Mehmed Abdülkerim Efendi, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküş dönemine tanıklık eden, saltanatın kaldırılmasının ardından son derece dramatik bir sürgün hayatı yaşayan ve Asya'da kritik diplomatik temaslarda bulunan bahtsız bir şehzadedir. 26 Haziran 1906 tarihinde, dedesi padişah II. Abdülhamid'in saltanatı esnasında Beşiktaş'taki ihtışamlı Yıldız Sarayı'nda doğan hanedan üyesi, imparatorluğun dağılmasının ardından önce Beyrut'a, sonrasında Uzak Doğu ve Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar uzanan fırtınalı bir ömür geçirmiştir. Sürgünün getirdiği zorlu şartlar altında Asya'da karmaşık bir jeopolitik oyunun odağına yerleşen genç Şehzade, nihayetinde 30 Ağustos 1935'te New York'ta bir otel odasında şüpheli bir vefatla hayata veda etmiştir.
Saraydan Sürgün Yıllarına Geçiş
Genç Şehzadenin babası, padişah II. Abdülhamid'in en büyük oğlu olan Şehzade Mehmed Selim Efendi'dir. Annesi ise sarayın saygın hanımefendilerinden Nilüfer Eflakyar Hanımefendi'dir. Yıldız Sarayı'nın güvenli duvarları ardında geçen sakin çocukluk yılları, imparatorluğun yaşadığı büyük çalkantılar ve yıkımlarla beraber kökten bir değişime uğamıştır. Türkiye'de 1922 yılında saltanatın tamamen kaldırılması, hanedan üyeleri açısından geri dönüşü olmayan yeni bir dönemi başlattı. Bu radikal siyasi gelişmenin ardından Mehmed Abdülkerim Efendi, babası ile birlikte doğup büyüdüğü vatan topraklarını terk ederek Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yerleşmek durumunda kaldı. Bu göç, onun için sonu gelmez sürgün günlerinin yalnızca ilk adımıydı.
Asya Topraklarında Büyük Jeopolitik Teklif
Beyrut'taki zorlu ve sıkıntılı yaşam mücadelesinin ardından Şehzade, ümit dolu yeni bir rotaya yöneldi. Kendisi bu amaçla önce Hindistan ve Singapur güzergahını takip ederek Uzak Doğu'nun güçlü ülkesi Japonya'ya kadar seyahat etti. Japon yönetimi o dönemde, Sovyet Rusya'nın sınırları ve hâkimiyeti altında bulunan Türkistan bölgesinde kendi denetimlerinde yepyeni bir imparatorluk oluşturmayı planlıyordu. Japon devleti, bölgedeki Müslüman halkları kazanmak amacıyla bu tasarlanan tahtı Mehmed Abdülkerim Efendi'ye resmen teklif etti. Genç Şehzade, bu dikkat çekici ama bir o kadar da tehlikeli teklifin üzerine birkaç ay boyunca Uzak Doğu'da kalıp temaslarda bulundu. Lakin işler hiç de beklenildiği gibi gitmedi. Planlar büyük bir hızla suya düştü. Siyasi dengelerin aniden bozulması üzerine genç adam, can güvenliğini korumak amacıyla gizli yollardan New York'a kaçtı.
Amerika Sürgünü ve Sır Dolu Vefatı
Amerika Birleşik Devletleri'ne ulaştıktan sonra sessiz bir hayat sürmeye gayret eden Mehmed Abdülkerim Efendi'nin buradaki ömrü ne yazık ki son derece kısa oldu. Takvimler 30 Ağustos 1935 gününü gösterdiğinde, henüz yirmi dokuz yaşında olan genç Şehzade New York'ta konakladığı mütevazı otel odasında cansız hâlde bulundu. Sırlarla dolu bu erken vefat, günümüze değin ulaşan pek çok tartışmanın kapısını aralamıştır. Dönemin resmi emniyet ve basın kaynakları, Şehzadenin kendisini ateşli silahla vurarak yaşamına son verdiğini kaydetmiştir. Öte yandan, bu intihar tezi aile mensupları arasında hiçbir dönem tam manasıyla kabul bulmamıştır. Seneler sonra torunlarından olan Abdülhamid Kayıhan Osmanoğlu, dedesinin Çin istihbarat örgütü tarafından düzenlenen karanlık bir suikast neticesinde hayatını kaybettiğini iddia etmiştir.
Soyu ve Osmanoğlu Ailesindeki Yeri
Mehmed Abdülkerim Efendi'nin genç yaştaki ölümüne karşın, bıraktığı soyu hanedanın bugününe değin taşınmasında büyük bir ehemmiyet taşımaktadır. Kendisi, hanedan soyundan Dündar Osmanoğlu ve Harun Osmanoğlu'nun babasıdır. Yaşamı boyu pek çok ülkeyi görmüş olan Şehzadenin hayattaki ana durakları ve önemli safhaları ise şu şekildedir:
- İstanbul: 1906 yılında Yıldız Sarayı'nda başlayan hanedan yaşamı ve çocukluk günleri.
- Beyrut: 1922 senesinde saltanatın sona ermesinin ardından babası Selim Efendi ile sığındığı ilk göç durağı.
- Tokyo: Hindistan ve Singapur rotasını takip ederek ulaştığı, Türkistan merkezli devlet kurma projesinde kendisine taht teklif edilen Asya merkezi.
- New York: Uzak Doğu'daki girişimlerin başarısızlığından sonra gizlice yerleştiği ve 1935 yılında henüz yirmi dokuz yaşında gizemli şekilde ölü bulunduğu son durağı.