Edebiyat dünyasının en önemli isimleri arasında yer alan Selma Lagerlöf, 1909 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk kadın yazar unvanıyla tarihe geçmiştir. İsveç'in Värmland bölgesindeki Mårbacka çiftliğinde 20 Kasım 1858 tarihinde dünyaya gelen bu ünlü yazarın tam adı Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf'dür. Louise ve subay olan babası Erik Gustaf Lagerlöf çiftinin kızı olarak dünyaya gözlerini açan yazar, beş kardeşiyle birlikte büyüyeceği bu huzurlu çiftlikte doğayı ve dünyayı tanımaya başladı. Kardeşleri Gerda, Johan, Anna, Daniel ve Johanna Maria idi. Küçük yaşta karşılaştığı sağlık sorunları onun hayata bakışını şekillendirdi. Üç buçuk yaşındayken geçirdiği çocuk felci nedeniyle bir dönem sakat kalan küçük Selma, okul yerine evde özel eğitim alarak yetiştirildi. Evdeki bu kapalılık döneminde edebiyata sığınan küçük kız, henüz genç yaşlarda kendi şiirlerini yazmaya başlayarak yazar olma yolundaki ilk adımlarını attı.
Zorluklarla Başlayan Gençlik ve Öğretmenlik Yılları
Eğitim hayatına Stockholm'de devam etmeye karar veren genç Selma, 1882 yılında buradaki öğretmen okuluna kaydını yaptırdı. Okulu başarıyla bitirdikten sonra, babasını da kaybettiği yıl olan 1885'te Landskrona şehrinde öğretmenlik yapmaya başladı. Öğretmenlik mesleğini başarıyla sürdürürken bir yandan da edebiyatla olan güçlü bağını koparmayan yazar, çocukluğunda kendi köyünde dinlediği masalları ve çevresindeki insanlardan duyduğu hikayeleri büyük bir titizlikle kâğıda dökmeye başladı. Biriktirdiği bu yerel anlatılar, yazarın ileride kaleme alacağı ünlü romanların temel harcı haline gelecekti. Lagerlöf, çağdaş öykücülüğün en yetenekli temsilcilerinden biri olarak gösterilmektedir.
Edebiyat Dünyasına Adım ve Büyük Dönüm Noktası
Lagerlöf için edebiyat dünyasındaki asıl dönüm noktası, 1890 yılında bir derginin düzenlediği öykü yarışmasıyla gerçekleşti. Yarşmaya, kafasındaki bir romanın başlangıcı niteliğinde hazırladığı beş bölümü gönderen yazar, yarşmadan birincilikle ayrılmayı başardı. İlk kitabı olan iki ciltlik 'Gösta Berlings Saga' adlı romanını da bu bölümlerden yola çıkarak 1891 yılında Landskrona'da öğretmenlik yaparken tamamlayıp yayımladı. Yazarın 1894 yılında okuyucuyla buluşturduğu 'Osynliga länkar' (Görünmez Bağlar) adlı hikaye kitabı, geniş kitleler tarafından geniş bir beğeniyle karşılandı. Bu büyük başarı, İsveç Kralı ve Eğitim Bakanlığının da dışarıdan gelen özel maddi destekleriyle onu taçlandırdı. Lagerlöf, sağlanan bu burs ve maddi olanaklar sayesinde 1895 yılında öğretmenlik görevini tamamen bıraktı. Artık tüm zamanını sadece edebi eserler üretmeye ayıracaktı.
Dünya Seyahatleri ve Nobel Edebiyat Ödülü
Kazandığı bursun ardından ufkunu genişletmek isteyen yazar, çok sayıda yurtdışı gezisine çıktı. Bu doğrultuda 1895-1896 yıllarında İtalya'da, 1899-1900 yılları arasında Mısır ile Filistin'de bulundu. Mısır ve Filistin seyahatleri sırasında edindiği derin kültürel izlenimlerin ve toplumsal gözlemlerin etkisiyle kaleme aldığı iki ciltlik ünlü 'Jerusalem' (Kudüs) romanı, onun edebi kariyerinde adeta bir dönüm noktası oldu. Bu dev roman yazarı İsveç'in en önde gelen edebiyatçılarından biri haline getirdi. Seyahatlerine devam eden sanatçı, 1901 ile 1906 yıllarında ise Belçika, Almanya ve İsviçre'de yaşadı.
Edebiyat alanındaki bu büyük çalışmalarının bir ödülü olarak, 1907 yılında İsveç'teki Uppsala Üniversitesi yazarı fahri doktor unvanına layık gördü. Aynı yıl İsveç'in güney-orta bölgesinde yer alan Falun şehrine yerleşti ve buradaki yaşamına serbest bir yazar olarak devam etti. 1909 yılına gelindiğinde ise Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Edebiyat dünyasının bu en saygın ödülünü alan ilk kadın yazar olarak adını tarihin altın sayfalarına yazdırdı. Bu büyük başarıların ardından, 1914 yılında İsveç Akademisi üyeliğine seçilen ilk kadın oldu. Yazarın çocuk edebiyatında da çok önemli bir yeri vardır. Kaleme aldığı 'Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige' adlı eseri büyük bir külte dönüştü. Türkiye'de 'Uçan Kaz' adıyla televizyon ekranlarına taşınan çizgi film dizisi, işte bu ölümsüz kitaptan uyarlanmıştır. Yaşamının son yıllarını doğduğu topraklarda geçiren yazar, 16 Mart 1940 tarihinde 82 yaşındayken Mårbacka'da hayatını kaybetti.
Selma Lagerlöf'ün Başlıca Eserleri
- Gösta Berlings Saga (1891)
- Osynliga länkar (Görünmez Bağlar) (1894)
- Antikrists mirakler (Deccal'in Mucizeleri) (1897)
- En herrgårdssägen (Malikane öyküleri) (1899)
- Kunganilla Kraliçeleri (1899)
- Balıkçının Yüzüğü (1899)
- Jerusalem (Kudüs) (1901-02)
- Bir Masal Üstüne Masal (1902)
- Herr Arnes penningar (Bay Arnes'in Hazinesi) (1904)
- Kristuslegender (1904)
- Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige (Nils Holgersson'un yabankazlarıyla maceraları) (1906-07)
- Liljecronas hem (Lilekrona’daki Ev) (1911)
- Körkarlen (1912)
- Kejsarn av Portugallien (Portekiz Kralı) (1914)
- Troll och Människor (1915)
- Marbacka (1922)
- Löwensköldska ringen (1925)
- Carlotte Löwensköld (1927)
- Anna Svärd (1928)
- Ett Barns Memoarer (Bir Çocuğun Anıları) (1930)
- Dagbök för Selma Lagerlöf (Selma Lagerlöf'ün Günlüğü) (1932)
- Sonbahar (1933)
- Noel Hikayeleri (1938)
- The Silver Mine
- Zacharias Topelius