'te İran'ın İsrail'e düzenlediği saldırıların yönetiminde rol aldı. Dış politikada, İran'ın nükleer programına ilişkin ABD ile varılan anlaşmanın, yaptırımların kaldırılması karşılığında yeniden canlandırılmasını hedefledi. 2025'te İsrail'in saldırılarının artması ve hayatını hedef alan, başarısız kalan bir suikast girişiminin ardından İran'ın misilleme saldırılarına başkanlık etti; gerilim İran-İsrail Savaşı olarak anılan açık çatışmaya dönüştü.
Benzer kişiler
- Mesut Barzani (Siyasetçi · Mahabad)
- Olof Palme (Siyasetçi)
- Abdülfettah el Sisi (Siyasetçi)
- Abdurrahman Köksaloğlu (Siyasetçi)
- Atilla Mutman (Siyasetçi)
- Boris Yeltsin (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mesut Pezeşkiyan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.