Türkiye'de radyo ve televizyon yayıncılığının öncü isimlerinden olan, TRT'nin ilk kadın haber spikerleri arasında yer alan Jülide Gülizar, ömrünü Türkçenin doğru ve güzel konuşulmasına adamış çok yönlü bir eğitmendir. 8 Nisan 1929 tarihinde Adana'da dünyaya gözlerini açan Gülizar, spikerliğin yanı sıra yazarlık ve muhabirlik gibi alanlarda da derin izler bırakmıştır. 14 Mart 2011 günü hayatını kaybeden usta televizyoncu, ardında yarım asırlık büyük bir mesleki miras ve Türk dilinin haklarını savunan sayısız çalışma bırakmıştır. Kendisi, Türk televizyonculuğunun simge isimlerinden biri olarak tanınır.
Hukuktan Ankara Radyosu Stüdyolarına
Eğitim hayatının ilk basamaklarını Mersin'de tırmanan Jülide Gülizar, ilk ve ortaokulu bu liman kentinde okumuştur. Daha sonra lise eğitimi için başkente giderek Ankara Kız Lisesi'nden mezun olmuştur. Akademik kariyerine hukuk alanında devam eden Gülizar, 1956 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden diplomasını almıştır. Hukuk eğitiminin ardından avukatlık stajını başarıyla tamamlamış olsa da kendi mesleğini icra etmeyi tercih etmemiştir. Onun asıl tutkusu ses ve sözcükler olmuştur. Mezun olduğu yıl olan 1956'da Ankara Radyosu'na katılarak yayıncılık dünyasına ilk adımı atmıştır. Gençlik yıllarında şiire derin bir merak duyan ve gelecekte tanınmış bir şair olmayı hedefleyen usta isim, evlendiğinde soyadının değişecek olması gerçeğiyle erkenden yüzleşmiştir. Yazdığı şiirlerin altında her zaman aynı kalacak, hiç değişmeyecek bir imza bulunmasını istemiştir. Bu nedenle, asıl soyadı olan Göksan yerine kendi bulduğu Jülide Gülizar ismini kalıcı olarak kullanmaya karar vermiştir. Yazar, 1955 yılında edebiyatçı Abdullah Rıza Ergüven ile hayatını birleştirmiş, fakat bu evlilik 1960 yılında boşanma ile neticelenmiştir. Evli kaldığı bu beş yıllık süreçte edebiyat öğretmenliği yaparak dil ve edebiyatla olan bağını eğitimci kimliğiyle güçlendirmiştir.
Ekranın İlkleri ve Türkçe Mücadelesi
Türkiye'de televizyon yayıncılığının başladığı 1968 yılı, onun TRT ekranlarında haber spikeri olarak görünmeye başladığı tarihi bir dönüm noktasıdır. Kariyeri boyunca kadın spiker kimliğiyle pek çok ilke imza atan Gülizar, yayın dünyasında devrim niteliğinde adımlar atmıştır. Başarılı spikerin gerçekleştirdiği yenilikçi mesleki adımlardan bazıları şunlardır:
- Açık havada haber sunan ilk kadın spiker olmuştur.
- Televizyon yayınlarındaki ilk canlı naklen yayını gerçekleştirmiştir.
- Radyo ve televizyonda ilk röportaj çalışmalarına imzasını atmıştır.
Yayıncılıkta gösterdiği üstün başarının yanı sıra Türkçenin yozlaşmasına karşı yürüttüğı amansız mücadele ile geniş kitlelerin takdirini kazanmıştır. Ayrıca dil konusunu yaşamındaki "tek haklı ırkçılık" olarak nitelendiren Gülizar, yabancı dil öğrenimine kesinlikle karşı olmadığını her fırsatta dile getirmiştir. Yabancı dil eğitimine karşı olmasa da yeni bir dil öğrenirken kendi öz dilimizin unutulmaması ve yozlaştırılmaması gerektiğinin önemini ısrarla vurgulamıştır.
Son Nefesine Kadar Süren Bir Dil Sevdası
TRT bünyesinde yaklaşık 30 yıl boyunca gururla ve başarıyla çalışan Gülizar, 1982 yılında resmi olarak emekliye ayrılmıştır. Emeklilik hayatında da üretkenliğini kaybetmemiş, pek çok farklı ajans ve yayın kuruluşunda yazar, muhabir ve eğitmen sıfatıyla çalışmalarını sürdürmüştür. Türkçenin doğru şekilde aktarılması ve kullanılması adına yürüttüğı çalışmaları emeklilik döneminde de hiç duraksamadan sürdürmüştür. 1997 yılından itibaren Başkent Üniversitesi İletişim Fakültesi çatısı altında geleceğin medya çalışanlarına spikerlik ve diksiyon dersleri vermiştir. Başkent Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde verdiği derslerin yanı sıra Kanal B ekranlarında hazırladığı ufuk açıcı söyleşilerle Türkçenin doğru ve güzel aktarılması misyonunu kararlılıkla sürdürmüştür. Meslek örgütlenmesinde de rol üstlenen usta isim, Çağdaş Gazeteciler Derneği'nde yönetim kurulu üyesi olarak sorumluluk üstlenmiştir. Meslek hayatı boyunca layık görüldüğü pek çok ödülün yanı sıra edebiyat ve dil üzerine kaleme aldığı çok sayıda eseri bulunmaktadır. Haberci Ali Kırca'nın 2002 yılında müzikseverlerle buluşturduğu "Habersiz Türküler" albümünde yer alan "Ah Bir Ataş Ver" adlı türkünün giriş bölümünde seslendirmesiyle yer almıştır. Gülizar, bu türkünün girişinde yaşanan Dumlupınar denizaltısı faciasını kendi düzgün ve etkileyici Türkçesiyle anlatarak hafızalarda derin bir iz bırakmıştır. Usta spiker, zatürre teşhisi nedeniyle bir süredir tedavi altında tutulduğu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 82 yaşında vefat etmiştir. Naaşı Ankara Kocatepe Camii'nde düzenlenen törenin ardından Ankara'daki Karşıyaka Mezarlığı'nda ebedi istirahatgahına tevdi edilmiştir.