Kökeni ve görevi
Kabakçı Mustafa, 1770 dolaylarında doğdu. Bazı kaynaklara göre Kastamonulu, bazılarına göre Rizeliydi. Of'lu Mustafa ve Pazar'lı Mustafa adlı iki genç akrabası olduğu bilindiği için Rizeli olduğu düşünülür. 1807'de yaşının yaklaşık 35 olduğu tahmin edilmiştir. İsyandan önceki hayatı hakkında neredeyse hiçbir belge ya da bilgi yoktur. 1807'de Boğaz'ın Avrupa yakasındaki Rumeli Feneri'nde Boğaz Kalesi muhafızıydı. Emrindeki askerlere yamak deniyordu. Yamaklar, Karadeniz'den gelen Kazak akınlarına karşı Boğaz'ı ve İstanbul'u savunmak için Boğaz'ın Karadeniz ağzındaki kalelerde konuşlanmış birliklerdi.
1807 isyanı
1807'de Nizam-ı Cedid askeri olmaları yönünde emir gelince Kabakçı Mustafa bu emri kabul etmedi. 25 Mayıs'ta Boğaz Kalesi yamaklarını Büyükdere çayırında topladı ve Nizam-ı Cedid askeri olmamak için isyan ettiğini açıkladı. Yamaklar onu isyanın önderi seçti. 27 Mayıs'ta yaklaşık 500 kişilik grup İstanbul'a yürüdü ve yol boyunca yeni katılımlar oldu. Sedaret kaymakamı Köse Musa Paşa, Nizam-ı Cedid askerinin harekâtını durdurdu. Kabakçı Mustafa 28 Mayıs'ta isyancılarla Et Meydanı'na indi; yeniçeri ihtiyarlarını ve Şeyhülislam Şerifzade Ataullah Mehmed Efendi başta olmak üzere ulemayı çağırarak ayaklanmaya onay verilmesini sağladı. Eline geçen Nizam-ı Cedid yanlısı devlet adamlarından ve subaylardan 11 kişiyi kurduğu mahkemede yargılattı ve suçlu buldu; bunlar birkaç gün sonra idam edildi. III. Selim kan dökülmesini istemediği için isteklerin hepsini kabul etti ve Nizam-ı Cedid'in kaldırılmasına ilişkin fermanı çıkardı. Ardından isyancılar padişahı da istemediklerini söyledi ve 29 Mayıs 1807'de III. Selim'i tahttan indirip yerine IV. Mustafa'yı geçirdi.
Yeni dönem ve ölümü
IV. Mustafa, Kabakçı Mustafa'ya turnacıbaşı rütbesiyle Boğaz muhafızlığı görevini verdi. Köse Musa Paşa, Şeyhülislam Ataullah Mehmed Efendi ve Kabakçı Mustafa yeni padişahın en yakın adamları oldu. Bu sırada İstanbul'da kötü hava koşulları, kıtlık ve karışıklıklar yaşanıyor, yeniçeriler ve yamaklar şehri yağmalamaya başlıyordu. Kabakçı Mustafa'nın tutarsız davranışları halkın nefretini çekti. Bir örnekte, dayısı Kerim Çavuş'un Karaköy'de kahvehane açmasına izin vermeyen sekbanbaşını hapsettirdi ve Macar Kalesi'ni kuşatarak teslim aldı; Kerim Çavuş bu olaylarda öldürüldü. Temmuz 1808'de III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak isteyen Alemdar Mustafa Paşa ordusuyla Rusçuk'tan İstanbul'a yürürken, Kabakçı Mustafa'nın ortadan kaldırılmasına karar verildi. Uzun Ali Ağa komutasındaki 300 kişilik süvari birliği 14 Temmuz'da Rumeli Feneri Kalesi'ne baskın yaptı. Yeni evlenmiş olan Kabakçı Mustafa baskından habersizdi ve baskının hemen başında vurularak öldürüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Kabakçı Mustafa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.