Joseph Lister Kimdir?

Joseph Lister (5 Nisan 1827 – 10 Şubat 1912), İngiliz doktordur. Modern tıp ve cerrahideki en büyük ilerlemelerden biri sayılan antiseptikleri keşfeden ve antisepsiyi kuranlar arasında yer alır. 5 Nisan 1827'de Essex'in Upton kasabasında doğdu.

Ailesi ve Eğitimi

Babası Joseph Jackson Lister, mikroskobu mükemmelleştiren buluşu nedeniyle Kraliyet Cemiyeti üyeliğine seçilmişti. Aile İngiliz Quaker mezhebindendi ve bu nedenle her okula gidemiyordu. Lister özel eğitim gördü, ciddi ve sıkı bir yetiştirilme tarzı içinde büyüdü. Ailesine derin saygı duyuyordu; babası onun en yakın arkadaşıydı ve bütün hayatı boyunca babasına mektuplar yazıp yaptığı deneyleri ve araştırmaları anlattı. 1848'de üniversite hastanesine girdiği zaman, ileride büyük bir isim olacağını gösteren bir hali yoktu. Orta boylu, narin yapılı, parlak siyah saçlı bir gençti; Quakerlere özgü siyah uzun paltosu onu dikkat çekici kılıyordu. Ciddi görünmesine rağmen aslında şen bir insandı, açık havada jimnastik yapmayı ve yüzmeyi çok severdi.

Cerrahlık Kariyeri

1852'de Londra Üniversitesi'nden lisans eğitimini aldı. 1853'te cerrah James Syme'nin yanında çalışmak üzere Edinburgh'a gitti ve Kraliyet Hastanesi'ne asistan cerrah olarak girdi. 1861'de cerrahide antiseptik ilkelerini ortaya koydu ve Glasgow'da cerrahi kürsüsü direktörlüğünü devraldı; sekiz verimli yılını burada geçirdi. 1877'de Londra Kraliyet Üniversite Hastanesi'ne atandı. 1893'te bu hastaneden emekli oldu ve İngiliz Koruyucu Tıp Enstitüsü'nü kurdu; kurum sonradan Lister Enstitüsü adını aldı. 1897'de hastalarından Kraliçe Viktorya onu Baron unvanıyla Lordlar Kamarası üyesi yaptı ve Lister bu unvanı alan ilk tıp mensubu oldu. 10 Şubat 1912'de öldü.

Antisepsinin Bulunması

1865'te Pasteur, mikrobik hastalıklar kuramını yayımladı. Lister bu kuramı okuyunca ameliyattan sonra hastaların ölümlerinin bakterilerle ilgili olabileceğini düşündü ve yarayla temas eden her şeyin fenik asitle temizlendiği ilk ameliyatını yaptı. Antisepsi denen bu yöntem yaranın çevresindeki bakterileri yok ediyor, yaranın hastalık kapma riskini azaltıyordu. Böylece genel cerrahi yaşam kurtaran bir uygulama hâline geldi.

Edinburgh ve Glasgow'daki ilk yıllarında iltihap, cerahat oluşumu ve iyileşen yaralarda kan pıhtılaşmasının mekanizmasını keşfetti. Louis Pasteur o sıralarda mikroorganizmaları göstermiş ve bunların kokuşma ile fermentasyonda etken olduklarını bulmuştu. Lister, bu mikroorganizmaların yara enfeksiyonlarına da yol açtığını ileri sürdü; yaralar bu etkilerden uzak tutulursa enfeksiyondan da korunacaktı. Pasteur'ün mikroorganizmaları ısı ve filtrasyonla öldürmesi cerrahlar için pratik olmadığından Lister bu işi karbonik asit çözeltileriyle yaptı ve cerrahi enfeksiyonların sayısında şaşırtıcı bir azalma görüldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Joseph Lister maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.