Macit Gökberk, felsefe dünyamızın en seçkin simalarından biridir.
Cumhuriyet döneminin bu değerli felsefecisi; terim kargaşasını gidermek, kavramların sınırlarını belirlemek ve felsefe dilini sadeleştirmek için ömrü boyunca çabalamıştır.
Başarılı düşünür, 1908 yılında Selanik coğrafyasında dünyaya gözlerini açmıştır.
Kurtuluş Savaşı komutanlarından Şükrü Naili Gökberk ile eşi Nazire Hanım'ın oğlu olan Macit Gökberk, aynı zamanda gençlik yıllarından itibaren felsefe bilimine yoğun bir ilgi duymuştur.
Yaşamı boyunca sürrdürdüğü bu akademik mücadele, 15 Ağustos 1993 tarihinde İstanbul'da son bulmuştur.
Hem yazdışı kapsamlı felsefe tarihi yapıtıyla hem de Türk Dil Kurumu başkanlışı dönemindeki hizmetleriyle kültür tarihimizdeki seçkin yerini her zaman korumaktadır.
Akademik Yükseliş ve Berlin Yılları
İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun olan Macit Gökberk, 1932 senesinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünü bitirmiştir.
Mezuniyet tezi konusu Platon'un Theaitetos Diyaloğu olmuştur.
Başarısıyla öne çıkan ve bu alanda tanınan genç mezun, aynı yıl bölüme asistan olarak kabul edilmiştir.
Asistanlık döneminde Hans Reichenbach'ın Logik adı altında verdiği dersleri Türkçeye aktarmıştır.
Felsefe birikimini daha da derinleştirmek amacıyla 1935 yılında Almanya'ya giderek Berlin Üniversitesi'nde doktora çalşmalarına başlamıştır.
Berlin'de Prof. Eduard Spranger'in yanında çalşan Gökberk, 1940'ta 'Hegel ve Auguste Comte’da Toplum Kavramı' teziyle doktorasını tamamlamıştır.
Doktorasının ardından Türkiye'ye dönerek eski kürsüsünde görevine devam etmiştir.
Bu çatı altında önce 1941 yılında doçentlik unvanını kazanan yazar, ardından 1949 senesinde profesörlük payesine yükselmiştir.
Akademik kariyerini uzun yıllar boyunca aynı kararlılıkla sürdürdükten sonra, 1978 yılında resmen emekliye ayrılmıştır.
Felsefe Tarihi ve Yazınsal Üretkenliği
Macit Gökberk'in felsefe dünyasındaki yoğun mesaisi, temel olarak iki önemli alan üzerinde yürütülmüştür.
Ayrıca çalşmaları felsefe tarihi ile dil ve bilgi sorunu konularında yoğunlaşmıştır.
Düşünürün felsefe tarihine dair çalşmalarını kapsamlı bir şekilde derlediği Felsefe Tarihi adlı eseri, ülkemizde bir Türk felsefecisi tarafından başan sona kaleme alınmış ilk büyük ve bütünsel kaynak olma özelliğine sahiptir.
Eserlerinde Anadolu-Yunan düşüncesinden hareket ederek 18. yüzyıl Aydınlanmasına, oradan da özellikle Kant ve Hegel gibi büyük düşünürlerin ortaya koyduğu kuramlara ulaşmıştır.
Bu yöndeki çalşmalarında özellikle Hegel'in devlet felsefesi ile Kant ve Herder'in tarih yaklaşımları başlıca araştırma eksenini teşkil eder.
Gökberk, Herder ile Kant'ın tarih sorununa getirdiği çözümleri özgün bir dille ortaya koymuştur.
Yazarın felsefe literatürüne kazandırdışı öne çıkan çalşmaları şunlardır:
- Kant ile Herder’in Tarih Anlayışları (Tarihsel düşünce modellerini ayrıntılarıyla karşılaştırır)
- Hegel’in Devlet Felsefesi (Felsefe Arşivi dergisinde yayımlanmış ve düşünsel derinliği olan bir makaledir)
- Hegel Felsefesi-Yaşayan Yönleriyle (Hegel düşüncesinin günümüz dünyasındaki etkilerini ele alan yazısıdır)
Dilin Sınırları ve Türk Dil Kurumu Başkanlışı
Dil konusu, Macit Gökberk'in felsefe anlayışının kalbinde çok özel ve değerli bir yere sahiptir.
Fikirlerin üretilmesinde en önemli ve birincil kaynak olan dil, onu hayata geçiren ve günlük yaşamda kullanan insan topluluklarından asla bağımsız düşünülemez.
Uygarlığın gelişmesiyle paralel olarak değişen, gelişen ve böylece kendi kendini yenileyen bir yapıya sahip olan dil konusundaki görüşlerini Gökberk, Değişen Dünya, Değişen Dil adlı meşhur yapıtında bir araya getirmiştir.
Felsefe yaparken kullanılan Türkçe terimlerin kurulması, felsefe dilinin yalınlaşması ve bilimsel kavramların doğru biçimde sınıflandırılması yolunda büyük bir çaba harcamıştır.
Dile duyduğu bu derin tutku ve ilgi, henüz genç yaşlarda ortaya çıkmıştır.
Henüz öğrenci olduğu 1942 yılında düzenlenen ilk Türk Dil Kurultayı'nı büyük bir heyecanla yakından takip eden Gökberk, ilerleyen yıllarda Türk dilinin yönünü belirleyen kurumun başına geçmiştir.
Ülkenin dil politikasına yön veren başarılı yazar, iki farklı dönemde Türk Dil Kurumu Başkanlışı görevini yürütmüştır.
Bu görevleri sırasıyla 1954-1960 ile 1969-1976 yılları arasında büyük bir başarıyla üstlenmiştir.