Mesut Barzani Kimdir?

Mesud Barzani, 16 Ağustos 1946'da Mahabad'da doğan Kürt siyasetçidir. Ekim 2026 itibarıyla 80 yaşındadır. 2005-2017 arasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanlığı yaptı. 1-30 Nisan 2004 tarihleri arasında Irak Hükûmet Konseyi başkanlığı görevinde bulundu. 1979'dan beri Kürdistan Demokratik Partisi'nin (KDP) başkanıdır.

İlk yılları

Babası Molla Mustafa Barzani'nin genelkurmay başkanı olduğu, günümüzde İran sınırları içinde kalan ve Sovyetler Birliği'nin desteğiyle kurulan Mahabad Cumhuriyeti'nde doğdu. Molla Mustafa Barzani'nin bağımsız bir Kürt devleti kurma girişimi başarısız olunca, babası Sovyetler Birliği'ne gitti; küçük yaştaki Mesud ise Irak'a gitmek zorunda kaldı. 1958'deki Irak darbesinin ardından Molla Mustafa yeni hükûmetin daveti üzerine ülkeye döndü; ancak Irak'ın Kürtlere talep edilen hakları vermemesi üzerine silahlı bir ayaklanma başlattı. 1970'lerin ilk yıllarında Mesud Barzani, babası ve kardeşi İdris Barzani ile Kürtlerin siyasi ve askerî meseleleri üzerine çalıştı. 1975 sonunda babasının ABD'ye iltica etmesinin ardından İdris ile birlikte KDP'ye başkanlık etmeye başladı.

1979 sonrası

Molla Mustafa Barzani'nin 1979'daki ölümünden sonra partinin en etkin liderleri Mesud ve İdris Barzani oldu. Aynı yıl İran'daki devrimin ardından Mesud Barzani ve ailesi İran'a yerleşti. 1980'de İran-Irak Savaşı'nın başlamasıyla KDP, Irak sınırının İran'a yakın bölümünde güçlendi. Saddam karşıtı güçleri İslami hareketlenmeler temelinde etkilemek isteyen İran'a karşı Barzani sıcak yaklaşmadı. KDP'yi 1987'ye kadar kardeşiyle birlikte yönetti; İdris Barzani'nin ölümünün ardından partinin tek lideri hâline geldi.

1990'lar

1991'de Körfez Savaşı'ndan sonra Celal Talabani ve diğer Kürt liderlerle birlikte Baas rejimine karşı bir ayaklanma başlattı; batılı güçlerin müdahalesiyle Kuzey Irak'ta Kürtler için güvenli bölgeler sağlandı. Mayıs 1992'de yapılan seçimlerde Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Talabani bölgesel lider seçildi. 1994'te KDP ile KYB arasındaki anlaşmazlıklar Kuzey Irak İç Savaşı'na yol açtı. Ağustos 1996'da Barzani Baas rejimiyle anlaşma imzaladı ve 31 Ağustos 1996'da Erbil'e giren Irak güçleri bölgeyi ona emanet etti. Ekim 1996 sonlarında iki parti arasında ateşkes imzalandı. 1998'de ABD'nin araya girmesiyle yeni bir ateşkes ilan edildi ve 4 Ekim 2002'de yenilendi.

Bölge başkanlığı

2003'teki Irak işgalinden sonra kurulan Irak Hükûmet Konseyi'nin üyesi oldu. Haziran 2005'te Irak Kürdistan Parlamentosu tarafından Kürdistan Bölgesel Yönetimi başkanı seçildi. Temmuz 2009'daki ilk doğrudan seçimde oyların yüzde 69,6'sını alarak yeniden başkan oldu. Bu görevde Washington'da George W. Bush, Londra'da Tony Blair ile görüştü; Şubat 2017'de de Türkiye'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın misafiri oldu. Time dergisinin 2014 Yılın Kişisi kısa listesindeki sekiz adaydan biriydi.

7 Haziran 2017'de Kürdistan Bölgesi'nde 25 Eylül 2017'de bağımsızlık referandumu yapılacağını duyurdu. Irak hükûmeti sonuçları reddetti; 15 Ekim'de Irak güvenlik güçleri Kerkük'e girip Peşmergeleri geri çekilmeye zorladı. Bunun üzerine 29 Ekim'de başkanlıktan istifa edeceğini açıkladı. Halen KDP başkanıdır. Karşıtları onu kabileci ve muhafazakâr bulur; Erbil'deki yönetimi ise ulaşım altyapısı ve yabancı yatırım alanlarında başarılı sayılmıştır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mesut Barzani maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.