Maksim Gorki Kimdir?

Kimdir?

Aleksey Maksimoviç Peşkov, en çok bilinen adıyla Maksim Gorki, 28 Mart 1868'de doğan, 18 Haziran 1936'da ölen Sovyet Rus yazar ve politik eylemcidir. Sosyalist gerçekçi yazının öncüsü kabul edilir.

Çocukluğu ve Gençliği

Nakliyecilik yapan babasını beş yaşında kaybetti. Annesi yeniden evlenince doğum yeri Nijni Novgorod'a döndü, 11 yaşında tamamen öksüz kaldı ve anneannesi ile büyükbabası tarafından büyütüldü. Masallarla büyüdüğü anneannesinin üzerinde büyük etkisi oldu. Yalnızca birkaç ay okula gidebildi. 8 yaşında çalışmaya başladı ve bu sayede Rus işçi sınıfının yaşamını yakından tanıdı. Bir gemide bulaşıkçılık yaparken okuma merakı sardı. Sonraki beş yıl boyunca değişik işlerde çalışarak büyük bir Rusya turuna çıktı ve yazılarında kullanacağı izlenimleri edindi.

Yazarlık Kariyeri

1892'de Tiflis'te Kafkasya Gazetesi'nde çalışmaya başladı. Yoksulluk ve acıyla dolu bir hayat sürdüğü için Rusçada acı anlamına gelen Gorki takma adını kullandı. 1895'te Sankt-Peterburg'da bir dergide yayımlanan Çelkaş öyküsüyle ünlendi; ardından Yirmi Altı Erkek ve Bir Kız yayımlandı. İlk kitabı Hikâye Denemeleri 1898'de yayımlandı ve çok beğenildi. İlk romanı Foma 1899'da basıldı; sağlam bir olay örgüsü kuramaması ve yaşamın anlamı üzerine uzun felsefi tartışmalara girmesi romanların başarısını düşürdü. Rus Devrimi'ne adadığı 1906 tarihli Ana, en başarılı romanı oldu.

Çar rejimine açıkça karşı çıktığı için birçok kez tutuklandı. 1901'de Fırtına Habercisi'nin Türküsü adlı kısa şiiri yüzünden tutuklandı, kısa sürede serbest kalıp Kırım'a gitti. Lenin ile 1902'de tanıştı ve aralarında yakın bir arkadaşlık gelişti. Aynı yıl Rusya Edebiyat Akademisi'ne seçildi, ancak Çar II. Nikolay buna izin vermedi; Anton Çehov ve Vladimir Korolenko bunu protesto edip akademiden ayrıldı. 1905 Devrimi sırasında kısa süre Peter ve Paul Kalesi'nde tutuklu kaldı ve Güneşin Çocukları oyununu yazdı.

Devrim ve Sürgün Yılları

1905'te Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne resmen üye oldu ve Bolşeviklerle birlikte hareket etti. 1905 Moskova Ayaklanması'nda kilit rol oynadı, işçiler için gereken malzemeyi sağladı. 1906'da ABD'ye gitti, aynı yıl Rusya'dan ayrılıp İtalya'da Capri Adası'ndaki villasında yaşamaya başladı. 1913'te Rusya'ya döndü, I. Dünya Savaşı'na girilmesine karşı çıktı ve Aralık 1915'te Letopis dergisini kurdu. 1921-1929 arasında yeniden İtalya'nın Sorrento kentinde yaşadı.

Son Yılları

1932'de Stalin onu ülkeye kesin dönüş yapmaya çağırdı. Gorki'ye Lenin Nişanı verildi, Moskova'da bugün Gorki Müzesi olan malikâneye yerleştirildi; adı Tverskaya Caddesi'ne ve doğduğu şehre verildi. 1934 Aralık'ındaki Kirov suikastından sonra Moskova'daki evinde bir tür hapis hayatı yaşadı. 1936 Haziran'ında öldü; ölümü şüpheli kabul edilir, ancak zehirlendiği iddiası ispatlanamamıştır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Maksim Gorki maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.