Thomas Carlyle Kimdir?

Kimdir

Thomas Carlyle, 4 Aralık 1795'te İskoçya'nın Ecclefechan kentinde doğdu ve 5 Şubat 1881'de Londra'da öldü. İskoç asıllı bir deneme ve hiciv yazarı, tarihçi ve eğitmendi. Edinburgh Ansiklopedisi'ne de makaleler yazdı. Çok tartışılan toplumsal yorumlarıyla ve iktisat bilimini kasvetli bilim diye adlandırmasıyla hatırlanır. Yapıtlarında İngiltere'nin tarihini, toplumsal yaşamını ve işçi sorunlarını ele aldı.

Ailesi ve eğitimi

Güneybatı İskoçya'da, katı Kalvinist inançlı bir ailenin oğlu olarak doğdu. Ailesi, oğullarının Protestan ilkelerine göre yetiştirilmesine ve bir din adamı olmasına özen gösteriyordu. Annan Akademisi'ne gönderildi; arkadaşlarına uyum sağlayamadı, alay konusu oldu ve üç yıl sonra okuldan ayrıldı. Ailesinin isteğiyle Edinburgh Üniversitesi'nde ilahiyat eğitimine başladı; ancak bu dönemde Hristiyan inancını yitirdi. Buna karşın hayatı boyunca katı Kalvinist değerlere uymayı sürdürdü ve eserlerinin ana temaları sıkı dinsel ilkeleri yansıttı.

Diplomasını aldıktan sonra din adamı olmadı. Önce hukuk okumayı denedi, sonra Annan Akademisi'nde ve Kirkcaldy'deki bir okulda öğretmenlik yaptı. 1818-1819'da yeniden Edinburgh Üniversitesi'ne kaydolup bir diploma daha aldı. 1821'de din alanına girme arzusunu bırakıp yazarlıkla yaşamaya karar verdi ve Edinburgh'a yerleşti.

Yazarlığı

Alman diline ve edebiyatına büyük ilgi duyarak Alman edebiyatının önemli eserlerini İngilizceye çevirdi. Bunların arasında Goethe'nin Wilhelm Meister'in Çıraklık Yılları kitabının çevirisi 1824'te yayımlandı. Schiller'in Hayatı adlı eseri 1823-1824'te London Magazine'de bölümler hâlinde çıktı, 1825'te kitap oldu. Bu dönemden sonra roman ve hikâye yazmaktan vazgeçip deneme, biyografi ve tarih gibi daha ciddi türlere yöneldi. Edinburgh Review için yazdığı Zamanımızın İşaretleri ve Nitelikler denemeleri sonradan toplanıp basıldı.

1826'da 1821'de tanıştığı Jane Baillie Welsh ile evlendi. Eşinin sağladığı gelirle 1828'den sonra çift, İskoçya'daki Craigenputtock çiftliğinde yaşamaya başladı. Burada yayımlanan denemeleriyle büyük bir isim yaptı ve üslubu nedeniyle aksi tabiatlı, öfkeli bir yazar olarak ün kazandı. Ölümünden sonra eşiyle yazıştığı yaklaşık 9.000 mektup, çiftin genel olarak mutlu olmalarına rağmen sık kavga ettiklerini gösterdi; bazı araştırmacılar bu şöhreti onun mide ülserlerine ve ağrılarına bağlar.

Sartor Resartus ve Londra yılları

Sartor Resartus (Terzi ve Yeniden Yapılan Dikiş) adlı yapıtında kendi yaşamını eleştirel biçimde ele aldı. Eser Fraser's Magazine'de 1833-1834'te bölümler hâlinde yayımlandı; önce İngiliz eleştirmenler ve okurlar tarafından beğenilmedi. 1836'da Boston'da ilk baskısı çıktı, İngiltere'de kitap olarak 1838'de yayımlandı. Önsözünü yazan ve sonradan yakın arkadaşı olan Amerikalı yazar Ralph Waldo Emerson bu eserin Amerikan deneyüstücülük akımına temel olduğunu belirtti. Eserin değeri sonradan İngiliz entelektüel çevrelerinde anlaşıldı.

1834'te Londra'ya taşındı ve Chelsea semtinde bir ev aldı; burada Leigh Hunt, John Stuart Mill ve Ralph Waldo Emerson gibi yazarlardan oluşan entelektüel çevrenin içinde yer aldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Thomas Carlyle maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.