Doğan Türkmen, 1922 yılında İstanbul'da dünyaya gelen, Türk diplomasisinin en saygın ve tecrübeli isimleri arasında yer alarak uzun yıllar farklı ülkelerde Türkiye Cumhuriyeti'ni başarıyla temsil etmiş kıdemli bir büyükelçidir. Cumhuriyetin ilk kuşak diplomatlarından biri olan Türkmen, özellikle soğuk savaş döneminde üstlendiği kritik görevler ve Bern'de uğradığı suikast girişiminden sağ kurtulmasıyla dışişleri tarihinde önemli bir iz bırakmıştır. Başarılı kariyeri boyunca Brüksel'den Moskova'ya, Meksika'dan Helsinki'ye uzanan geniş bir coğrafyada görev yapan deneyimli isim, 17 Şubat 2014 tarihinde İsveç'in başkenti Stockholm'de yaşamını yitirmiştir.
Diplomaside İlk Adımlar ve Yükseliş
Eğitim hayatına İstanbul'da başlayan Doğan Türkmen, 1940 senesinde Kadıköy'de bulunan Saint-Joseph Fransız Lisesi'nden başarıyla mezun oldu. Aldığı bu köklü eğitimin ardından yükseköğrenimini tamamlamak üzere Ankara'ya yönelen genç Türkmen, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. Bu saygın eğitim kurumundan 1944 yılında mezuniyetini alan Türkmen, vakit kaybetmeden meslek hayatına atılma kararı aldı.
Diplomatik kariyerine Dışişleri Bakanlığı bünyesinde adım atan Türkmen, mesleğin ilk yıllarında farklı başkentlerde önemli tecrübeler kazandı. Genç bir diplomat olarak Brüksel Büyükelçiliği Başkatipliği makamına atandı ve bu görevi başarıyla yerine getirdi. Oradaki görevinin ardından, Türk diplomasisinin en kritik merkezlerinden olan Moskova ve İslamabad büyükelçiliklerinde müsteşarlık unvanıyla görev üstlendi. Bu süreçte edindiği deneyimler, kendisinin gelecekteki büyükelçilik görevlerine hazırlanmasında büyük rol oynadı.
Kariyer basamaklarını kararlılıkla tırmanan Doğan Türkmen, 1972 yılında ilk büyükelçilik görevi için Meksika'ya atandı. 1976 senesine kadar Meksika Büyükelçisi sıfatıyla Türkiye'yi temsil eden diplomat, Latin Amerika'daki bu görevinin ardından Ankara'ya döndü. Dışişleri Bakanlığı merkez teşkilatında da etkin roller üstlenen Türkmen, 1977 ile 1979 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri olarak görev yaptı. Sonrasında ise İsviçre'nin başkenti Bern'e büyükelçi olarak tayin edildi.
Doğan Türkmen'in yurt dışı temsilciliklerinde üstlendiği başlıca büyükelçilik görevleri şunlardır:
- Meksika Büyükelçiliği (1972-1976)
- Bern Büyükelçiliği (1979-1984)
- Helsinki Büyükelçiliği (1984-1986)
Bern Suikast Girişimi ve Tarihi Ayrıntılar
Doğan Türkmen'in Bern Büyükelçiliği dönemi, Türk diplomasi tarihinin en zorlu ve karanlık kesitlerinden birine sahne oldu. İsviçre'deki görevi sırasında, 6 Şubat 1980 tarihinde Bern'deki Birleşik Krallık Büyükelçiliği'nde önemli bir diplomatik görüşmeye katıldı. Görüşme bitince büyükelçilik binasından ayrılıp makam aracına bindi. Arabanın hareket etmesinden kısa bir süre sonra, araç yol üzerindeki ilk trafik ışıklarında durmak zorunda kaldı. Tam bu esnada, kırmızı ışıkta bekleyen araca yaklaşan kimliği belirsiz bir saldırgan, doğrudan Türkmen'in bulunduğu noktaya doğru silahıyla ateş açtı.
Saldırı anında büyük bir soğukkanlılık gösteren makam şoförü, ani bir manevrayla direksiyonu kırarak aracı ters yöne doğru sürmeye başladı. Bu hızlı müdahale, olası bir facianın önüne geçilmesini sağladı. Ancak sıkılan kurşunlardan birinin parçası, Doğan Türkmen'in sol kaş bölgesine isabet etti. Yaralanan Türkmen, vakit kaybetmeden doğrudan hastaneye sevk edildi. Burada gerçekleştirilen acil tedavisinin akabinde, büyük bir dirayet göstererek görevine kaldığı yerden devam etti.
Büyükelçi Türkmen'i hedef alan bu menfur suikast girişimini, Ermeni Soyırımı Adalet Komandoları (JCAG) isimli terör örgütü üstlendi. Olay yerindeki görgü tanıkları, saldırganın kaçarken bindiği otomobilin plakasını hızlıca polise ulaştırdı. Bu kritik bilgi üzerine İsviçre ve Avrupa polisi tarafından geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı. Olayın üzerinden henüz üç gün geçmişken, Ermeni asıllı bir Fransız vatandaşı olan Max Hraïr Kilndjian, Fransa'nın Marsilya kentinde emniyet güçlerince yakalandı. 1942 yılında Marsilya'da doğduğu ve bu şehirde bir tütüncü dükkânı işlettiği belirlenen Kilndjian, yapılan yargılama sonucunda iki yıl hapis cezasına mahkûm edildi.
Helsinki'den Emekliliğe ve Aile Mirası
Suikast girişiminin gölgesinde geçen İsviçre yıllarının ardından Doğan Türkmen, diplomatik kariyerine yeni bir solukla devam etti. 1984 yılında Helsinki'ye büyükelçi olarak atandı. Finlandiya'daki bu son büyükelçilik görevi 1986 yılına kadar sürdü. Buradaki diplomatik misyonunun ardından ülkeye dönen kıdemli bürokrat, 1986 ve 1987 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı müşavirliği unvanını taşıdı. Bu görevin tamamlanmasıyla birlikte aktif diplomatik hayatını noktaladı.
Doğan Türkmen sadece kendi kariyeriyle değil, ailesinden devraldığı ve sonraki nesillere aktardığı devlet hizmeti mirasıyla da bilinir. Kendisi, eski Zonguldak Milletvekili Halil Türkmen'in oğludur. Ailenin diplomasideki gurur verici temsilciliği ise sonraki nesilde de kesintisiz devam etmiş; Doğan Türkmen, kendisi gibi Dışişleri Bakanlığı'nda başarılı işlere imza atan ve ülkemizi büyükelçi unvanıyla temsil eden Kaya Türkmen'in babası olmuştur. Doğan Türkmen, ardında zengin bir mesleki miras bırakarak 17 Şubat 2014'te Stockholm'de vefat etmiştir.