Türk edebiyatının ulu çınarı Sait Faik Abasıyanık'ın annesi olan Makbule Abasıyanık, oğlunun sanat yaşamını maddi ve manevi olarak destekleyen, ölümünden sonra ise onun mirasını yaşatmak amacıyla Darüşşafaka Cemiyeti ile iş birliği yaparak Türkiye'nin ilk kültür hamilerinden biri haline gelen saygın bir cumhuriyet kadınıdır. 1883 yılında dünyaya gözlerini açan ve 21 Ocak 1963 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yuman Abasıyanık, kurduğu müze ve hayata geçirdiği öykü ödülü ile edebiyat dünyasında kalıcı bir iz bırakmıştır.
Ailesi ve Yaşam Yolculuğu
Adapazarı'nın köklü ailelerinden Hacı Rıza Efendi'nin kızı olan Makbule Hanım, Mehmet Faik Bey ile dünya evine girdi. Çiftin bu evlilikten 1906 senesinde Türk edebiyatını derinden etkileyecek olan oğulları Sait Faik Abasıyanık dünyaya geldi. Evlilikleri boyunca fırtınalı dönemler geçirdiler. Bu sebeple 1913 yılında tam üç buçuk sene ayrı kaldılar. Bu dönemde oğlunu babasına bırakan Makbule Hanım, Hacı Numan Bey'in eşi Mürüvvet Hanım ile birlikte yaşadı. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde aile yeniden bir araya geldi. Oğullarının eğitimi dolayısıyla İstanbul'a taşınma kararı aldılar. Süleymaniye, Şişli ve Nişantaşı semtlerinde ikamet ettiler. Yaz aylarını ise Yakacık ve Burgaz Adası'ndaki kiralık evlerde geçirdiler. Mehmet Faik Bey'in Burgaz Adası'ndaki satın aldığı köşk, ailenin daimi yuvası oldu. Eşini 1938 yılında kaybettikten sonra yaşamını tamamen bu adadaki köşkte sürdüren Makbule Abasıyanık, siroz hastalığına yakalanan oğluna ömrünün son on yılında bu adada kol kanat gerdi. Oğlu Sait Faik ise kış mevsimini Şişli'de geçirirken, yaz aylarında adada annesinin yanında kalıyordu. Siroz tanısı konulmasının ardından yaşamının son on yılının büyük kısmını Burgaz Adası'ndaki köşkte annesiyle paylaştı.
Edebiyat Hamiliği ve Kültürel Mirası
Oğlunun edebi dehasına her zaman inandı. Onun yazarlık tutkusunu sonuna kadar destekledi. Eşinin vefatının ardından aile bütçesinin yönetimini kendi üstlendi. Sanatçının maddi kaygılardan uzak bir biçimde sadece yaşamındaki yazılara odaklanabilmesi için ona kesintisiz finansal destek sağladı. Bu cömert tavrıyla hem oğlu hem de dönemdaşı olan yazarlar tarafından Türkiye'nin ilk mesenlerinden biri olarak kabul edildi. Oğlunun 11 Mayıs 1954'teki vefatından sonra Makbule Hanım, 8 Kasım 1954 tarihinde hazırladığı vasiyetle mal varlığının büyük kısmını ve Sait Faik'in eserlerinin telif haklarını cemiyete bağışladı. Oğlu Sait Faik, son yıllarında Darüşşafaka Lisesi'ndeki bir edebiyat matinesine katılmış ve okulu çok beğenmişti. Eve döndüğünde, kimsesiz çocuklara sunulan imkanlardan etkilenerek tüm mal varlığını bu kuruma bırakmayı annesine teklif etmişti.
Bu asil vasiyetnamenin getirdiği önemli kültürel değerler şunlardır:
- Sait Faik Abasıyanık Müzesi: Burgaz Adası Çayır Sokak 15 numarada bulunan köşk, Makbule Hanım'ın arzusuyla müzeye dönüştürüldü. Kapılarını 22 Ağustos 1959 günü açan müze, yazarın vasiyeti doğrultusunda ücretsiz olarak hizmet vermektedir. Günümüzde çarşamba, perşembe, cuma ve cumartesi günleri 10.30 ile 17.00 saatleri arasında gezilebilen bu özel müze, internet üzerinden sanal olarak da ziyaretçilerini ağırlamaktadır.
- Sait Faik Hikâye Armağanı: Edebiyat dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olan bu yarışma, ilk kez 1955 yılında düzenlendi. Ödülün parasal tutarı 1960 yılına dek Varlık Yayınları tarafından üstlenildi.
- Eserlerin Geleceği: Telif haklarının devredilmesi sayesinde yazarın yapıtları Darüşşafaka koruması altında geleceğe taşındı.
1960 ile 1963 yılları arasında bir kesintiye uğrayan bu ödül, Makbule Hanım'ın 1963'teki vefatının akabinde Darüşşafaka Cemiyeti çatısı altında Sait Faik Hikâye Armağanı ismiyle kesintisiz biçimde yaşatılmaya devam etti.